Quân đội Mỹ đang triển khai thêm hàng nghìn lính thủy đánh bộ tới Trung Đông, các quan chức cho biết hôm 20/3, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump cáo buộc các đồng minh NATO “hèn nhát” vì không sẵn sàng điều lực lượng hỗ trợ mở lại eo biển Hormuz.
Eo biển Hormuz – tuyến vận tải chiếm khoảng 1/5 nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu – gần như đã bị đóng cửa đối với phần lớn tàu thuyền kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran cách đây gần ba tuần.
Cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng tại Iran và các quốc gia vùng Vịnh lân cận cũng bị tấn công, trong khi giá dầu đã tăng khoảng 50% kể từ khi chiến sự bùng phát ngày 28/2, làm dấy lên nguy cơ cú sốc kinh tế toàn cầu.
Để tăng nguồn cung và hạ giá, chính quyền Trump cho biết sẽ miễn trừng phạt đối với Iran nhằm cho phép bán 140 triệu thùng dầu bị mắc kẹt trên các tàu chở dầu kể từ khi chiến tranh nổ ra. Trước đó, Washington cũng đã nới lỏng lệnh trừng phạt đối với lượng dầu tương tự của Nga.
Hơn 2.000 người đã thiệt mạng, chủ yếu ở Iran và Lebanon, trong khi người dân Mỹ ngày càng lo ngại xung đột có thể leo thang. Một cuộc thăm dò của Reuters/Ipsos cho thấy gần 2/3 người Mỹ tin rằng ông Trump sẽ điều quân tham chiến trên bộ quy mô lớn, nhưng chỉ 7% ủng hộ động thái này.
Hôm thứ Sáu, quân đội Israel cho biết đã tiến hành hai đợt không kích lớn vào Tehran và khu vực miền Trung Iran, nhằm vào các cơ sở sản xuất vũ khí và nơi lưu trữ bệ phóng tên lửa đạn đạo cùng linh kiện. Israel cũng phải đối mặt với nhiều đợt tấn công tên lửa từ Iran, kích hoạt còi báo động tại Tel Aviv và Jerusalem, nơi người dân nghe thấy tiếng nổ từ các vụ đánh chặn.
Mảnh vỡ tên lửa Iran đã rơi xuống Jerusalem, gần khu vực Thành cổ – địa điểm linh thiêng với Kitô giáo, Do Thái giáo và Hồi giáo – nhưng không gây thương vong.
Công ty dầu khí quốc gia Kuwait cho biết nhà máy lọc dầu Mina Al-Ahmadi đã hứng chịu nhiều cuộc tấn công bằng máy bay không người lái, khiến một số khu vực bốc cháy, trở thành mục tiêu năng lượng mới nhất bị Iran nhắm tới.
Triển khai bộ binh
Ba quan chức Mỹ cho biết khoảng 2.500 lính thủy đánh bộ, cùng tàu tấn công đổ bộ USS Boxer và các tàu chiến hộ tống sẽ được triển khai tới khu vực, dù chưa rõ vai trò cụ thể. Hai quan chức nói chưa có quyết định về việc đưa quân vào lãnh thổ Iran, dù các mục tiêu tiềm năng từng được nhắc tới gồm bờ biển Iran hoặc đảo dầu Kharg.
Ông Trump cho biết Mỹ đã gần đạt được mục tiêu chiến tranh, bao gồm làm suy yếu quân đội Iran và ngăn nước này phát triển vũ khí hạt nhân, đồng thời để ngỏ khả năng giảm quy mô chiến dịch.
Tuy nhiên, ông cũng chỉ trích các đồng minh Mỹ là “hèn nhát” vì không tham gia mở eo Hormuz trong khi xung đột vẫn tiếp diễn – một cuộc chiến mà họ không được tham vấn trước.
Một số đồng minh đã cam kết tham gia “những nỗ lực phù hợp” để đảm bảo tự do hàng hải, nhưng Đức và Pháp cho rằng cần chấm dứt giao tranh trước. Thủ tướng Đức Friedrich Merz dự kiến sẽ trao đổi với ông Trump vào cuối tuần.
Chính phủ Anh đã cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ tại Anh để tấn công các địa điểm tên lửa Iran nhằm vào tàu thuyền tại eo Hormuz.
Sức khỏe của lãnh tụ tối cao Iran gây chú ý
Trong khi đó, tình hình nội bộ Iran cũng gây chú ý. Lãnh tụ tối cao mới Mojtaba Khamenei – người chưa xuất hiện công khai kể từ sau cuộc tấn công của Israel khiến cha ông là Ali Khamenei thiệt mạng – đã phát đi thông điệp cứng rắn, khẳng định Iran đã giáng “đòn choáng váng” vào kẻ thù.
Một quan chức tình báo Mỹ cho rằng sự vắng mặt kéo dài của ông Mojtaba Khamenei làm dấy lên nghi vấn về tình trạng sức khỏe cũng như việc ai thực sự đang điều hành đất nước.
Mỹ và Israel cho biết Iran vẫn có khả năng phản công, dù đã bị suy yếu đáng kể sau nhiều tuần bị không kích và cạn dần kho tên lửa, máy bay không người lái.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã tấn công Haifa và Tel Aviv bằng tên lửa đa đầu đạn, đồng thời sử dụng UAV đánh vào các kho vũ khí tại căn cứ Mỹ, bao gồm căn cứ Sheikh Isa ở Bahrain.
Giá nhiên liệu tăng cao
Trong khi đó, giá nhiên liệu tăng cao đang gây áp lực chính trị lên ông Trump trước thềm bầu cử Quốc hội tháng 11. Giá dầu Brent chuẩn quốc tế vẫn duy trì quanh mức 110 USD/thùng, sau khi tăng mạnh do lo ngại gián đoạn nguồn cung năng lượng lớn nhất từ trước đến nay.
Nguồn cung dầu và sản phẩm dầu mỏ toàn cầu đã giảm khoảng 12 triệu thùng/ngày – tương đương 12% nhu cầu toàn cầu – do các nhà sản xuất Vùng Vịnh cắt giảm sản lượng và ngừng xuất khẩu. Lượng thiếu hụt này khó có thể được bù đắp trong ngắn hạn và có thể kéo dài trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.
Một mỏ khí lớn của Qatar đã bị gián đoạn sau đòn tấn công của Iran, trong khi Iraq tuyên bố tình trạng bất khả kháng đối với toàn bộ các mỏ dầu do công ty nước ngoài vận hành.
Theo Reuters
