Iran đang xem xét đề xuất của Mỹ nhằm chấm dứt gần bốn tuần giao tranh, nhưng chưa có ý định tiến hành đàm phán để kết thúc cuộc xung đột đang lan rộng ở Trung Đông, theo tuyên bố của Ngoại trưởng nước này.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 26/3 cảnh báo Iran cần “nghiêm túc” với một thỏa thuận, trong bối cảnh chi phí kinh tế và nhân đạo của cuộc chiến ngày càng gia tăng, khi tình trạng thiếu nhiên liệu lan rộng trên toàn cầu, buộc các quốc gia và doanh nghiệp phải chật vật ứng phó.
Các cuộc “đàm phán gián tiếp” giữa Mỹ và Iran đang diễn ra thông qua các thông điệp do Pakistan chuyển tải, với sự hỗ trợ trung gian của các quốc gia khác như Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập, theo Ngoại trưởng Pakistan.
Tuy nhiên, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi nhấn mạnh rằng điều này không đồng nghĩa với đàm phán. “Việc các thông điệp được truyền qua các quốc gia thân thiện và chúng tôi phản hồi bằng cách nêu lập trường hoặc đưa ra cảnh báo cần thiết không được gọi là đàm phán hay đối thoại”, ông nói trên truyền hình nhà nước.
“Hiện tại, chính sách của chúng tôi là tiếp tục kháng cự và bảo vệ đất nước, và chúng tôi không có ý định đàm phán”, ông khẳng định.
Trong một bài đăng trên Truth Social, ông Trump tuyên bố Iran đã “bị đánh bại về quân sự, không còn cơ hội phục hồi” và đang “cầu xin” một thỏa thuận. Ông cũng mô tả các nhà đàm phán Iran là “rất khác thường và kỳ lạ”, đồng thời cảnh báo: “Họ nên nghiêm túc ngay, trước khi quá muộn… vì khi điều đó xảy ra, sẽ KHÔNG CÒN ĐƯỜNG QUAY LẠI”.
Hai bên đều “cứng”, đàm phán khó thành
Ông Trump chưa xác định rõ phía Mỹ đang đàm phán với ai tại Iran, trong bối cảnh nhiều quan chức cấp cao đã thiệt mạng kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran ngày 28/2. Sau đó, Iran đã tiến hành các đòn tấn công nhằm vào Israel, các căn cứ Mỹ và các quốc gia vùng Vịnh.
Mặc dù phát biểu của ông Araqchi cho thấy Tehran có thể sẵn sàng đàm phán nếu các yêu cầu được đáp ứng, nhưng các cuộc thương lượng như vậy được đánh giá là cực kỳ khó khăn do lập trường của hai bên.
Một đề xuất gồm 15 điểm của Mỹ bao gồm các yêu cầu từ việc giải giáp chương trình hạt nhân, hạn chế tên lửa, đến việc kiểm soát thực tế eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng sống còn của thế giới.
Trong khi đó, Iran đã cứng rắn hơn kể từ khi chiến tranh bùng nổ, yêu cầu đảm bảo không bị tấn công trong tương lai, bồi thường thiệt hại và quyền kiểm soát chính thức eo biển Hormuz. Tehran cũng yêu cầu Lebanon phải được đưa vào bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào.
Một quan chức ngoại giao phương Tây nhận định lập trường của Mỹ mang tính “tối đa”, và đặt câu hỏi liệu Washington thực sự muốn kết thúc chiến tranh hay chỉ đang kéo dài thời gian để ổn định thị trường trước khi chuẩn bị cho một chiến dịch trên bộ.
Tên lửa dồn dập, chiến sự chưa hạ nhiệt
Hôm thứ Năm, Iran phóng nhiều loạt tên lửa vào Israel, kích hoạt còi báo động tại Tel Aviv và nhiều khu vực khác, khiến ít nhất 5 người bị thương.
Tại Iran, các cuộc không kích đã đánh trúng một khu dân cư ở Bandar Abbas và một ngôi làng gần Shiraz, khiến 2 thiếu niên thiệt mạng, theo hãng tin Tasnim. Một tòa nhà đại học tại Isfahan cũng bị tấn công.
Israel tuyên bố đã tiêu diệt chỉ huy hải quân của IRGC và cho biết vẫn còn nhiều mục tiêu khác. Tuy nhiên, theo một nguồn tin Pakistan, Israel đã tạm thời loại ông Araqchi và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf khỏi danh sách mục tiêu sau khi Islamabad can thiệp ngoại giao.
Thị trường đảo chiều, giá dầu tăng trở lại
Hy vọng về một giải pháp ngoại giao – vốn giúp thị trường chứng khoán toàn cầu phục hồi trước đó – đã nhanh chóng suy yếu, trong khi giá dầu tiếp tục tăng mạnh.
Hệ lụy từ cuộc xung đột, được xem là cú sốc năng lượng tồi tệ nhất lịch sử, đã lan rộng ra toàn cầu. Khi eo biển Hormuz – nơi trung chuyển khoảng 20% dầu và khí hóa lỏng của thế giới – gần như bị phong tỏa, tác động lan sang nhiều ngành từ nhựa, hàng không đến công nghệ, bán lẻ và du lịch.
Một số chính phủ đang cân nhắc các biện pháp hỗ trợ tương tự thời đại dịch COVID-19. Nông dân thiếu dầu diesel cho máy kéo, trong khi Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) cảnh báo hàng chục triệu người có thể đối mặt với nạn đói nghiêm trọng nếu chiến tranh kéo dài sang tháng 6.
Ông Sultan Al Jaber, CEO của ADNOC, cáo buộc Iran tiến hành “khủng bố kinh tế”, tuyên bố: “Không quốc gia nào được phép gây bất ổn nền kinh tế toàn cầu theo cách này – không phải bây giờ, cũng không bao giờ”.
Cùng ngày, các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV tiếp tục diễn ra trên khắp vùng Vịnh. Tại Abu Dhabi, 2 người thiệt mạng và 3 người bị thương do mảnh vỡ từ một tên lửa đạn đạo bị đánh chặn, theo chính quyền địa phương.
Theo Reuters
