Tổng thống Donald Trump hôm 10/5 đã bác bỏ phản hồi của Iran đối với đề xuất đàm phán hòa bình của Mỹ, làm tan biến hy vọng về khả năng sớm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài 10 tuần đã gây thiệt hại nghiêm trọng tại Iran và Lebanon, làm tê liệt hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz và đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng cao.
Vài ngày sau khi Mỹ đưa ra đề xuất với hy vọng nối lại đàm phán, Iran hôm Chủ nhật công bố phản hồi tập trung vào việc chấm dứt chiến sự trên mọi mặt trận, đặc biệt là tại Lebanon, cũng như bảo đảm an toàn hàng hải qua eo biển Hormuz đang bị phong tỏa, truyền hình nhà nước Iran cho biết.
Chỉ vài giờ sau khi đề xuất của Iran được công bố, ông Trump đã bác bỏ trên mạng xã hội.
“Tôi không thích nó – HOÀN TOÀN KHÔNG THỂ CHẤP NHẬN,” ông Trump viết trên Truth Social mà không đưa thêm chi tiết.
Giá dầu tăng thêm 3 USD/thùng sau khi Mỹ và Iran không đạt được thỏa thuận.
Theo truyền thông nhà nước Iran, đề xuất của Tehran bao gồm yêu cầu được bồi thường thiệt hại chiến tranh và nhấn mạnh chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz.
Hãng tin bán chính thức Tasnim cho biết đề xuất này cũng kêu gọi Mỹ chấm dứt phong tỏa hải quân, bảo đảm không có thêm cuộc tấn công nào, dỡ bỏ trừng phạt và chấm dứt lệnh cấm bán dầu Iran của Mỹ.
Trước đó, Mỹ đề xuất chấm dứt giao tranh trước khi bắt đầu đàm phán về các vấn đề gây tranh cãi hơn, bao gồm chương trình hạt nhân Iran.
Tờ Wall Street Journal dẫn các nguồn tin giấu tên cho biết Iran đề xuất pha loãng một phần uranium làm giàu ở mức cao và chuyển phần còn lại sang một nước thứ ba.
Một quan chức Pakistan cho biết Islamabad – nước đang đóng vai trò trung gian hòa giải trong cuộc chiến – đã chuyển phản hồi của Iran tới Mỹ.
Bất chấp lệnh ngừng bắn kéo dài một tháng và khoảng 48 giờ tương đối yên tĩnh, nhiều UAV thù địch vẫn bị phát hiện trên bầu trời một số quốc gia vùng Vịnh hôm Chủ nhật, cho thấy mối đe dọa với khu vực vẫn còn rất lớn.
Tuy nhiên, tàu chở khí hóa lỏng Al Kharaitiyat do QatarEnergy vận hành đã đi qua eo biển Hormuz an toàn trên hành trình tới cảng Qasim của Pakistan, theo dữ liệu từ công ty phân tích vận tải biển Kpler.
Đây là tàu Qatar đầu tiên chở khí tự nhiên hóa lỏng vượt qua eo biển kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến tranh hôm 28/2.
Các nguồn tin trước đó cho biết chuyến vận chuyển này – mang lại phần nào cứu trợ cho Pakistan sau hàng loạt vụ mất điện do nguồn cung khí đốt bị gián đoạn – đã được Iran phê chuẩn nhằm xây dựng lòng tin với Pakistan và Qatar, một nước trung gian khác.
Ngoài ra, một tàu chở hàng rời treo cờ Panama hướng tới Brazil, từng cố vượt eo biển hôm 4/5, cũng đã đi qua bằng tuyến đường do lực lượng vũ trang Iran chỉ định, Tasnim đưa tin hôm Chủ nhật.
Ông Trump chịu áp lực chấm dứt chiến tranh trước chuyến thăm Trung Quốc
Trong bối cảnh ông Trump chuẩn bị thăm Trung Quốc trong tuần này, áp lực chấm dứt cuộc chiến ngày càng gia tăng khi xung đột đã châm ngòi cho cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu và đe dọa ngày càng lớn tới kinh tế thế giới.
Tehran đã phong tỏa phần lớn hoạt động hàng hải không thuộc Iran qua eo biển Hormuz – nơi trước chiến tranh vận chuyển 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu và hiện trở thành một trong những điểm gây sức ép trung tâm của cuộc chiến.
Khi được hỏi liệu các hoạt động quân sự chống Iran đã kết thúc hay chưa, ông Trump nói trong phát biểu được phát sóng hôm Chủ nhật: “Họ đã bị đánh bại, nhưng điều đó không có nghĩa là họ đã chấm dứt.”
Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố cuộc chiến chưa kết thúc vì vẫn còn “nhiều việc phải làm” để loại bỏ uranium làm giàu khỏi Iran, phá hủy các cơ sở làm giàu uranium và xử lý các lực lượng ủy nhiệm cùng năng lực tên lửa đạn đạo của Tehran.
Trong cuộc phỏng vấn với chương trình “60 Minutes” của CBS News, ông Netanyahu cho biết cách tốt nhất để loại bỏ lượng uranium làm giàu là thông qua ngoại giao, nhưng không loại trừ khả năng dùng vũ lực.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian viết trên mạng xã hội rằng Iran sẽ “không bao giờ cúi đầu trước kẻ thù” và sẽ “bảo vệ lợi ích quốc gia bằng sức mạnh”.
Bất chấp các nỗ lực ngoại giao nhằm phá vỡ bế tắc, nguy cơ với các tuyến vận tải biển và nền kinh tế khu vực vẫn rất cao.
Những ngày gần đây chứng kiến các đợt giao tranh dữ dội nhất quanh eo biển kể từ khi lệnh ngừng bắn bắt đầu.
Hôm Chủ nhật, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cho biết họ đã đánh chặn hai UAV xuất phát từ Iran, trong khi Qatar lên án vụ tấn công bằng UAV nhằm vào một tàu hàng đi từ Abu Dhabi trong vùng biển nước này.
Kuwait cũng cho biết hệ thống phòng không của họ đã xử lý các UAV thù địch xâm nhập không phận.
Theo Reuters
