Các nỗ lực nhằm đạt được một thỏa thuận giữa Mỹ và Iran tiếp tục rơi vào bế tắc, làm dấy lên lo ngại cuộc chiến có thể bùng phát trở lại.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn với Iran đang “thoi thóp”, sau khi bác bỏ phản hồi của Tehran đối với đề xuất hòa bình của Washington và gọi đó là “ngu ngốc”.
Việc ông Trump nhanh chóng bác bỏ phản hồi của Iran hôm Chủ nhật vừa qua đã làm gia tăng lo ngại rằng cuộc xung đột kéo dài suốt 10 tuần qua sẽ tiếp tục dai dẳng, đồng thời khiến hoạt động vận tải qua eo biển Strait of Hormuz tiếp tục bị tê liệt.
Đề cập tới đề xuất mới nhất, ông Trump nói lệnh ngừng bắn hiện “yếu nhất” sau khi ông đọc “đống rác mà họ gửi”.
“Tôi thậm chí còn chưa đọc hết nó,” ông nói. “Nó đang phải sống nhờ máy trợ sinh.”
Vài ngày sau khi Washington đưa ra đề xuất nhằm nối lại đàm phán, Iran hôm Chủ nhật đã công bố phản hồi tập trung vào việc chấm dứt chiến tranh trên mọi mặt trận, bao gồm cả tại Lebanon, nơi đồng minh của Mỹ là Israel đang giao tranh với lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn.
Tehran cũng yêu cầu được bồi thường thiệt hại chiến tranh, nhấn mạnh chủ quyền đối với eo biển Hormuz, kêu gọi Mỹ chấm dứt phong tỏa hải quân, cam kết không tiến hành thêm các cuộc tấn công, dỡ bỏ trừng phạt và chấm dứt lệnh cấm bán dầu Iran.
Ông Trump hôm 11/5 còn tuyên bố Iran sẵn sàng giao cho Mỹ “bụi hạt nhân”, ám chỉ kho uranium làm giàu của Tehran, đồng thời nói rằng chỉ có Trung Quốc và Mỹ đủ năng lực thu hồi số vật liệu này.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei đã bảo vệ đề xuất của Tehran, cho rằng các yêu cầu của Iran là “hợp lý”.
“Điều duy nhất chúng tôi yêu cầu là các quyền lợi chính đáng của Iran,” ông Baghaei phát biểu hôm đầu tuần.
Cho tới nay, nỗ lực tìm kiếm một thỏa thuận giữa Mỹ và Iran vẫn chưa đạt kết quả, trong bối cảnh ông Trump đe dọa nối lại chiến tranh nếu Tehran không chấp nhận hàng loạt nhượng bộ mà Iran coi là cực đoan và đi ngược chủ quyền quốc gia.
Các quan chức Iran cũng bày tỏ sự thiếu tin tưởng đối với Mỹ, quốc gia từng tấn công Iran ngay trong thời gian hai bên đang đàm phán.
“Có một đám mây nghi ngờ bao trùm khi nói về Mỹ. Người Iran nói rằng họ đã tham gia đàm phán không chỉ một mà hai lần trong năm qua, trong khi đất nước họ vẫn phải hứng chịu chiến dịch không kích chưa từng có từ phía Mỹ và Israel,” phóng viên Tohid Asadi của Al Jazeera đưa tin từ Tehran.
“Hiện giờ họ đang tìm kiếm các đảm bảo an ninh để chắc chắn rằng lần này họ sẽ không lại rơi vào cái bẫy đó, cái vòng luẩn quẩn của chiến tranh, ngừng bắn rồi lại xung đột.”
Sự bất ổn xoay quanh cuộc xung đột tiếp tục gây chao đảo nền kinh tế toàn cầu, khi eo biển Hormuz – tuyến vận tải chiến lược đối với xuất khẩu dầu khí từ Trung Đông – trên thực tế vẫn bị phong tỏa.
Mỹ hiện đang phong tỏa các cảng của Iran nhằm cắt đứt khả năng xuất khẩu dầu của Tehran.
“Yêu cầu của chúng tôi là chính đáng: đòi chấm dứt chiến tranh, dỡ bỏ phong tỏa và hành động cướp biển của Mỹ, đồng thời giải phóng các tài sản Iran bị đóng băng phi lý trong các ngân hàng do áp lực từ Mỹ,” ông Baghaei nói.
“Việc đảm bảo đi lại an toàn qua eo biển Hormuz và thiết lập an ninh tại khu vực cũng như ở Lebanon là các yêu cầu khác của Iran, và đây được xem là một đề xuất hào phóng, có trách nhiệm.”
Theo AJ
