Từ năm 2025, cơ quan thuế các địa phương Trung Quốc đã yêu cầu người nộp thuế tự kiểm tra lại thu nhập ở nước ngoài giai đoạn 2022–2024. Gần đây, họ còn tận dụng hệ thống dữ liệu lớn (big data) để rà soát có hệ thống các nhóm như KOL, nghệ sĩ nổi tiếng và giới giàu có có thu nhập ở nước ngoài, chỉ trong thời gian ngắn đã truy thu hàng tỷ NDT tiền thuế.
Do doanh thu từ bán đất liên tục giảm, lợi nhuận của doanh nghiệp suy yếu, thu VAT giảm sút mạnh, ngân sách địa phương rơi vào áp lực cực lớn. Trong bối cảnh như vậy, Trung Quốc buộc phải quay sang nhóm “trông có vẻ vẫn còn tiền”.
Theo SCMP, cơ quan thuế Trung Quốc đang dựa vào hệ thống dữ liệu lớn để tiến hành rà soát trên toàn quốc đối với KOL, những người nổi tiếng và giới giàu có có thu nhập ở nước ngoài. Chỉ trong thời gian gần đây đã truy thu hàng tỉ NDT. Đây không còn là các vụ việc đơn lẻ mà là một chiến dịch có hệ thống trên toàn quốc.
Công khai một số trường hợp điển hình
Cục Thuế Nhà nước Trung Quốc tuần trước đã công khai mấy “trường hợp điển hình”, phát đi tín hiệu rất rõ ràng: ai càng nổi, ai càng có lượng follower lớn, người đó càng gặp rủi ro về thuế.
Người đầu tiên bị nêu tên là “Bành Thập Lục” tên thật Bành Huyên Chi, một nữ diễn viên, ca sĩ, blogger top đầu ở Trùng Khánh, sở hữu hơn 30 triệu người theo dõi. Cơ quan thuế thông qua phân tích dữ liệu lớn phát hiện lượng like, lượt xem và lượng views từ 2021–2023 không khớp với bản kê khai thuế. Kết luận được đưa ra là Bành Huyên Chi đã trốn, lậu thuế. Kết quả xử lý trực tiếp được đưa ra là: truy thu + tiền chậm nộp + phạt, tổng cộng 4,15 triệu NDT (15,36 tỷ đồng).
Trường hợp thứ hai là streamer Dương Toại Oa ở Thiên Thủy (Cam Túc) có gần 300 nghìn người theo dõi. Theo thông tin chính thức, cơ quan thuế “nhận được tố giác”, tiến hành điều tra. Trong quá trình điều tra và xác minh, cơ quan thuế phát hiện Dương Toại Oa bắt đầu livestream bán hàng từ tháng 5/2022. Phòng livestream có lượng người xem cao trong thời gian dài, tổng doanh số bán hàng luôn nằm trong nhóm dẫn đầu cùng phân khúc trên nền tảng.
Tuy nhiên, dữ liệu từ hệ thống thông tin thuế cho thấy từ năm 2022 đến 2024, Dương Toại Oa chỉ khai thu nhập 232.500 NDT và nộp hơn 10.000 NDT tiền thuế, hoàn toàn không tương xứng với quy mô hoạt động và khả năng bán hàng. Đáng chú ý, trong các kỳ quyết toán thuế thu nhập cá nhân từ 2022 đến 2024, Dương Toại Oa không chỉ không kê khai trung thực thu nhập, mà còn liên tục điền dữ liệu khai báo giả, dẫn đến việc phần thuế tạm khấu trừ được hoàn lại. Trong ba năm, cô đã nhận hoàn thuế trái quy định tổng cộng 32.100 NDT.
Sau khi xác minh thêm các tình tiết, cơ quan thuế quyết định xử lý theo hướng truy thu thuế, thu lãi chậm nộp và xử phạt, với tổng số tiền 1.814.000 NDT (6,7 tỷ đồng). Hiện toàn bộ số tiền thuế truy thu, tiền phạt và tiền thuế chậm nộp đã được thu nộp vào ngân sách.
Một trường hợp nữa gây xôn xao là streamer - hiện tượng mạng “Chu Chu Zhen dễ thương” (tên thật: Chu Trân) là một nữ blogger chuyên về mỹ phẩm và chăm sóc da trên các nền tảng như Douyin và Kuaishou, sở hữu 50 triệu người theo dõi. Vụ việc thu hút chú ý vào tháng 12/2025 khi Công ty TNHH Truyền thông Văn hóa Giai Tinh Quảng Đông do cô nắm giữ, bị cơ quan thuế thành phố Phật Sơn kết luận trốn thuế, bị truy thu hơn 16 triệu NDT và bị phạt khoảng 8,3 triệu NDT.
Nói cách khác, một nhát cắt của cơ quan thuế đã khiến cô bị lấy đi gần 25 triệu NDT. Sự việc dẫn đến việc Chu Trân bị chỉ trích vì tiếp tục livestream sau khi bị xử phạt, buổi livestream bị cắt sóng, tài khoản đối mặt nguy cơ bị giám sát và xử lý. Vụ việc Chu Trân phơi bày vấn đề tuân thủ thuế trong mô hình kinh tế lưu lượng (traffic economy) và cho thấy cơ quan quản lý đang siết mạnh đối với việc chuẩn hóa người làm nội dung livestream, đặc biệt khi xuất hiện hành vi vi phạm hoặc sai lệch chuẩn mực.
Đây mới chỉ là ba trường hợp được công bố công khai làm mẫu. Theo dữ liệu của Cục Thuế Nhà nước Trung Quốc, chỉ trong 11 tháng đầu năm 2025, cả nước đã xử lý 1.818 người thuộc nhóm “hai cao” (thu nhập cao + giá trị tài sản cao), tập trung vào giới nghệ sĩ, KOL và người giàu có. Tổng số thuế truy thu lên tới 1 tỷ 523 triệu NDT (5.635 tỷ đồng).
Nguồn thu ngân sách mới
Đằng sau hoạt động mạnh tay của cơ quan thuế là một thực tế ngày càng rõ: trong chu kỳ kinh tế đi xuống, KOL, nghệ sĩ nổi tiếng và người giàu có đang trở thành thành nguồn thu ngân sách mới.
Những năm gần đây, tăng trưởng kinh tế Trung Quốc chậm lại, áp lực giảm phát tăng, doanh nghiệp phá sản, sa thải hàng loạt, trong khi chính quyền địa phương vẫn phải gánh khoản chi rất lớn. Khi VAT giảm mạnh, cách duy nhất “nhìn thấy tiền nhanh” là đẩy mạnh thuế thu nhập cá nhân và các khoản phạt – tịch thu.
Dữ liệu chính thức cho thấy: trong 11 tháng đầu năm 2025, tổng thu thuế cả nước đạt 16,48 nghìn tỷ NDT, chỉ tăng 1,8% so với cùng kỳ; nhưng thuế thu nhập cá nhân lại tăng tới 11,5%, đạt 1,47 nghìn tỷ NDT - mức cao kỷ lục. Điều này cho thấy hoạt động kinh tế chung đang nguội đi, trong khi hiệu quả “thu từ cá nhân” lại tăng rõ rệt.
Có ý kiến phân tích cho rằng, cơn “bão kiểm tra thuế bằng dữ liệu lớn” này rất có khả năng mới chỉ bắt đầu.
Theo Sohu, Creaders
