Bộ Quốc phòng Mỹ hôm 21/4 đã báo cáo với Quốc hội rằng nếu muốn dọn sạch hoàn toàn các thủy lôi do Iran triển khai tại eo biển Hormuz, có thể phải mất tới 6 tháng. Đánh giá này khiến cả hai đảng tại Quốc hội lo ngại, cho rằng ngay cả khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn, giá dầu khí toàn cầu vẫn có thể duy trì ở mức cao trong thời gian dài, gây tác động kéo dài đến kinh tế và chính trị.
Tờ Washington Post ngày 22/4 dẫn lời các quan chức cho biết, một quan chức cấp cao Lầu Năm Góc đã lần đầu đưa ra mốc thời gian này trong buổi báo cáo mật với Ủy ban Quân vụ Hạ viện. Các nghị sĩ cả Dân chủ lẫn Cộng hòa đều bày tỏ bất mãn và lo lắng, cho rằng điều này đồng nghĩa với việc biến động trên thị trường năng lượng có thể kéo dài đến cuối năm hoặc lâu hơn.
Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết Iran đã triển khai hơn 20 quả thủy lôi tại eo biển Hormuz và vùng lân cận, một số được thả từ tàu nhỏ, số khác sử dụng công nghệ định vị GPS để trôi nổi và bố trí từ xa, khiến việc phát hiện và xử lý của quân đội Mỹ trở nên khó khăn hơn. Các quan chức thừa nhận sự tồn tại của các thủy lôi này sẽ làm chậm đáng kể tiến trình khôi phục an toàn hàng hải.
Eo biển Hormuz là một trong những tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới, trước chiến tranh có khoảng 20% lượng dầu toàn cầu đi qua đây. Các nền kinh tế châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc phụ thuộc rất lớn vào tuyến đường này. Khi vận tải bị gián đoạn, chuỗi cung ứng toàn cầu và giá năng lượng sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp.
Chính quyền Donald Trump kể từ khi chiến sự bùng nổ đã yêu cầu Iran chấm dứt chương trình hạt nhân, giao nộp toàn bộ uranium làm giàu cao và mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz, nếu không sẽ đối mặt với hành động quân sự tiếp theo. Tuy nhiên, phía Iran khẳng định sẽ không quay lại bàn đàm phán nếu Mỹ chưa dỡ bỏ phong tỏa trên biển.
Báo cáo cho biết Iran bắt đầu rải thủy lôi từ tháng 3 năm nay, đúng vào thời điểm Mỹ và Israel tấn công. Ông Trump từng cảnh báo rằng nếu Iran không tháo dỡ các thủy lôi “có thể đã được triển khai”, họ sẽ phải đối mặt với “hậu quả chưa từng có”. Sau đó, quân đội Mỹ tăng cường tấn công các tàu bị nghi là rải mìn. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth tuyên bố trên mạng xã hội rằng quân đội Mỹ đang phá hủy các tàu này với “độ chính xác không khoan nhượng”, đồng thời nhấn mạnh “Mỹ sẽ không để các phần tử khủng bố dùng eo biển Hormuz làm con tin”.
Tuy nhiên, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Majid Takht Ravanchi phủ nhận cáo buộc rải thủy lôi, khẳng định Iran không triển khai mìn tại khu vực này. Một số quan chức Mỹ còn cho rằng Iran có thể không nắm rõ toàn bộ vị trí các thủy lôi đã triển khai, càng làm tăng độ khó của việc rà phá.
Đáng chú ý, đánh giá mới của Lầu Năm Góc có sự khác biệt với phát biểu gần đây của Tổng thống Trump. Trước đó, ông tuyên bố trên mạng xã hội rằng “Iran, với sự hỗ trợ của Mỹ, đã hoặc đang gỡ bỏ toàn bộ thủy lôi trên biển”, nhằm trấn an dư luận. Tuy nhiên, báo cáo nội bộ của Lầu Năm Góc với Quốc hội cho thấy ngay cả khi ngừng bắn, công tác rà phá vẫn sẽ kéo dài.
Ông Trump tuần này còn thông báo gia hạn lệnh ngừng bắn đến Chủ nhật (26/4) và cho rằng giới lãnh đạo Iran “đang chia rẽ nghiêm trọng”, cần đưa ra một “phương án thống nhất”. Tuy vậy, nhiều dấu hiệu cho thấy Iran vẫn dè dặt trong việc nối lại đàm phán.
Các chuyên gia quân sự nhận định rằng hiện chưa rõ Mỹ sẽ sử dụng phương án cụ thể nào để rà phá thủy lôi, nhưng có thể bao gồm trực thăng, máy bay không người lái và thợ lặn xử lý bom mìn. Trong khi thủy lôi chưa được dọn sạch, rủi ro hàng hải vẫn ở mức cao.
Thực tế, ngay cả trong thời gian ngừng bắn, một số tàu thương mại chỉ tạm thời khôi phục hoạt động, nhưng gần đây lực lượng Iran lại nổ súng vào tàu chở dầu và tiếp tục tuyên bố phong tỏa eo biển, khiến vận tải lại rơi vào đình trệ. Tình trạng lặp đi lặp lại này khiến niềm tin thị trường khó phục hồi.
Ông Richard Nephew, chuyên gia về Iran tại Columbia University, cho rằng việc rà phá kéo dài 6 tháng sẽ gây tác động đáng kể đến thị trường dầu khí. Ông nói: “Sẽ không nhiều người sẵn sàng chấp nhận rủi ro như vậy”. Ông cũng nhấn mạnh, ngay cả khi không gián đoạn hoàn toàn, chỉ cần một phần tuyến đường không thể sử dụng cũng đã gây hậu quả nghiêm trọng.
Tác động kinh tế của cuộc xung đột này có thể kéo dài đến cuối năm hoặc lâu hơn, đồng thời ảnh hưởng đến chính trị nội bộ Mỹ. Khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11 đang đến gần, các quyết định quân sự đối ngoại của chính quyền Trump ngày càng bị đặt dấu hỏi. Nhiều cuộc thăm dò cho thấy cuộc chiến này không nhận được sự ủng hộ của đa số người dân Mỹ, đồng thời làm lung lay cam kết ban đầu của ông Trump về việc tránh can dự quân sự ở nước ngoài.
Theo Wforum
