Các trang tin Trung Quốc ngày 12/3 đăng bài viết về thương mại dầu mỏ giữa Trung Quốc và Iran, cho thấy quan hệ thương mại dầu mỏ gắn bó giữa hai nước.
Dẫn nguồn tin ngày 10/3 của CNBC, bài báo viết, trong bối cảnh xung đột quân sự giữa Mỹ và Israel với Iran ngày càng leo thang, Iran vẫn tiếp tục xuất khẩu lượng lớn dầu mỏ qua eo Hormuz, và điểm đến duy nhất là Trung Quốc.
Ông Samir Madani, đồng sáng lập nền tảng theo dõi tàu biển Tanker Trackers, cho biết kể từ khi chiến tranh bắt đầu ngày 28/2, Iran đã vận chuyển ít nhất 11,7 triệu thùng dầu thô qua eo Hormuz, và tất cả đều được chuyển tới Trung Quốc.
Công ty dữ liệu vận tải biển Kpler cũng ước tính rằng kể từ khi chiến tranh nổ ra, khoảng 12 triệu thùng dầu Iran đã đi qua eo Hormuz. Nhà phân tích dầu thô Nhway Khin Soe của Kpler cho biết: Vì Trung Quốc nhiều năm qua là khách hàng lớn nhất của dầu Iran, nên phần lớn lượng dầu này cuối cùng có thể chảy về Trung Quốc.
Eo Hormuz là tuyến đường vận chuyển quan trọng bậc nhất thế giới, khoảng 1/5 lượng dầu và khí đốt toàn cầu đi qua đây. Kể từ khi chiến tranh bùng nổ hôm 28/2, lưu lượng tàu thuyền đi qua đây giảm mạnh, nhiều tàu dầu tránh đi qua khu vực nguy hiểm này.
Lâu nay, khoảng 90% xuất khẩu dầu của Iran được xử lý tại cảng Kharg Island trước khi tàu đi qua Hormuz. Hiện nay Iran đang khôi phục hoạt động tại cảng dầu Jask (Jask Oil Terminal) nằm ở bờ biển Vịnh Oman, phía nam Hormuz.
Theo Tanker Trackers hôm 10/3 một tàu Iran đang nhận 2 triệu thùng dầu tại đây và đây là lần thứ 5 trong 5 năm cảng này thực hiện việc bốc dầu quy mô lớn. Nhà phân tích Nhway Khin cho rằng việc cảng Jask hoạt động trở lại cho thấy Iran đang tìm tuyến xuất khẩu thay thế Hormuz, dù hiệu quả của nó còn hạn chế.
Trung Quốc ít bị ảnh hưởng
Theo CNBC, Trung Quốc chịu tác động ít hơn từ cuộc khủng hoảng dầu mỏ lần này.
Trong 2 tháng đầu năm nay Trung Quốc đã tăng tốc xây dựng kho dự trữ dầu, nhập khẩu dầu tăng 15,8% so với cùng kỳ năm 2025. Dữ liệu của Kpler cho thấy tháng 2/2026, Iran xuất khẩu 2,16 triệu thùng/ngày, mức cao nhất từ 2018 và toàn bộ lượng dầu này đều được vận chuyển tới Trung Quốc.
Theo thống kê của Tổng cục Hải quan Trung Quốc, tháng 2/2026 nước này đã nhập 48,045 triệu tấn dầu thô; 2 tháng đầu năm nay nhập 96,934 triệu tấn, tăng 15,8% so với cùng kỳ. Ngoài ra, Trung Quốc nhập khẩu sản phẩm dầu tinh chế tăng tới 43,3%.
Theo trung tâm nghiên cứu Atlantic Council, tính đến tháng 1/2026, dự trữ dầu của Trung Quốc khoảng 1,2 tỷ thùng, có thể đáp ứng khoảng 3–4 tháng nhu cầu trong nước.
Tờ Wall Street Journal cho biết trong nhiều năm qua Trung Quốc đã đầu tư lớn để giảm phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng, xây dựng kho dự trữ chiến lược quy mô lớn và đa dạng hóa nguồn năng lượng.
Cuộc chiến Iran hiện nay đã khiến những lo ngại lâu nay trở thành hiện thực, và trở thành bài kiểm tra lớn đối với khả năng chống chịu kinh tế của Trung Quốc. Tuy vậy, cho đến nay, Trung Quốc vẫn giữ được sự ổn định tương đối giữa “cơn bão năng lượng” toàn cầu.
Vì sao Iran ưu tiên bán dầu cho Trung Quốc?
Theo các chuyên gia, điều này phản ánh một cấu trúc địa chính trị và kinh tế đã hình thành nhiều năm.
Thứ nhất, Trung Quốc gần như là “khách hàng cuối cùng” của dầu Iran. Do các lệnh trừng phạt của Mỹ, phần lớn các nước phát triển như Nhật, Hàn Quốc, châu Âu đã ngừng mua dầu Iran.
Trung Quốc hiện mua hơn 80–90% lượng dầu xuất khẩu của Iran khiến Trung Quốc trở thành “phao cứu sinh kinh tế” của Tehran. Nếu mất thị trường này ngân sách Iran sẽ sụp rất nhanh.
Thứ hai, Trung Quốc mua dầu Iran vì… rất rẻ. Do bị trừng phạt, Iran phải bán dầu với giá thấp hơn thị trường. Nhiều thời điểm rẻ hơn dầu Brent từ 3–10 USD/thùng .
Điều này rất hấp dẫn với các nhà máy lọc dầu Trung Quốc (đặc biệt là các công ty tư nhân ở Sơn Đông).
Mua dầu của Iran giúp Trung Quốc tiết kiệm hàng tỷ USD mỗi năm. Đây là lý do quan trọng khiến họ vẫn tiếp tục mua dầu Iran dù phải dùng tàu “hạm đội bóng tối” và trung gian để né trừng phạt.
Thứ ba, Iran và Trung Quốc có quan hệ chiến lược dài hạn. Năm 2021 hai nước đã ký thỏa thuận hợp tác 25 năm. Trong đó, Iran cung cấp dầu, khí, cơ hội đầu tư năng lượng; còn Trung Quốc đầu tư hạ tầng, công nghệ, thương mại. Vì vậy với Tehran: Trung Quốc là đối tác kinh tế quan trọng nhất ngoài hệ thống phương Tây.
Thứ tư, bán dầu cho Trung Quốc giúp Iran “phá vòng vây trừng phạt”. Mỹ áp dụng chiến lược “Áp lực tối đa” nhằm cắt nguồn thu từ dầu của Iran; nhưng việc Trung Quốc mua dầu khiến Iran vẫn có nguồn thu hàng chục tỷ USD, làm giảm đáng kể hiệu quả trừng phạt của Mỹ.
Theo QQnews, Guancha
