Ông Ali Larijani, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, đã bị Israel sát hại, chính phủ Iran xác nhận hôm 17/3. Đây là nhân vật cấp cao nhất bị nhắm mục tiêu kể từ ngày đầu cuộc chiến Mỹ–Israel với Iran. Trong khi đó, một quan chức cấp cao Iran cho biết lãnh đạo tối cao mới của nước này đã bác bỏ các đề xuất hạ nhiệt căng thẳng do các quốc gia trung gian chuyển tới.
Ông Larijani từ lâu được xem là một trong những nhân vật quyền lực nhất Iran và là người thân cận của cố lãnh tụ tối cao Ali Khamenei cùng con trai và người kế nhiệm ông, Mojtaba Khamenei. Người đứng đầu an ninh này có tiếng là duy trì quan hệ thực dụng với các phe phái khác trong hệ thống cầm quyền cũng như với các nhà ngoại giao nước ngoài.
Cái chết của ông được xác nhận bởi Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran – cơ quan mà ông Larijani giữ chức thư ký. Con trai của ông và cấp phó Alireza Bayat cũng đã thiệt mạng trong cuộc tấn công của Israel vào đêm 16/3, theo thông báo của hội đồng.
Các vụ ám sát có chủ đích này diễn ra sau hơn ba tuần kể từ khi cuộc chiến Mỹ–Israel với Iran nổ ra, và cuộc xung đột này đã nhanh chóng trở thành một cuộc chiến khu vực, chưa cho thấy bất kỳ dấu hiệu hạ nhiệt nào.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trong những ngày gần đây đã nhiều lần chỉ trích các quốc gia đồng minh vì phản ứng lạnh nhạt trước những yêu cầu của ông về việc hỗ trợ quân sự nhằm khôi phục hoạt động vận chuyển tàu chở dầu qua eo biển Hormuz.
Ông Mojtaba Khamenei, lãnh tụ tối cao mới của Iran, đã bác bỏ các đề xuất được chuyển tới Bộ Ngoại giao Iran về việc “giảm căng thẳng hoặc ngừng bắn với Mỹ”, theo một quan chức cấp cao Iran yêu cầu giấu tên.
Tại cuộc họp chính sách đối ngoại đầu tiên kể từ khi được bổ nhiệm, ông Khamenei cho rằng “chưa phải là thời điểm thích hợp cho hòa bình cho đến khi Mỹ và Israel bị khuất phục, chấp nhận thất bại và phải trả bồi thường”, theo lời quan chức này.
Quan chức trên không làm rõ liệu ông Mojtaba Khamenei – người chưa xuất hiện trong các hình ảnh hoặc trên truyền hình kể từ khi được bổ nhiệm tuần trước để thay thế người cha đã bị sát hại – có tham dự cuộc họp trực tiếp hay từ xa.
Eo biển Hormuz – tuyến trung chuyển khoảng 1/5 thương mại dầu mỏ toàn cầu – vẫn phần lớn bị đóng cửa khi Iran đe dọa tấn công các tàu chở dầu có liên hệ với Mỹ và Israel. Giá dầu đã tăng mạnh.
Mỹ đã đưa ra những lý do thay đổi liên tục cho việc tham gia cùng Israel tấn công Iran và gặp khó khăn trong việc giải thích cơ sở pháp lý của việc khởi động một cuộc chiến mới. Điều này càng được nhấn mạnh bởi việc người đứng đầu Trung tâm Chống khủng bố Quốc gia Mỹ, Joseph Kent, từ chức vào thứ Ba. Trong thư từ chức gửi ông Trump, ông Kent viết rằng Iran “không gây ra mối đe dọa cận kề đối với quốc gia của chúng ta”.
Phần lớn các đồng minh của Mỹ trong NATO đã nói với ông Trump rằng họ không muốn tham gia vào cuộc xung đột, ông cho biết hôm thứ Ba, đồng thời mô tả lập trường này là “một sai lầm rất ngu ngốc”.
“Bởi vì chúng ta đã đạt được những thành công quân sự như vậy, chúng ta không còn ‘cần’, hoặc mong muốn sự hỗ trợ của các quốc gia NATO nữa — CHÚNG TA CHƯA BAO GIỜ CẦN!”, ông Trump viết trên mạng xã hội, đồng thời cũng chỉ trích Nhật Bản, Australia và Hàn Quốc.
Người đứng đầu chính sách đối ngoại Liên minh châu Âu Kaja Kallas cho biết trong một cuộc phỏng vấn rằng không ai sẵn sàng mạo hiểm sinh mạng của người dân mình để bảo vệ eo biển này.
“Chúng ta phải tìm ra các giải pháp ngoại giao để giữ tuyến đường này thông suốt, nhằm tránh một cuộc khủng hoảng lương thực, khủng hoảng phân bón và cả khủng hoảng năng lượng”, bà Kallas nói.
Giá dầu đã tăng khoảng 3% trong hôm 17/3 khi Iran nối lại các cuộc tấn công vào các cơ sở dầu mỏ tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, và đã tăng khoảng 45% kể từ khi chiến tranh bắt đầu vào ngày 28/2, làm dấy lên lo ngại về một đợt tăng vọt mới của lạm phát toàn cầu. Chương trình Lương thực Thế giới cho biết hàng chục triệu người sẽ phải đối mặt với nạn đói nghiêm trọng nếu chiến sự kéo dài qua tháng 6.
Israel nhắm vào các quan chức an ninh Iran
Ông Larijani là nhân vật cấp cao nhất bị Israel và Mỹ tiêu diệt kể từ ngày đầu cuộc chiến, khi họ đã sát hại lãnh tụ tối cao, các thành viên gia đình ông và nhiều quan chức cấp cao khác.
Israel cũng đã sát hại thêm một quan chức cấp cao khác là Gholamreza Soleimani, người đứng đầu lực lượng dân quân tình nguyện Basij, lực lượng đóng vai trò lớn trong an ninh nội địa.
Trong một đoạn video đăng trên mạng xã hội, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã rút một tấm thẻ nhỏ từ túi áo khoác và nói: “Hôm nay tôi đã xóa hai cái tên trên bảng, và bạn thấy còn bao nhiêu cái tên nữa trong đợt này”.
Tại Israel, còi báo động không kích đã vang lên trong đêm thứ Ba tại trung tâm kinh tế Tel Aviv và các thành phố xung quanh.
Một người đàn ông và một phụ nữ đã thiệt mạng tại Ramat Gan, gần Tel Aviv, sau khi bị thương nặng do mảnh đạn trong một cuộc tấn công tên lửa của Iran, theo cơ quan cứu thương quốc gia, nâng tổng số người thiệt mạng tại Israel trong cuộc chiến lên ít nhất 14 người. Hiện chưa rõ đây có phải là một vụ tấn công trực tiếp hay do mảnh vỡ từ tên lửa bị đánh chặn rơi xuống.
Iran đã nhiều lần nhắm mục tiêu vào Tel Aviv – nơi tập trung các cơ sở quân sự và an ninh quan trọng. Hiện chưa rõ Iran đã nhắm vào mục tiêu nào trong đợt tấn công mới nhất.
Sau cuộc tấn công, truyền hình nhà nước Iran đưa tin rằng Tehran đã nhắm vào Tel Aviv bằng các tên lửa mang đầu đạn chùm nhằm đáp trả vụ ám sát ông Larijani. Đạn chùm phân tán thành nhiều đầu nổ nhỏ giữa không trung, lan rộng trên diện tích lớn và khiến việc đánh chặn trở nên khó khăn hơn.
Iran đã nhiều lần sử dụng loại vũ khí này chống lại Israel trong cuộc chiến.
Cuộc tấn công mới nhất cho thấy Iran vẫn có khả năng thực hiện các đòn tấn công tầm xa bất chấp hơn hai tuần bị Mỹ và Israel oanh kích liên tục.
Ngoại trưởng Israel Gideon Saar trước đó cho biết Israel “trên thực tế đã giành chiến thắng trong cuộc chiến”, nhưng không đưa ra dấu hiệu nào về thời điểm kết thúc, chỉ nói rằng chiến dịch sẽ tiếp tục cho đến khi đạt được các mục tiêu đề ra.
Hơn 900 người đã thiệt mạng kể từ khi Israel bắt đầu các cuộc tấn công vào Lebanon vào ngày 2/3, theo Bộ Y tế Lebanon công bố hôm thứ Ba. Nhóm nhân quyền Iran có trụ sở tại Mỹ HRANA cho biết hôm thứ Hai rằng hơn 3.000 người đã thiệt mạng tại Iran.
Iran đã đáp trả bằng các cuộc tấn công trên diện rộng nhằm vào các nước láng giềng vùng Vịnh – nơi đặt các căn cứ quân sự của Mỹ.
Các quốc gia Arab vùng Vịnh, bao gồm UAE, đã phải hứng chịu hơn 2.000 cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các phái bộ ngoại giao Mỹ và căn cứ quân sự, cũng như cơ sở hạ tầng dầu mỏ, cảng biển, sân bay, tàu thuyền và các tòa nhà dân cư, thương mại.
Theo Reuters
