Nhiều nguồn tin cho biết các đòn tấn công do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) thực hiện đã phá hủy một máy bay cảnh báo sớm và kiểm soát trên không GlobalEye của Không quân UAE – một trong những khí tài quân sự có giá trị cao nhất tại Trung Đông.
Chiếc máy bay bị tấn công tại căn cứ không quân Al Dhafra ở Abu Dhabi trong một cuộc tập kích quy mô lớn bằng máy bay không người lái. Căn cứ này hiện có sự hiện diện của lực lượng không quân UAE, Mỹ và Pháp. Mức độ thiệt hại đầy đủ vẫn chưa rõ ràng do các nhà chứa máy bay bị phá hủy, theo hình ảnh vệ tinh. Nhiều khả năng có hơn một chiếc GlobalEye đã bị hư hại trong cuộc tấn công.
Bên cạnh GlobalEye, các nhà chứa bị tấn công được cho là nơi chứa các máy bay không người lái trinh sát tầm xa MQ-4C Triton của Hải quân Mỹ – mỗi chiếc có giá hơn 240 triệu USD – cùng với các UAV trinh sát và tác chiến MQ-9 Reaper của Không quân Mỹ.
Mặc dù không phận UAE được bảo vệ bởi mạng lưới phòng không nhiều lớp dày đặc gồm các hệ thống THAAD và Patriot do Mỹ cung cấp, hệ thống Cheongung-II của Hàn Quốc và pháo phòng không hỗ trợ, hiệu quả của mạng lưới này được cho là rất hạn chế. Việc Iran tấn công trúng Al Dhafra – một trong những căn cứ được bảo vệ nghiêm ngặt nhất – là dấu hiệu cho thấy năng lực phòng không đang suy giảm nhanh chóng.
Các hình ảnh thiệt hại tại Al Dhafra xuất hiện gần như cùng lúc với video ghi lại sự tàn phá quy mô lớn đối với hạ tầng quan trọng của UAE, bao gồm sân bay lớn nhất nước này là Sân bay Quốc tế Dubai và cảng lớn nhất tại Fujairah.
Dù không quân UAE và Pháp đã triển khai tiêm kích từ Al Dhafra để đánh chặn UAV, hiệu quả lại hạn chế. Hoạt động kéo dài hai tuần của Không quân Pháp thậm chí khiến Bộ Quốc phòng nước này đặt ra những lo ngại nghiêm trọng về việc cạn kiệt kho tên lửa không đối không đắt đỏ.
GlobalEye được phát triển nhằm cung cấp nhận thức tình huống tiên tiến, tích hợp hai radar cỡ lớn, liên kết dữ liệu hiện đại cùng các cảm biến tình báo điện tử và tín hiệu, cho phép phát hiện và phân tích tín hiệu radar và liên lạc. Tuy nhiên, năng lực của nó vẫn bị đánh giá thấp hơn so với các hệ thống cảnh báo sớm (AEW&C) lớn hơn như E-7 Wedgetail của Mỹ hay KJ-500 của Trung Quốc.
Hiện tại, Không quân UAE là quốc gia duy nhất vận hành GlobalEye, trong khi Pháp và Thụy Điển đã đặt mua lần lượt 2 và 3 chiếc. Do các tiêm kích F-16, Mirage 2000 và Rafale của UAE có radar tương đối nhỏ, vai trò hỗ trợ của máy bay cảnh báo sớm là đặc biệt quan trọng – trái ngược với Không quân Hoàng gia Arab Saudi với các tiêm kích F-15 có khả năng tác chiến độc lập cao hơn.
5 hệ thống GlobalEye đã được bàn giao trong giai đoạn 2020–2024 theo hợp đồng trị giá 2,5 tỷ USD, khiến chúng trở nên đắt đỏ hơn nhiều so với các khí tài khác bị phá hủy trong các đòn tấn công của Iran, như máy bay tiếp dầu KC-135 của Mỹ tại căn cứ Prince Sultan ở Arab Saudi.
Việc GlobalEye bị phá hủy được dự báo sẽ làm suy giảm đáng kể khả năng nhận thức tình huống của Mỹ và các đồng minh trong khu vực, trong bối cảnh Iran trước đó đã phá hủy radar AN/FPS-132 đặt tại Qatar – hệ thống duy nhất loại này của Mỹ ở nước ngoài – cùng 2 radar AN/TPY-2 thuộc hệ thống THAAD tại Jordan và UAE, cũng như nhiều hệ thống radar khác.
Mỹ đã buộc phải tái triển khai các hệ thống phòng thủ tên lửa và radar từ nhiều nơi trên thế giới, bao gồm cả các vị trí chiến lược như Hàn Quốc, để bù đắp tổn thất.
Trong khi Israel vẫn có thể dựa vào radar AN/TPY-2 tại Thổ Nhĩ Kỳ để theo dõi tên lửa, các quốc gia gần Iran hơn như UAE, Bahrain và Qatar trở nên dễ tổn thương hơn nhiều, đặc biệt do vai trò tích cực của họ trong chiến dịch do Mỹ dẫn đầu.
Các video cho thấy hệ thống Patriot nhiều lần không thể đánh chặn các tên lửa đạn đạo Iran, nối dài lịch sử hoạt động kém hiệu quả của hệ thống này trong thực chiến. Điều này càng làm gia tăng mức độ dễ tổn thương của các quốc gia vùng Vịnh liên kết với Mỹ.
Bản thân Mỹ cũng đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng tên lửa đánh chặn phòng không – yếu tố được cho là đã góp phần thúc đẩy Washington kêu gọi một lệnh ngừng bắn.
Theo MW
