Ngày 16/3 (giờ địa phương), Tổng thống Mỹ Donald Trump đã phát biểu tại Phòng Bầu dục của Nhà Trắng, tỏ ra rất bức xúc khi nhiều đồng minh từ chối tham gia nhiệm vụ hộ tống tàu thuyền qua eo Hormuz.
Theo tờ The New York Times, khi nói về các quốc gia từ chối hoặc phản hồi lạnh nhạt đối với lời kêu gọi hộ tống của Mỹ, ông Trump cho biết ông luôn cảm thấy rằng nếu một ngày Mỹ cần giúp đỡ thì họ sẽ không đứng về phía Mỹ, và hiện nay những nước này đang chứng minh điều đó.
Ông nói: “Chúng tôi đã bảo vệ họ suốt 40 năm, vậy mà một việc nhỏ thế này họ cũng không giúp?”.
Tuy nhiên, dù thất vọng, ông vẫn tỏ ra bình thản: “Chúng tôi không cần bất kỳ ai. Chúng tôi là quốc gia mạnh nhất thế giới”.
Ông Trump ám chỉ rằng lời kêu gọi các đồng minh hỗ trợ mở lại eo biển Hormuz thực chất cũng là một phép thử về lòng trung thành của các đồng minh Mỹ. Ông nói: “Trong một số trường hợp, tôi làm điều này không phải vì chúng tôi cần họ, mà để xem phản ứng của họ thế nào”.
Tuy vậy, Trump cho biết ông “sẽ sớm công bố” danh sách các quốc gia đồng ý hỗ trợ Mỹ thông lại tuyến hàng hải tại eo biển Hormuz: “Đã có mấy quốc gia đồng ý rồi, chúng tôi sẽ sớm công bố danh sách. Có nước phản ứng rất tích cực”.
Thất vọng vì phản ứng lạnh nhạt của đồng minh
Trump thừa nhận ông thấy bất ngờ khi nhiều đồng minh không muốn giúp đỡ. Ông nói rằng những quốc gia phụ thuộc rất lớn vào dầu mỏ vận chuyển qua eo biển Hormuz như Nhật Bản đáng lẽ phải “biết ơn Mỹ”.
Khi trả lời phóng viên, ông Trump cũng bày tỏ không hài lòng với thái độ của Anh: “Tôi không hài lòng lắm với Anh. Tôi nghĩ họ sẽ tham gia, nhưng họ nên tích cực hơn mới phải”.
Trấn an và kêu gọi các đồng minh
Theo ông Trump, quân đội Mỹ đang tấn công mạnh vào năng lực đe dọa vận tải thương mại tại eo biển Hormuz của Iran, đã phá hủy hơn 30 tàu rải thủy lôi của Iran. Ông nói thêm Mỹ cũng đang phá hủy cơ sở công nghiệp quốc phòng của Iran và năng lực tái sản xuất tên lửa, đồng thời năng lực UAV của Iran đã “gần như về số 0”.
Trump tuyên bố số vụ phóng tên lửa đạn đạo của Iran giảm 90%, các cuộc tấn công bằng UAV đã giảm 95%.
Sau khi đe dọa sẽ tăng cường ném bom Iran, ông Trump đã kêu gọi các đồng minh như Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc và Anh cử tàu chiến tham gia bảo vệ tuyến hàng hải tại eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, phía Iran phản bác mạnh mẽ. Tư lệnh hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, tướng Alireza Tangsiri – tuyên bố: “Mỹ nói đã phá hủy hải quân Iran hay bảo vệ an toàn tàu chở dầu là điều không đúng. Eo biển Hormuz không bị phong tỏa quân sự, mà chỉ đang được kiểm soát”.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cũng nhấn mạnh: “Eo biển Hormuz vẫn mở cho vận tải quốc tế, nhưng đóng cửa đối với tàu của Mỹ và các đồng minh tấn công Iran”.
Ông Trump rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan
Theo phân tích, việc Mỹ và Israel tấn công Iran đã khiến eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển gần 1/4 năng lượng toàn cầu – bị Iran khống chế.
Hệ quả là giá dầu đã tăng lên khoảng 100 USD/thùng, giá dầu Brent Crude tăng hơn 42% kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Một số chuyên gia cho rằng ông Trump không ngờ chiến tranh có thể biến thành cuộc chiến tiêu hao mà Iran mong muốn – dạng chiến tranh bất đối xứng.
Cuộc chiến càng kéo dài, dư luận Mỹ càng bất lợi cho Trump, có thể ảnh hưởng tới cuộc bầu cử giữa kỳ năm nay.
Iran còn có thể dùng UAV quấy rối các nước sản xuất dầu ở vùng Vịnh, cản trở tuyến vận chuyển năng lượng, kiểm soát eo biển Hormuz.
Theo Al Jazeera, ông Trump đang chịu áp lực trong nước vì liên minh với Israel phát động chiến tranh, nhưng cuộc chiến chưa thấy hồi kết cũng không có đường rút.
The New York Times nhận định ông Trump đang đứng trước lựa chọn khó khăn: tiếp tục chiến đấu để đạt mục tiêu chiến lược lớn, hoặc tìm cách rút khỏi cuộc xung đột đang ngày càng leo thang.
Thượng nghị sĩ Dân chủ Chris Murphy viết trên mạng X: “Ở eo biển Hormuz họ hoàn toàn không có kế hoạch gì… hiện họ thậm chí không biết làm thế nào để mở lại tuyến đường này một cách an toàn”.
Theo Guancha
