Bộ Y tế đang cập nhật danh mục thuốc bảo hiểm y tế (BHYT) với quy mô lớn nhất từ trước đến nay, bổ sung 84 thuốc mới, trong đó có tới 30 thuốc điều trị ung thư, chiếm 35,7%.
Đáng nói khi chủ yếu là các thuốc phát minh hiện đại như điều trị đích, kháng thể đơn dòng và liệu pháp miễn dịch, mở ra cơ hội để người bệnh tiếp cận các phương pháp điều trị tiên tiến, giảm đáng kể gánh nặng chi phí và hạn chế nguy cơ bỏ dở điều trị.
Trao đổi với VietTimes, bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ BHYT, cho hay Bộ Y tế đang tập trung hoàn thiện Thông tư thay thế quy định về chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí theo Luật Dược, đồng thời, ban hành các nguyên tắc, tiêu chí thanh toán và cập nhật danh mục dịch vụ kỹ thuật, vật tư y tế thuộc phạm vi chi trả.
Đặc biệt, quy định về đăng ký khám, chữa bệnh (KCB) ban đầu và chuyển tuyến cũng được sửa đổi theo hướng linh hoạt hơn, mở rộng danh mục bệnh được chuyển thẳng lên tuyến chuyên sâu.
Theo bà Trang, sau một năm triển khai, nhiều chính sách đã phát sinh vướng mắc, cần kịp thời rà soát, điều chỉnh để phù hợp thực tiễn.
Áp lực quỹ BHYT gia tăng
Nhu cầu KCB đang tăng nhanh, tạo áp lực lớn lên quỹ BHYT. Năm 2025, số lượt KCB ước tính vượt 200 triệu, tăng hơn 10 triệu lượt so với năm trước. Trong khi đó, phạm vi quyền lợi rộng, trong bối cảnh mức đóng còn hạn chế khiến chi phí chi trả không ngừng gia tăng, đặc biệt khi các bệnh không lây nhiễm ngày càng phổ biến.
Chi phí thuốc tiếp tục là một trong những cấu phần lớn nhất của quỹ. Dù tỷ trọng chi cho thuốc có xu hướng giảm nhẹ, giá trị tuyệt đối vẫn tăng mạnh, từ khoảng 40.000 tỷ đồng năm 2022 lên hơn 50.000 tỷ đồng năm 2024. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải lựa chọn và thanh toán thuốc một cách hợp lý, bảo đảm hiệu quả điều trị nhưng vẫn giữ được cân đối tài chính.
Danh mục thuốc hiện hành chủ yếu kế thừa từ năm 2018, mới chỉ được bổ sung hạn chế trong những năm gần đây, chưa theo kịp sự phát triển nhanh của y học hiện đại. Vì vậy, việc cập nhật lần này được đánh giá là bước điều chỉnh lớn, mang tính hệ thống.
Ưu tiên thuốc ung thư, mở rộng tiếp cận điều trị tiên tiến
Trong 84 thuốc được đề xuất bổ sung, nhóm thuốc điều trị ung thư chiếm tỷ trọng lớn nhất với 30 loại. Đây là các thuốc phát minh mới như thuốc điều trị đích, kháng thể đơn dòng và liệu pháp miễn dịch, cho phép tác động chính xác vào cơ chế gây bệnh, nâng cao hiệu quả điều trị và kéo dài thời gian sống cho bệnh nhân.
Tuy nhiên, chi phí của các thuốc này rất cao, khiến nhiều người bệnh trước đây không có khả năng tiếp cận. Nay đưa vào danh mục BHYT, dù chỉ được thanh toán một phần, vẫn có ý nghĩa quan trọng để giúp người bệnh có cơ hội theo đuổi đầy đủ phác đồ điều trị.
Danh mục mới còn bổ sung 24 thuốc điều trị các bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, hô hấp, tâm thần và tiết niệu. Đây là những bệnh cần điều trị lâu dài, chi phí tích lũy lớn, nên việc mở rộng danh mục được kỳ vọng sẽ giúp giảm gánh nặng tài chính cho người bệnh.
Đáng chú ý, có thêm 18 thuốc điều trị bệnh hiếm được đưa vào danh mục, trong đó phần lớn thuộc nhóm ung thư. Với đặc thù chi phí cao và ít lựa chọn điều trị, việc được BHYT hỗ trợ sẽ giúp người bệnh có thêm cơ hội tiếp cận thuốc, cải thiện tiên lượng.
Song song với việc bổ sung thuốc mới, dự thảo cũng đề xuất điều chỉnh điều kiện và tỷ lệ thanh toán của 52 thuốc hiện hành, nhiều thuốc được mở rộng phạm vi sử dụng và nâng mức chi trả, qua đó tăng khả năng tiếp cận điều trị.
Theo đại diện Vụ BHYT, danh mục thuốc BHYT được xây dựng theo hoạt chất, không phân biệt thuốc nội hay ngoại, bảo đảm công bằng và thúc đẩy cạnh tranh về giá.
Tuy nhiên, việc lựa chọn thuốc phải dựa trên nguyên tắc chặt chẽ, ưu tiên hiệu quả và an toàn, đồng thời tính toán khả năng chi trả của quỹ.
Đối với các thuốc có chi phí cao như thuốc ung thư hoặc thuốc hiếm, BHYT sẽ áp dụng tỷ lệ thanh toán phù hợp, thường từ 30% đến 70%, nhằm bảo đảm cân đối quỹ trong dài hạn.
Danh mục thuốc cũng được rà soát theo nguyên tắc loại bỏ những thuốc kém hiệu quả hoặc không còn nhu cầu sử dụng, đồng thời, bổ sung các thuốc mới có giá trị điều trị cao hơn.
Cơ quan quản lý cũng khuyến khích doanh nghiệp giảm giá thuốc và hỗ trợ phần chi phí đồng chi trả, qua đó giảm gánh nặng tài chính cho người bệnh, đặc biệt là nhóm yếu thế.
Dự kiến, danh mục thuốc BHYT mới sẽ được ban hành trong năm 2026, tạo điều kiện để người dân sớm tiếp cận các thuốc chất lượng với chi phí hợp lý.
