Trong những ngày qua, eo biển Hormuz trở thành điểm nóng an ninh tại Trung Đông khi căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn tuyến hàng hải quan trọng này. Eo biển này nối vịnh Ba Tư với vịnh Oman và được xem là "yết hầu năng lượng" của thế giới, nơi khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu được vận chuyển qua mỗi ngày.
Trong chiến lược phòng thủ của Iran, khu vực này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Một trong những vũ khí đáng chú ý mà Tehran phát triển nhằm tăng cường khả năng răn đe tại đây là Hoot, loại ngư lôi siêu khoang tốc độ cực cao được công bố lần đầu vào năm 2006.
Ngư lôi siêu khoang có tốc độ hơn 300 km/h
Hoot (tiếng Ba Tư nghĩa là cá voi) là loại ngư lôi sử dụng công nghệ siêu khoang (supercavitation), cho phép vũ khí di chuyển bên trong một bong bóng khí dưới nước nhằm giảm lực cản của nước.
Nhờ vậy, Hoot có thể đạt tốc độ khoảng 200 hải lý/giờ (khoảng 370 km/h), nhanh gấp nhiều lần so với các ngư lôi thông thường. Để so sánh, các ngư lôi truyền thống như Mark-46 hoặc Mark-48 của Mỹ thường chỉ đạt khoảng 30-40 hải lý/giờ (khoảng 56-74 km/h).
Một số thông số được công bố của Hoot gồm:
- Tốc độ: khoảng 200 hải lý/giờ (370 km/h)
- Tầm bắn: khoảng 10-15 km
- Động cơ: rocket nhiên liệu rắn
- Nền tảng phóng: tàu ngầm, tàu chiến nhỏ hoặc bệ phóng ven bờ
Do sử dụng động cơ rocket, Hoot có thể tăng tốc rất nhanh ngay sau khi rời ống phóng. Tuy nhiên, điều này cũng khiến mức tiêu thụ nhiên liệu lớn, khiến tầm bắn của ngư lôi tương đối ngắn so với các ngư lôi truyền thống.
Thông tin chi tiết về hệ thống dẫn đường và đầu đạn của Hoot chưa được Iran công bố đầy đủ. Một số chuyên gia cho rằng loại ngư lôi này có thể mang đầu đạn nổ mạnh nặng vài trăm kg, đủ để gây thiệt hại nghiêm trọng cho tàu chiến cỡ lớn.
Theo các hãng thông tấn phương Tây, Iran đã thử nghiệm Hoot nhiều lần trong các cuộc tập trận hải quân. ABC News cho biết Iran đã tiến hành thử nghiệm một ngư lôi tốc độ cao loại này tại eo biển Hormuz năm 2017, gần căn cứ hải quân Bandar Abbas.
Công nghệ từ ngư lôi Shkval và vai trò răn đe trên biển
Nhiều chuyên gia quân sự cho rằng Hoot có thiết kế tương tự VA-111 Shkval, loại ngư lôi siêu khoang do Liên Xô phát triển vào cuối thời kỳ Chiến tranh Lạnh.
Shkval được xem là ngư lôi siêu khoang đầu tiên trên thế giới, sử dụng động cơ rocket và công nghệ supercavitation để đạt tốc độ khoảng 370 km/h dưới nước.
Không giống các ngư lôi truyền thống có khả năng tự dẫn và cơ động cao, Shkval được thiết kế như một "đạn pháo dưới nước", tấn công mục tiêu theo đường thẳng với tốc độ rất lớn nhằm rút ngắn thời gian phản ứng của đối phương.
Một số tài liệu cho thấy Iran đã thử nghiệm một loại ngư lôi siêu khoang tương tự Shkval tại vịnh Oman năm 2004, đạt tốc độ khoảng 340 km/h và tầm bắn khoảng 10 km. Dù Tehran tuyên bố Hoot là sản phẩm do nước này tự phát triển, nhiều nhà phân tích cho rằng công nghệ của loại ngư lôi này có thể được sao chép hoặc cải tiến từ Shkval.
Với tốc độ có thể vượt 300 km/h, các ngư lôi siêu khoang như Hoot được xem là một công cụ răn đe đáng chú ý trong chiến tranh hải quân. Tốc độ rất cao khiến thời gian phản ứng của tàu chiến đối phương bị rút ngắn đáng kể, trong khi nhiều hệ thống phòng thủ hiện nay được thiết kế để đối phó với các ngư lôi di chuyển chậm hơn nhiều.
Ngoài ra, yếu tố bất ngờ cũng đóng vai trò quan trọng. Một ngư lôi phóng từ khoảng cách vài km có thể tiếp cận mục tiêu trong thời gian rất ngắn, khiến tàu chiến đối phương khó kịp triển khai các biện pháp đối phó.
Tuy nhiên, ngư lôi siêu khoang cũng có hạn chế về khả năng điều khiển do di chuyển trong bong bóng khí. Vì vậy, loại vũ khí này chủ yếu phù hợp với các đòn tấn công nhanh theo đường thẳng ở cự ly gần.
Vũ khí phù hợp với chiến lược kiểm soát eo biển Hormuz
Ngư lôi Hoot được xem là một phần trong chiến lược tác chiến bất đối xứng của Iran nhằm đối phó với các lực lượng hải quân mạnh hơn, đặc biệt là Mỹ và các đồng minh.
Eo biển Hormuz có chiều rộng tương đối hẹp nhưng lưu lượng tàu thương mại và tàu chiến qua lại rất lớn. Trong trường hợp xảy ra xung đột, điều này khiến các tàu cỡ lớn như tàu sân bay hoặc tàu khu trục khó cơ động.
Trong môi trường như vậy, các vũ khí tầm ngắn nhưng tốc độ cực cao như Hoot có thể trở nên đặc biệt nguy hiểm. Ngư lôi siêu khoang có thể tiếp cận mục tiêu rất nhanh, trong khi vùng biển hẹp khiến tàu chiến khó tránh né.
Ngoài ra, Hoot có thể được triển khai từ nhiều nền tảng khác nhau như tàu ngầm, tàu chiến nhỏ, tàu cao tốc của lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo hoặc các bệ phóng ven bờ. Điều này cho phép Iran tạo ra mạng lưới tấn công dưới nước trong toàn bộ khu vực vịnh Ba Tư.
Với những đặc điểm này, Hoot được xem là một trong những vũ khí giúp Iran tăng cường khả năng răn đe tại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược quan trọng của thế giới.
Tổng hợp
