Các đoạn video được công bố từ bên trong Israel cho thấy tác động của nhiều tên lửa đạn đạo do Iran phóng vào các mục tiêu tại thành phố miền Nam Dimona, đánh trúng khu vực gần cơ sở hạt nhân nhạy cảm nhất của nước này là Trung tâm Nghiên cứu Hạt nhân Negev.
Mặc dù Israel không phụ thuộc vào điện hạt nhân, cơ sở này sản xuất lượng lớn plutonium phục vụ kho vũ khí hạt nhân ước tính từ 80 đến 400 đầu đạn. Các hình ảnh cho thấy hệ thống phòng thủ tên lửa của Israel nhiều lần không thể đánh chặn tên lửa đạn đạo Iran, và các cuộc tấn công đã gây hơn 100 thương vong. Phía Iran công khai mô tả đây là hành động đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ–Israel vào cơ sở hạ tầng hạt nhân của mình, đặc biệt là cơ sở làm giàu uranium Natanz.
Hiện chưa rõ mức độ ảnh hưởng của các đòn tấn công này đối với chương trình vũ khí hạt nhân của Israel. Một số nhà phân tích cho rằng tên lửa có thể đã nhắm vào khu nhà ở của các nhân sự làm việc trong chương trình phát triển và sản xuất đầu đạn hạt nhân. Cũng có nhận định rằng đây là đòn cảnh báo nhằm thể hiện khả năng của Iran trong việc tấn công các cơ sở hạt nhân nếu Israel và Mỹ tiếp tục leo thang chiến dịch.
Việc hệ thống phòng không thất bại tại một mục tiêu được coi là được bảo vệ nghiêm ngặt bậc nhất như Dimona đã trở thành màn phô diễn sức mạnh đáng kể.
Các đoạn video từ Israel trước đó cũng cho thấy tên lửa đạn đạo Iran – bao gồm cả các loại tích hợp phương tiện lướt siêu vượt âm – đã nhiều lần đánh trúng các mục tiêu kiên cố, né tránh được nhiều lớp đánh chặn. Trong các cuộc giao tranh tháng 6/2025, Iran đã sử dụng tên lửa Fattah với đầu đạn cơ động tiên tiến, và đến đầu tháng 3 đã leo thang bằng cuộc tấn công siêu vượt âm đầu tiên với phiên bản Fattah-2 hiện đại hơn.
Khả năng tấn công siêu vượt âm – có thể phá hủy mục tiêu kiên cố với độ chính xác cao đồng thời vượt qua hệ thống phòng không dày đặc – từ sớm đã làm dấy lên suy đoán rằng cơ sở hạt nhân Negev có thể trở thành mục tiêu chính trong tương lai.
Trong khi Iran sử dụng các loại tên lửa kém hiện đại hơn để làm cạn kiệt kho tên lửa đánh chặn của Israel, thì các phương tiện lướt siêu vượt âm lại tạo ra một mối đe dọa hoàn toàn khác khi có thể vượt qua hệ thống phòng thủ.
Ông Yuval Baseski, Phó Chủ tịch công ty phát triển hệ thống phòng thủ tên lửa Rafael Advanced Defence Systems, cho biết vào tháng 8/2025 rằng điều này buộc công ty và Lực lượng Phòng vệ Israel phải phát triển cách tiếp cận hoàn toàn mới.
“Tên lửa siêu vượt âm mở ra một kỷ nguyên mới trong phòng không”, ông nói. “Mọi hệ thống phòng không hiện nay đều dựa trên nguyên tắc bay nhanh hơn mục tiêu. Nhưng điều này không áp dụng với tên lửa siêu vượt âm. Để đánh chặn một mục tiêu bay ở Mach 10, cần một hệ thống đạt Mach 30 – điều không thể trong khí quyển do ma sát”.
Ông cho biết việc phát triển hệ thống như vậy có thể mất gần nửa thập kỷ.
Lò phản ứng tại Trung tâm Nghiên cứu Hạt nhân Negev được xây dựng trong giai đoạn 1957–1963, khi đó chính phủ Israel tuyên bố đây là một nhà máy dệt để che giấu mục đích thực sự. Lò phản ứng nhiệt này có công suất ước tính từ 24–70 megawatt và được sử dụng chủ yếu để sản xuất plutonium, không phải điện năng. Plutonium cấp vũ khí được tách từ nhiên liệu đã qua sử dụng tại đây, với cơ sở tái chế ngầm đóng vai trò then chốt trong việc biến trung tâm này thành một cơ sở sản xuất vũ khí thực sự.
Chương trình hạt nhân ban đầu của Israel được hỗ trợ đáng kể bởi Pháp, quốc gia cung cấp thiết kế lò phản ứng Dimona dựa trên các lò sản xuất plutonium tại Marcoule, đồng thời cung cấp nước nặng và chuyên môn kỹ thuật.
Việc sở hữu kho vũ khí hạt nhân đã mang lại cho Israel lợi thế trong việc kiểm soát mức độ leo thang trước các đối thủ như Iran, và trước đây là Syria.
Theo MW
