Sự kiện diễn ra tại Washington, DC hôm 19/2 vừa qua được thiết kế để đánh dấu một thời khắc quan trọng trong quản trị toàn cầu. Đây là cuộc họp khai mạc của “Hội đồng Hòa bình” – tổ chức do Tổng thống Mỹ Donald Trump làm chủ tịch – với mục tiêu tái thiết và định hình lại Gaza sau nhiều năm chiến tranh.
Trong bài phát biểu kéo dài, ông Trump thông báo 9 quốc gia đã cam kết hơn 7 tỷ USD cho công tác cứu trợ Gaza. Một số nước sẽ cử binh sĩ tham gia lực lượng ổn định tình hình tại đây. Ông cũng cho biết Mỹ sẽ đóng góp 10 tỷ USD cho Hội đồng Hòa bình, tổ chức mà ông sẽ giữ vai trò Chủ tịch vô thời hạn.
Một tỷ phú trong ủy ban điều hành của hội đồng phác thảo tiềm năng phát triển của dải đất này, dù phần lớn Gaza hiện vẫn là đống đổ nát sau gần 2 năm bị Israel không kích. Thậm chí, FIFA còn trình chiếu một đoạn video – dường như được tạo bằng AI – giới thiệu “một hệ sinh thái bóng đá hoàn chỉnh” cho Gaza trong tương lai.
Những tham vọng lớn lao này cũng đặt ra nhiều câu hỏi về khả năng tương thích với thực tế trên thực địa. Lệnh ngừng bắn do ông Trump thúc đẩy đã nhiều lần bị vi phạm và tình hình nhân đạo ở Gaza vẫn bấp bênh. Quan trọng hơn, vấn đề then chốt là phi quân sự hóa Hamas vẫn chưa được giải quyết, khiến thời điểm và cách thức triển khai tái thiết cũng như lực lượng ổn định chưa rõ ràng.
Trong phát biểu của mình, ông Trump nói rằng: “Hội đồng Hòa bình sẽ gần như giám sát Liên Hợp Quốc và đảm bảo tổ chức này vận hành đúng đắn”, đồng thời cho rằng Liên Hợp Quốc có “tiềm năng to lớn”.
Ông còn để ngỏ khả năng mở rộng phạm vi hoạt động: “Chúng ta cũng có thể tiến thêm một bước, ở những điểm nóng trên thế giới, chúng ta có thể xử lý điều đó khá dễ dàng”.
Ông Trump sau đó cho biết ông muốn Nga và Trung Quốc gia nhập hội đồng.
Giới chức Mỹ và các đồng minh khu vực hiểu rằng phi quân sự hóa sẽ là tiến trình dài hạn. Một quan chức Mỹ cho biết chính quyền Palestine theo mô hình kỹ trị được kỳ vọng sẽ dẫn dắt đối thoại với Hamas về vấn đề này, song hiện chưa có mốc thời gian cụ thể.
Trong tuyên bố tối thứ Năm, Hamas hoàn toàn không đề cập đến giải giáp hay phi quân sự hóa Gaza, mà kêu gọi cộng đồng quốc tế buộc Israel mở hoàn toàn các cửa khẩu và bắt đầu tái thiết.
Hiện chưa rõ Lực lượng Ổn định Quốc tế (ISF) có được triển khai trước khi phi quân sự hóa hay không. Theo ông Trump, Morocco, Albania, Kosovo và Kazakhstan “đã cam kết cử binh sĩ và cảnh sát để ổn định Gaza”.
Ông nói thêm Ai Cập và Jordan “cũng đang cung cấp sự hỗ trợ rất đáng kể, bao gồm binh sĩ, huấn luyện và hỗ trợ cho một lực lượng cảnh sát Palestine đáng tin cậy”.
Ủy ban Quốc gia Quản lý Gaza – trực thuộc hội đồng – đặt mục tiêu “khôi phục an ninh thông qua lực lượng cảnh sát dân sự chuyên nghiệp dưới một cơ quan thống nhất… bao gồm đào tạo và phát triển 5.000 cảnh sát Gaza để triển khai trong 60 ngày”, theo Chủ tịch ủy ban Ali Shaath. Tuy nhiên, ủy ban này vẫn mắc kẹt tại Cairo, chưa thể vào Gaza và gần như không có quyền lực thực thi hay điều hành thực tế.
Ông Nickolay Mladenov, Đại diện Cấp cao giữ vai trò cầu nối giữa hội đồng và ủy ban kỹ trị Palestine, nhấn mạnh rằng để bắt đầu tái thiết, “không có lựa chọn nào khác” ngoài việc phi quân sự hóa hoàn toàn Gaza và tháo dỡ vũ khí trong dải đất này.
Ông Trump cho biết Bahrain, Qatar, Saudi Arabia, Uzbekistan và Kuwait đã đóng góp hơn 7 tỷ USD cho cứu trợ Gaza, nhưng không nêu chi tiết về cách thức và thời điểm giải ngân. Khoản đóng góp 10 tỷ USD của Mỹ cho hội đồng cũng chưa rõ sẽ được sử dụng cụ thể ra sao, dù một quan chức Mỹ nói số tiền này sẽ được phân bổ trong những năm tới.
Mặc dù còn nhiều khó khăn ban đầu, Hội đồng Hòa bình được xem là sáng kiến khả thi nhất kể từ khi xung đột bùng phát tại Dải Gaza vào tháng 10/2023, tạo điều kiện cho các bên liên quan đối thoại, đàm phán tiến tới chấm dứt xung đột, hướng đến giải pháp hòa bình bền vững cho khu vực.
Tổng Bí thư Tô Lâm hôm 18/2 đến Mỹ để tham dự cuộc họp khai mạc Hội đồng Hòa bình về Gaza theo lời mời của Tổng thống Donald Trump. Chuyến công tác thể hiện sự ủng hộ đối với những nỗ lực hòa bình nói chung và sáng kiến tái thiết Dải Gaza nói riêng, góp phần làm sâu sắc thêm hợp tác Việt - Mỹ trong xử lý các vấn đề khu vực và toàn cầu, phù hợp với tinh thần của Đối tác Chiến lược Toàn diện.
Theo Reuters, CNN
