Lãnh đạo Iran, Israel và Mỹ đồng loạt thể hiện lập trường cứng rắn và tuyên bố sẽ tiếp tục chiến đấu khi cuộc chiến Trung Đông bước sang gần hai tuần vào hôm 13/3, khiến hàng nghìn người thiệt mạng, làm gián đoạn cuộc sống của hàng triệu người và gây chấn động các thị trường tài chính toàn cầu.
Tân lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei đã đưa ra những bình luận đầu tiên, được một người dẫn chương trình truyền hình đọc lại hôm thứ Năm. Ông tuyên bố Iran sẽ tiếp tục phong tỏa eo biển Hormuz và kêu gọi các nước láng giềng đóng cửa các căn cứ quân sự của Mỹ trên lãnh thổ của họ, nếu không muốn trở thành mục tiêu tấn công của Tehran.
“Tôi đảm bảo với mọi người rằng chúng ta sẽ không bỏ qua việc trả thù cho máu của những người tử vì đạo”, vị giáo sĩ theo đường lối cứng rắn – được cho là có quan hệ chặt chẽ với lực lượng quân sự hàng đầu của Iran – nói. Không rõ vì sao ông không trực tiếp xuất hiện trước công chúng.
Trong khi đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã tổ chức cuộc họp báo đầu tiên kể từ khi các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran bắt đầu từ ngày 28/2. Ông trả lời câu hỏi qua đường truyền video, đưa ra lời đe dọa ngầm ám sát ông Khamenei và bảo vệ chiến dịch quân sự đang diễn ra.
“Tôi sẽ không nói chi tiết về những hành động chúng tôi đang thực hiện. Chúng tôi đang tạo ra các điều kiện tối ưu để lật đổ chế độ, nhưng tôi cũng không thể khẳng định chắc chắn rằng người dân Iran sẽ lật đổ chế độ – bởi một chế độ phải bị lật đổ từ bên trong”, ông Netanyahu nói. “Nhưng chúng tôi chắc chắn có thể giúp đỡ và chúng tôi đang làm điều đó”.
Triển vọng về một trong những sự gián đoạn nghiêm trọng nhất đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu đã khiến giá dầu tăng khoảng 9%, lên 100 USD/thùng vào thứ Năm, kéo theo sự sụt giảm của thị trường chứng khoán Mỹ.
Chỉ số S&P 500 ghi nhận mức giảm theo phần trăm trong ba ngày lớn nhất trong một tháng, trong khi thị trường chứng khoán châu Á cũng chịu áp lực trong phiên giao dịch ngày thứ Sáu.
Trong nỗ lực ổn định thị trường năng lượng toàn cầu, Mỹ hôm thứ Năm đã cấp giấy phép 30 ngày cho các quốc gia mua dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ của Nga hiện đang mắc kẹt trên biển.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết trong một tuyên bố rằng sự gia tăng tạm thời của giá dầu chỉ là gián đoạn ngắn hạn, nhưng về lâu dài sẽ mang lại lợi ích lớn cho nền kinh tế Mỹ, lặp lại quan điểm trước đó của Tổng thống Donald Trump.
Hệ lụy chính trị tại Mỹ
Ông Donald Trump, người đã tuyên bố Mỹ và Israel “đã thắng cuộc chiến”, nói rằng Washington có thể kiếm được khoản tiền đáng kể từ việc giá dầu tăng cao do các vấn đề nguồn cung liên quan đến việc đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu.
“Mỹ là nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới, vượt xa các nước khác, vì vậy khi giá dầu tăng, chúng ta kiếm được rất nhiều tiền”, ông nói trên mạng xã hội, đồng thời nhấn mạnh rằng việc ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân quan trọng hơn nhiều.
Những phát biểu này khiến phe Dân chủ chỉ trích gay gắt. Các nghị sĩ Dân chủ cáo buộc Tổng thống thuộc đảng Cộng hòa không quan tâm đúng mức đến tác động của chiến tranh đối với người dân Mỹ và yêu cầu cung cấp thêm thông tin về thương vong dân sự, đặc biệt là vụ tấn công khiến hàng chục trẻ em thiệt mạng tại một trường nữ sinh ở Iran.
Chính quyền Trump cho đến nay vẫn chưa đưa ra đánh giá công khai về chi phí dự kiến hoặc thời gian kéo dài của cuộc chiến – vốn không được người dân Mỹ ủng hộ – cũng như chiến lược đối với Iran sau khi giao tranh kết thúc. Tổng thống và các trợ lý cấp cao thậm chí còn đưa ra những lý do khác nhau cho việc bắt đầu cuộc chiến.
Số người thiệt mạng hiện đã vượt quá 2.000, phần lớn ở Iran. Gần 700 người đã thiệt mạng tại Lebanon, nơi Israel đã tấn công trung tâm Beirut và ra lệnh cho cư dân rời khỏi một dải rộng ở miền nam trong chiến dịch chống lại lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn.
Các máy bay không người lái cũng được ghi nhận bay vào Kuwait, Iraq, UAE, Bahrain và Oman, làm suy yếu tuyên bố của Mỹ và Israel rằng họ đã phá hủy phần lớn kho vũ khí tầm xa của Iran.
Tại Iraq, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết đang tiến hành hoạt động cứu hộ sau khi một máy bay tiếp dầu của họ rơi trong một sự cố liên quan đến một máy bay khác, nhưng không phải do hỏa lực của đối phương hay đồng minh.
Tổ chức Kháng chiến Hồi giáo tại Iraq (Islamic Resistance in Iraq), một liên minh các nhóm vũ trang thân Iran, tuyên bố đã bắn hạ chiếc máy bay.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết một binh sĩ Pháp đã thiệt mạng và nhiều người khác bị thương trong một cuộc tấn công ở miền bắc Iraq, chỉ vài giờ sau khi một căn cứ của Italy trong khu vực cũng bị nhắm mục tiêu.
Trước đó trong tuần, hai tàu chở dầu đã bốc cháy tại cảng Basra của Iraq sau khi bị các xuồng chứa chất nổ nghi của Iran tấn công, trong khi nhiều tàu khác cũng bị đánh trúng tại Vịnh Ba Tư gần eo biển Hormuz.
Theo Reuters
