Tổng thống Mỹ Donald Trump yêu cầu Iran phải “đầu hàng vô điều kiện”, một động thái leo thang mạnh mẽ chỉ một tuần sau khi ông phát động cuộc chiến cùng Israel, điều có thể khiến việc nhanh chóng đàm phán chấm dứt xung đột trở nên khó khăn hơn.
Ông Trump đưa ra tuyên bố trên mạng xã hội hôm 6/3, chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Iran thông báo rằng một số quốc gia chưa được nêu tên đã bắt đầu các nỗ lực hòa giải. Đây là một trong những dấu hiệu đầu tiên cho thấy có sáng kiến ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột, trong bối cảnh Israel tiếp tục mở các đợt tấn công mới vào Iran và Lebanon, còn Iran phóng tên lửa vào Israel và các quốc gia vùng Vịnh có căn cứ quân sự của Mỹ.
“Không có thỏa thuận nào với Iran ngoài việc ĐẦU HÀNG VÔ ĐIỀU KIỆN!”, ông Trump viết. “Sau đó, và sau khi lựa chọn được một nhà lãnh đạo TUYỆT VỜI & ĐƯỢC CHẤP NHẬN, chúng tôi cùng nhiều đồng minh và đối tác dũng cảm sẽ làm việc không mệt mỏi để đưa Iran trở lại từ bờ vực hủy diệt, biến đất nước này trở nên lớn mạnh hơn bao giờ hết về kinh tế”.
Yêu cầu của ông Trump – và khả năng nó làm phức tạp con đường chấm dứt cuộc chiến vốn đã làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu – đã khiến thị trường tài chính chao đảo. Các chỉ số chứng khoán tại châu Âu và Mỹ đồng loạt giảm mạnh, trong khi giá dầu tương lai tăng lên mức cao nhất kể từ năm 2023, khi việc eo biển Hormuz bị tê liệt trên thực tế đã hạn chế dòng chảy năng lượng.
Trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại với Reuters hôm thứ Năm, ông Trump còn nói rằng ông phải có tiếng nói trong việc lựa chọn lãnh tụ tối cao mới của Iran để thay thế Ali Khamenei, người đã thiệt mạng trong ngày đầu tiên của cuộc chiến.
Một phát ngôn viên Nhà Trắng cho biết việc xem xét vấn đề này đã được tiến hành.
“Tôi biết có nhiều người mà các cơ quan tình báo và chính phủ Mỹ đang xem xét”, thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói với các phóng viên hôm thứ Sáu.
Trong khi đó, Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc Amir Saeid Iravani nói với các phóng viên rằng ban lãnh đạo mới của Iran sẽ được lựa chọn “theo đúng các thủ tục hiến pháp của chúng tôi và hoàn toàn dựa trên ý chí của người dân Iran – không có bất kỳ sự can thiệp nước ngoài nào”.
Israel tấn công dữ dội Beirut sau lệnh sơ tán quy mô lớn
Trên thực địa, Israel đã mở rộng đáng kể cuộc chiến sang Lebanon, oanh kích thủ đô Beirut vào hôm thứ Sáu sau khi ra lệnh sơ tán chưa từng có đối với toàn bộ khu ngoại ô phía nam của thành phố.
Israel cho biết các mục tiêu bao gồm một trung tâm chỉ huy tại Beirut do đơn vị hải quân của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sử dụng, cùng các trung tâm chỉ huy mà họ nói là của lực lượng vũ trang Hezbollah.
Hiện chưa có phản hồi ngay lập tức từ IRGC hoặc Hezbollah.
Israel cũng tiến hành một làn sóng tấn công mới vào Iran, cho biết 50 chiến đấu cơ của họ đã đánh trúng một boongke vẫn đang được ban lãnh đạo Iran sử dụng dưới khu phức hợp đã bị phá hủy của ông Khamenei tại Tehran.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian viết trên mạng xã hội: “Một số quốc gia đã bắt đầu các nỗ lực hòa giải”. Ông không nêu tên các quốc gia đó.
“Chúng ta hãy nói rõ: chúng tôi cam kết với hòa bình lâu dài trong khu vực, nhưng sẽ không do dự dù chỉ một chút trong việc bảo vệ phẩm giá và chủ quyền của đất nước”, ông viết.
Israel đã mở rộng chiến dịch ném bom sang Lebanon nhằm tiêu diệt Hezbollah – lực lượng dân quân Shiite thân Iran vốn là một thế lực chính trị lớn tại Lebanon từ những năm 1980. Hezbollah đã tấn công Israel trong tuần này để trả đũa cái chết của ông Khamenei.
“Chúng tôi phải ngủ ngoài đường – người thì trong xe, người nằm trên vỉa hè, người ra bãi biển”, ông Jamal Seifeddin, 43 tuổi, người chạy khỏi khu ngoại ô phía nam Beirut và qua đêm ở trung tâm thành phố, nói. “Không ai mang nổi một chiếc chăn”.
Israel đã nhiều lần can thiệp quân sự vào Lebanon trong nhiều thập kỷ qua, gần nhất là năm 2024. Tuy nhiên, mức độ dữ dội của các cuộc không kích hôm thứ Sáu gần như chưa từng có tiền lệ.
Theo Hội đồng Tị nạn Na Uy, khoảng 300.000 người đã phải rời bỏ nhà cửa tại Lebanon chỉ trong bốn ngày qua.
Tên lửa và UAV tấn công khắp Trung Đông
Tại Israel, nhiều tiếng nổ vang lên khi hệ thống phòng không được kích hoạt để đánh chặn các đợt tấn công từ Iran. Các quốc gia vùng Vịnh như UAE, Kuwait, Qatar, Bahrain và Arab Saudi cũng báo cáo các cuộc tấn công bằng UAV và tên lửa mới.
Quân đội Israel tuyên bố đã phá hủy 80% hệ thống phòng không của Iran trong tuần đầu chiến dịch và vô hiệu hóa hơn 60% bệ phóng tên lửa của nước này.
Tờ Washington Post đưa tin rằng Nga đang cung cấp cho Iran thông tin về vị trí các tàu chiến và máy bay Mỹ tại Trung Đông sau khi khả năng phát hiện lực lượng Mỹ của Iran bị suy giảm. Các phái đoàn Nga tại Mỹ chưa phản hồi yêu cầu bình luận về thông tin này.
Trong khi đó, ông Trump đã gặp lãnh đạo của bảy tập đoàn quốc phòng trong hôm 6/3, những người đồng ý tăng tốc sản xuất vũ khí, theo thông báo của ông trên mạng xã hội. Chính quyền Mỹ đã gây sức ép lên các nhà thầu quốc phòng khi cuộc chiến với Iran và các chiến dịch quân sự gần đây làm hao hụt kho dự trữ vũ khí.
Bà Leavitt cho biết Mỹ hiện vẫn có đủ kho vũ khí để đáp ứng nhu cầu cho chiến dịch tại Iran, mà theo bà có thể kéo dài khoảng 4 đến 6 tuần.
“Chúng ta sẽ phải chọn người đó”
Khi khẳng định quyền tham gia lựa chọn lãnh đạo tiếp theo của Iran – người dự kiến là một giáo sĩ Hồi giáo Shiite cấp cao được hội đồng các học giả tôn giáo lựa chọn – ông Trump đã đưa ra yêu cầu rõ ràng nhất từ trước tới nay về việc kiểm soát tương lai chính trị của một quốc gia hơn 90 triệu dân.
Israel cũng tuyên bố công khai rằng mục tiêu của họ là lật đổ hệ thống cầm quyền tại Iran. Theo ba nguồn tin quen thuộc với các cuộc trao đổi của Israel với các phe phái, nước này đã oanh kích các khu vực phía tây Iran nhằm hỗ trợ các lực lượng dân quân người Kurd Iran đang tìm cách tận dụng chiến tranh để chiếm các thị trấn gần biên giới.
Iran coi cuộc chiến này là một cuộc tấn công vô cớ và mô tả việc ông Khamenei bị giết là một vụ ám sát. Tehran cho biết hội đồng có nhiệm vụ lựa chọn lãnh tụ mới vẫn đang tiến hành công việc.
Theo ông Iravani, ít nhất 1.332 người đã thiệt mạng tại Iran kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu không kích ngày 28/2, dẫn nguồn từ Hội Chữ thập Đỏ Iran.
Bộ Y tế Lebanon cho biết 123 người đã thiệt mạng và 683 người bị thương do các cuộc tấn công của Israel. Các đợt tấn công của Iran đã khiến 11 người chết tại Israel kể từ khi chiến tranh bùng nổ, và ít nhất 6 binh sĩ Mỹ cũng thiệt mạng.
Hai quan chức Mỹ nói với Reuters rằng các điều tra viên quân sự cho rằng nhiều khả năng lực lượng Mỹ đã gây ra vụ tấn công nhầm vào một trường nữ sinh ở Iran trong ngày đầu chiến tranh khiến hàng chục trẻ em thiệt mạng. Tuy nhiên, kết luận cuối cùng vẫn chưa được đưa ra.
Theo Reuters
