Hiện nay, không khó để tìm mua một chiếc smartphone có AI. Không chỉ xuất hiện trên các mẫu flagship, AI đã được đưa xuống cả phân khúc dưới 10 triệu đồng, với những cái tên như Samsung Galaxy A37, Oppo A6 Pro hay Redmi Note 17 Pro.
Các tính năng phổ biến gồm tìm kiếm, chỉnh ảnh, dịch và xử lý nội dung. Tuy nhiên, không phải người dùng nào cũng cần hoặc sử dụng hết số công cụ AI được tích hợp.
Smartphone ngày càng nhiều tính năng AI
Samsung Galaxy S26 là một ví dụ rõ ràng cho cuộc đua đưa AI vào điện thoại. Samsung trang bị Call Assist để phiên âm và dịch cuộc gọi, Interpreter dịch hội thoại trực tiếp, Transcript Assist chuyển giọng nói thành văn bản, Photo Assist chỉnh ảnh và Now Brief tổng hợp thông tin trong ngày.
Google cũng mở rộng AI trên Pixel 10 với Magic Cue, tính năng có thể tìm thông tin liên quan trong Gmail, Messages và một số ứng dụng để đưa ra gợi ý theo ngữ cảnh. Camera Coach sử dụng Gemini để hướng dẫn về ánh sáng, góc chụp và bố cục. Trong khi đó, Apple Intelligence trên iPhone hỗ trợ xử lý văn bản, dịch trực tiếp, tóm tắt nội dung và nhận diện thông tin qua camera hoặc màn hình.
Tuy nhiên, số lượng tính năng tăng nhanh không có nghĩa nhu cầu sử dụng cũng tăng tương ứng. Một khảo sát của Circana, hãng nghiên cứu thị trường chuyên theo dõi hành vi người tiêu dùng, công bố đầu năm 2026 cho thấy 86% người tiêu dùng tại Mỹ đã biết đến AI trên smartphone và các thiết bị công nghệ.
Trong nhóm này, 35% cho biết họ không quan tâm đến việc thiết bị có AI. Với những người không muốn dùng AI, 59% lo ngại về quyền riêng tư, còn 43% không muốn phải trả thêm tiền cho các tính năng có AI.
Có thể thấy, các hãng liên tục bổ sung những tính năng AI mới, nhưng với người dùng, điều quan trọng vẫn là chúng có giải quyết được nhu cầu thực tế hay không, thay vì chỉ làm dày thêm danh sách tính năng trên điện thoại.
Nên chọn AI theo nhu cầu thực tế
Ở từng nhóm khách hàng, nhu cầu cụ thể với AI là khác nhau. Với người thường xuyên họp, phỏng vấn hoặc ghi chép, các tính năng xử lý giọng nói có thể mang lại hiệu quả rõ rệt.
Chẳng hạn, Transcript Assist trên điện thoại Samsung có thể chuyển bản ghi âm thành văn bản, còn Note Assist hỗ trợ tóm tắt và sắp xếp nội dung. Nhờ đó, người dùng không phải nghe lại toàn bộ cuộc họp kéo dài hàng chục phút mà vẫn có thể nhanh chóng tìm đến phần thông tin cần thiết.
Người thường xuyên đi công tác hoặc du lịch nên ưu tiên tính năng dịch. Apple tích hợp Live Translation vào Messages, FaceTime. Samsung có Interpreter và Live Translate, trong khi Pixel 10 hỗ trợ Voice Translate cho cuộc gọi.
Với nhóm người dùng này, khả năng dịch nhanh hội thoại hoặc nội dung trên màn hình thực tế hơn nhiều so với các công cụ tạo hình ảnh hay viết nội dung.
Người thích chụp ảnh lại có nhu cầu khác. Photo Assist trên Galaxy hỗ trợ xóa hoặc di chuyển vật thể trong ảnh. Pixel 10 có Camera Coach để gợi ý bố cục, ánh sáng, còn Auto Best Take có thể lựa chọn biểu cảm phù hợp hơn khi chụp ảnh nhóm.
Với người dùng phổ thông, nhu cầu có thể đơn giản hơn nữa. Tìm kiếm bằng hình ảnh, dịch nhanh, xóa vật thể hoặc nhận diện văn bản thường hữu ích hơn những công cụ tạo sticker, hình nền hay nội dung bằng AI.
Do đó, trước khi mua smartphone, người dùng nên liệt kê 3 đến 5 công việc thường làm trên điện thoại mỗi tuần. Nếu các tính năng AI trên máy hỗ trợ trực tiếp những việc này, giúp tiết kiệm thời gian hoặc thao tác, chúng mới thực sự có giá trị. Ngược lại, nếu phần lớn tính năng ít dùng đến, việc nâng cấp chỉ vì AI là không cần thiết.
Dùng vừa đủ để không tốn phí và đánh đổi dữ liệu
Một vấn đề khác người dùng cần lưu ý là một số tính năng AI có thể bị tính phí sau thời gian miễn phí hoặc khi muốn sử dụng các chức năng nâng cao. Vì vậy, trước khi đăng ký, người dùng nên cân nhắc xem mình có thực sự dùng thường xuyên hay không.
Nếu nhu cầu chỉ dừng ở vài lần mỗi tháng, những công cụ miễn phí hoặc tính năng tích hợp sẵn trên điện thoại thường đã đủ dùng. Khi đó, việc trả thêm một khoản phí định kỳ là điều không cần thiết.
Bên cạnh chi phí, quyền riêng tư cũng là vấn đề đáng quan tâm, bởi các tính năng AI càng cá nhân hóa thì càng cần tiếp cận nhiều dữ liệu của người dùng. Chẳng hạn, Magic Cue trên Pixel 10 có thể lấy thông tin từ Gmail và Messages để đưa ra gợi ý phù hợp với từng tình huống.
Đổi lại, người dùng cần kiểm soát rõ trợ lý AI đang được phép truy cập những gì. Các quyền như vị trí, micro, danh bạ hay toàn bộ thư viện ảnh chỉ nên được cấp khi thực sự cần thiết.
Với những dữ liệu nhạy cảm như mật khẩu, mã OTP, tài khoản ngân hàng, giấy tờ tùy thân, hồ sơ sức khỏe hay tài liệu nội bộ, người dùng càng không nên tùy tiện đưa vào chatbot để nhờ xử lý.
Một điểm người dùng nên để ý là dữ liệu được xử lý ngay trên điện thoại hay phải gửi lên máy chủ. Với các tác vụ như dịch, xử lý giọng nói hoặc một số yêu cầu đơn giản, Galaxy AI và Apple Intelligence có thể xử lý trực tiếp trên thiết bị, giúp hạn chế việc dữ liệu phải rời khỏi máy.
Trong khi đó, những tác vụ phức tạp hơn có thể cần đến xử lý trên cloud. Vì vậy, với ảnh cá nhân, bản ghi âm hay tài liệu công việc, người dùng nên ưu tiên tính năng có thể chạy trực tiếp trên thiết bị nếu hiệu quả không khác biệt đáng kể.
