Tổng thư ký NATO Mark Rutte muốn các nước thành viên NATO chi 0,25% GDP để hỗ trợ Ukraine. Con số này nghe có vẻ nhỏ, nhưng thực tế tương đương bao nhiêu tiền thuế của người dân?
Ông Rutte đã đưa ra ý tưởng này trong một cuộc họp kín với các đại sứ NATO hồi tháng trước và nhiều khả năng nó sẽ tiếp tục được thảo luận tại hội nghị thường niên của liên minh ở Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng 7 tới, Politico đưa tin hôm 14/5, dẫn lời các nhà ngoại giao NATO giấu tên.
Ông Rutte muốn cấp cho Ukraine bao nhiêu tiền?
Theo số liệu năm 2025 của NATO, tổng GDP của 32 quốc gia thành viên đạt 57.200 tỷ USD.
Nếu Mỹ ủng hộ đề xuất của ông Rutte, Ukraine có thể nhận được khoản tiền lên tới 143 tỷ USD – cao gấp hơn 3 lần tổng viện trợ quân sự mà Kiev nhận được từ các nước phương Tây trong năm ngoái.
Để dễ hình dung, 143 tỷ USD tương đương:
- Gần bằng toàn bộ ngân sách quốc phòng hàng năm của Nga (khoảng 145 tỷ USD)
- Cao hơn 16 tỷ USD so với ngân sách quốc phòng năm 2026 của Đức (127 tỷ USD)
- Lớn hơn tổng quy mô nền kinh tế của Latvia và Lithuania cộng lại (130 tỷ USD)
- Gấp 4 lần số tiền Mỹ từng chi để phát triển bom nguyên tử (35,5 tỷ USD theo giá trị điều chỉnh lạm phát)
- Gần gấp 6 lần số tiền Mỹ đã chi cho cuộc chiến với Iran tới nay (25 tỷ USD)
- Đủ để mua nhiều hệ thống tên lửa Patriot hơn tổng số hiện đang tồn tại trên thế giới (khoảng 200 khẩu đội)
Khoản tiền khổng lồ này tách biệt hoàn toàn với mục tiêu NATO yêu cầu các thành viên phải chi 5% GDP cho quân đội của chính họ, đồng thời cũng không liên quan tới khoản vay 90 tỷ euro (105 tỷ USD) do Liên minh châu Âu tài trợ bằng nợ mà họ đã bắt đầu chuyển cho Kiev.
Ý tưởng này xuất phát từ đâu?
Người đầu tiên đưa ra ý tưởng này chính là Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.
“Ukraine là một phần trong an ninh của châu Âu, và chúng tôi muốn 0,25% GDP của mỗi quốc gia đối tác được phân bổ cho ngành công nghiệp quốc phòng và sản xuất nội địa của chúng tôi,” ông phát biểu với báo giới hồi tháng 6 năm ngoái.
Mọi thành viên NATO đều đồng ý?
Ông Rutte muốn cân bằng gánh nặng viện trợ quân sự cho Ukraine giữa các thành viên NATO, bởi cho tới nay các nước Bắc Âu như Đan Mạch hay các nước Baltic đã đóng góp tỷ lệ lớn hơn nhiều so với một số nền kinh tế lớn trong khối.
Ví dụ, Đan Mạch đã viện trợ cho Kiev số tiền tương đương 3,25% GDP kể từ năm 2022, trong khi Đức chỉ ở mức 0,55%.
Ở chiều ngược lại, Hungary là nước đóng góp ít nhất trong NATO với chỉ 0,04% GDP.
Pháp và Anh được cho là không hài lòng với đề xuất này, dù cả hai đều đã vượt ngưỡng 0,25%.
London và Paris từ chối bình luận khi được Politico liên hệ.
Ngoài ra, một số quốc gia EU giấu tên muốn tính phần đóng góp của họ vào khoản vay 90 tỷ euro của EU như một phần trong mục tiêu mà ông Rutte đề xuất.
Số tiền sẽ được dùng vào đâu?
Viện trợ quân sự phương Tây dành cho Ukraine thường được sử dụng để mua vũ khí từ nước ngoài, trả lương quân đội, cũng như phục vụ nghiên cứu, phát triển và sản xuất vũ khí ngay trong lãnh thổ Ukraine.
Ông Zelensky khẳng định khoản tiền này sẽ được chuyển vào ngành công nghiệp quốc phòng và sản xuất nội địa của Ukraine – lĩnh vực hiện nay đang gặp vấn đề lớn do các vụ tham nhũng chấn động.
Cuối tháng 4, các đoạn ghi âm giám sát cho thấy ông Timur Mindich – một tài phiệt thân cận với ông Zelensky, được mệnh danh là “ví tiền của ông Zelensky” – đã bí mật điều hành một trong những tập đoàn quốc phòng lớn nhất đất nước trong lúc đang bị điều tra tham nhũng.
Các đoạn ghi âm cũng cho thấy ông bị cáo buộc cấu kết với cựu Bộ trưởng Quốc phòng Rustem Umerov để giành các hợp đồng chính phủ.
Tất cả các lãnh đạo quốc phòng thời chiến của Ukraine, ngoại trừ một người, đều từng dính bê bối tham nhũng và gian lận đấu thầu.
Ông Mindich cũng đang bị truy nã trong một vụ biển thủ khác, còn cựu Chánh văn phòng Tổng thống Ukraine Andrey Yermak đã bị bắt hồi tháng 5 và bị cáo buộc liên quan tới một đường dây rửa tiền.
Nhiều khả năng từng quốc gia tài trợ sẽ tự quyết định cách sử dụng phần đóng góp 0,25% của họ.
Theo Politico, RT
