Trung Quốc đang kêu gọi Tổng thống Mỹ Donald Trump “giữ vững nguyên tắc cùng tồn tại hòa bình” trong lúc Bắc Kinh chuẩn bị đón ông tại một di sản lịch sử mang tính biểu tượng.
Từ những cuộc trò chuyện buổi tối của ông Barack Obama trên đảo Yingtai trong khuôn viên Trung Nam Hải cho tới buổi uống trà của ông Trump tại Tử Cấm Thành, các địa điểm lịch sử từ lâu đã trở thành phông nền biểu tượng cho những khoảnh khắc quan trọng trong quan hệ ngoại giao Mỹ - Trung.
Khi ông Trump chuẩn bị thăm Trung Quốc từ ngày 13-15/5 – chuyến thăm đầu tiên của một Tổng thống Mỹ tới nước này sau gần 9 năm – mọi sự chú ý không chỉ đổ dồn vào chương trình nghị sự của hội nghị thượng đỉnh mà còn vào những chi tiết được sắp đặt kỹ lưỡng xung quanh lễ đón tiếp, bao gồm cả các địa điểm xuất hiện trong lịch trình.
Tâm điểm được cho là sẽ hướng về Thiên Đàn – di sản thế giới được UNESCO công nhận, quần thể hoàng gia hàng trăm năm tuổi gắn liền với nghi lễ, trật tự vũ trụ và quyền lực chính trị.
Theo Phó thư ký báo chí chính của Nhà Trắng Anna Kelly hôm 11/5, ông Trump dự kiến tới Bắc Kinh vào tối 14/5 trước khi tham dự lễ đón chính thức và cuộc gặp song phương với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào sáng hôm sau.
Bà Kelly cho biết sau đó hai nhà lãnh đạo sẽ cùng tham quan Thiên Đàn và dự quốc yến.
Theo lịch trình, ông Tập và ông Trump cũng sẽ gặp lại nhau vào ngày 15/5 để uống trà và dùng bữa trưa làm việc.
Thiên Đàn là quần thể tôn giáo có từ thế kỷ 15, tượng trưng cho mối quan hệ giữa trời và đất – một khái niệm giữ vai trò trung tâm trong vũ trụ quan truyền thống của Trung Quốc.
Đây từng là nơi các hoàng đế triều Nhà Minh và Nhà Thanh tiến hành tế trời và cầu mùa màng bội thu, đồng thời củng cố vai trò của hoàng đế như cầu nối giữa thiên mệnh và việc trị quốc.
Nằm ở phía đông nam trung tâm Bắc Kinh, khu di tích rộng khoảng 273 hecta – lớn gấp khoảng 4 lần Tử Cấm Thành.
Tử Cấm Thành từng là điểm dừng chân đầu tiên của ông Trump trong chuyến thăm Trung Quốc năm 2017, khi ông được tiếp đón với nghi thức long trọng hơn thường lệ trong điều mà Bắc Kinh gọi là “quốc sự phỏng vấn tăng cường”.
Khi đó, ông Tập và phu nhân Bành Lệ Viện đã tiếp ông Trump cùng phu nhân Melania Trump dùng trà tại Bao Yun Lou – hay “Bảo Uẩn Lâu” – trong khuôn viên hoàng cung cũ.
Công trình mang phong cách phương Tây này được xây dựng năm 1915 để lưu giữ báu vật từ các cung điện hoàng gia ngoài Bắc Kinh, bằng nguồn tiền mà chính phủ Mỹ dưới thời Tổng thống Theodore Roosevelt hoàn trả cho Trung Quốc.
Trong buổi trò chuyện thưởng trà, ông Trump đã chia sẻ đoạn video cháu gái Arabella mặc áo sườn xám, hát các bài tiếng Trung và đọc thơ cổ bằng tiếng Quan Thoại.
Đây là màn tiếp đón hiếm hoi, đánh dấu lần đầu tiên kể từ khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa hiện đại được thành lập năm 1949, một nguyên thủ nước ngoài được đón tiếp bên trong Tử Cấm Thành.
Tử Cấm Thành thường xuyên xuất hiện trong lịch trình của các lãnh đạo nước ngoài thăm Bắc Kinh, nhưng các chuyến tham quan như vậy thường được tổ chức trong khung hoạt động bình thường của bảo tàng, thay vì đóng cửa hoàn toàn khu di tích.
Thiên Đàn, dù không mang tính độc quyền như Tử Cấm Thành, được cho là điểm đến yêu thích của cố Ngoại trưởng Mỹ Henry Kissinger – người góp phần quan trọng trong việc hòa dịu quan hệ Washington - Bắc Kinh – và ông đã tới đây hơn một chục lần.
Trong chuyến đi bí mật tới Trung Quốc năm 1971, mở đường cho chuyến thăm mang tính bước ngoặt của Tổng thống Richard Nixon một năm sau đó và tiến trình bình thường hóa quan hệ, ông Kissinger đã ghé thăm Thiên Đàn trong lúc nghỉ giữa các cuộc đàm phán.
Ngày 13/5, ban quản lý công viên Thiên Đàn thông báo khu di tích sẽ đóng cửa với công chúng trong hai ngày 13 và 14/5, đồng thời cho phép khách đã mua vé được hoàn tiền.
Năm 2017, trong ngày đầu tiên của chuyến thăm cấp nhà nước của ông Trump, Bảo tàng Cố Cung – nằm trong Tử Cấm Thành – cũng đóng cửa cả ngày để tiếp đón vợ chồng tổng thống Mỹ.
Tuy nhiên, tờ SCMP trước đó cho biết lần này bà Melania Trump sẽ không tháp tùng ông Trump tới Trung Quốc.
Trong ngoại giao Trung Quốc, các địa điểm lịch sử hiếm khi chỉ đóng vai trò phông nền, mà thường được xem là mang đậm tính biểu tượng, gửi gắm thông điệp về lịch sử và quan hệ song phương.
Giáo sư quan hệ quốc tế Jin Canrong của Đại học Nhân dân Trung Quốc từng nói năm 2017 rằng việc uống trà tại Bảo Uẩn Lâu “có thể gửi đi tín hiệu mạnh mẽ tới chính phủ Mỹ rằng hai nước cần hợp tác thay vì đối đầu”.
Trong chuyến thăm cấp nhà nước tháng 11/2014, ông Obama từng có cuộc dạo bộ riêng với ông Tập tại Yingtai – cung điện hoàng gia nằm trên một hòn đảo trong khu Trung Nam Hải, nơi hiện là trung tâm quyền lực của Trung Quốc.
Theo nội dung được truyền thông nhà nước công bố, ông Tập đã giới thiệu với ông Obama về lịch sử hoàng gia của Yingtai, bao gồm vai trò của nơi này trong nghệ thuật trị quốc thời phong kiến, các chiến dịch củng cố quyền lực triều Thanh và những nỗ lực cải cách cuối thời Thanh.
Ông Obama được cho là đã đáp lại rằng các nỗ lực cải cách trong lịch sử, cả ở Mỹ lẫn Trung Quốc, đều thường gặp phải sự phản kháng và đòi hỏi lòng can đảm chính trị.
Các cuộc trò chuyện không chính thức này – được gọi là “những buổi trò chuyện buổi tối ở Yingtai” – kéo dài hơn bốn giờ và được xem là một trong những khoảnh khắc mang tính biểu tượng nhất của ngoại giao Mỹ - Trung.
Chuyến trở lại Bắc Kinh của ông Trump diễn ra trong bối cảnh căng thẳng liên quan tới thuế quan, vấn đề Đài Loan và cuộc cạnh tranh công nghệ giữa hai cường quốc.
Cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran cũng được dự báo sẽ là chủ đề nổi bật trong hội nghị thượng đỉnh lần này.
Trong đoạn video đăng tải hôm 12/5, Bộ Ngoại giao Trung Quốc kêu gọi Mỹ “lựa chọn con đường đúng đắn” và “cùng tồn tại hòa bình” với một Trung Quốc “sẵn sàng và cởi mở”.
“Cả Trung Quốc lẫn Mỹ đều không thể tái định hình lẫn nhau, nhưng họ có thể lựa chọn cách thức tương tác,” đoạn video nêu rõ.
“Lựa chọn đúng đắn là cam kết với nguyên tắc tôn trọng lẫn nhau, giữ vững nguyên tắc cùng tồn tại hòa bình và hướng tới triển vọng hợp tác cùng có lợi.”
Theo SCMP
