Washington đã gửi tới Iran một đề xuất gồm 15 điểm nhằm chấm dứt chiến tranh, thông qua các bên trung gian tại Pakistan. Tờ New York Times nhận định đây là nỗ lực của Tổng thống Donald Trump nhằm “tìm lối thoát khỏi xung đột” trong bối cảnh tác động kinh tế toàn cầu ngày càng lan rộng.
Tuy nhiên, phía Iran liên tục phủ nhận việc có bất kỳ cuộc đàm phán nào với Mỹ. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf gọi các thông tin này là “tin giả” và cho rằng chúng đang bị “lợi dụng để thao túng thị trường tài chính và dầu mỏ”.
Bản đề xuất được cho là đề cập đến chương trình tên lửa đạn đạo, chương trình hạt nhân của Iran và an ninh các tuyến hàng hải. Tuy vậy, tờ New York Times lưu ý rằng chưa rõ Iran có chấp nhận kế hoạch này làm cơ sở đàm phán hay không, cũng như việc Israel có đồng thuận với đề xuất hay không.
Theo tờ Telegraph, dẫn các nguồn tin vùng Vịnh giấu tên, Iran từ chối ngồi vào bàn đàm phán với các đặc phái viên hàng đầu của ông Trump là Steve Witkoff và Jared Kushner, do một vòng đàm phán trước đó với họ đã dẫn đến các cuộc không kích bất ngờ của Mỹ–Israel.
“Một nguồn tin cho biết: “Họ không muốn làm việc với ông Jared và ông Witkoff vì họ đã bị ‘đâm sau lưng’”. Nguồn này cũng nói rằng phía Iran có thể coi Phó Tổng thống J.D. Vance là đối tác “phù hợp hơn”.
Ông Vance đến nay gần như giữ im lặng về chiến dịch quân sự đang diễn ra của Mỹ, và một nguồn tin khác cho biết Iran tin rằng, khác với ông Witkoff và ông Vance có thể giữ lời hứa.
Kênh Channel 12 của Israel đã công bố những gì họ cho là 14 trong số 15 yêu cầu và đề xuất mà Mỹ đã chuyển tới Iran:
- Iran phải dỡ bỏ toàn bộ năng lực hạt nhân hiện có.
- Iran phải cam kết không theo đuổi vũ khí hạt nhân trong tương lai.
- Không được làm giàu uranium trên lãnh thổ Iran.
- Iran phải bàn giao khoảng 450 kg uranium làm giàu ở mức 60% cho Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) theo lộ trình thỏa thuận.
- Các cơ sở hạt nhân Natanz, Isfahan và Fordo phải bị tháo dỡ.
- IAEA phải được quyền tiếp cận, giám sát và minh bạch hoàn toàn tại Iran.
- Iran phải từ bỏ chiến lược sử dụng các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.
- Iran phải chấm dứt tài trợ, chỉ đạo và vũ trang cho các lực lượng này.
- Eo biển Hormuz phải được mở và hoạt động như tuyến hàng hải tự do.
- Chương trình tên lửa của Iran phải bị giới hạn về tầm bắn và số lượng.
- Việc sử dụng tên lửa trong tương lai chỉ được phép cho mục đích phòng vệ.
- Iran sẽ được dỡ bỏ hoàn toàn các lệnh trừng phạt quốc tế.
- Mỹ sẽ hỗ trợ Iran phát triển chương trình hạt nhân dân sự, bao gồm sản xuất điện tại nhà máy điện hạt nhân Bushehr.
- Cơ chế “snapback” – cho phép tự động tái áp đặt trừng phạt nếu Iran vi phạm – sẽ bị loại bỏ.
Bản kế hoạch này, nếu được xác nhận, cho thấy một sự đánh đổi lớn giữa việc Iran từ bỏ năng lực quân sự chiến lược để đổi lấy việc dỡ bỏ trừng phạt và hội nhập trở lại hệ thống quốc tế. Tuy nhiên, trong bối cảnh lòng tin giữa các bên gần như cạn kiệt, khả năng hiện thực hóa thỏa thuận vẫn còn là dấu hỏi lớn.
Theo RT
