Bộ Tư lệnh Chiến khu miền Nam Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc, lực lượng chịu trách nhiệm phòng thủ các lãnh thổ Trung Quốc ở Biển Đông, đã triển khai các đơn vị hải quân và không quân tiến hành một cuộc tuần tra sẵn sàng chiến đấu kể từ ngày 31/1. Hoạt động này được tiến hành trong vùng biển và không phận lãnh hải của bãi cạn Scarborough (Hoàng Nham) và các khu vực xung quanh.
Tàu khu trục Type 055 mang tên Hàm Dương (Xianyang) dẫn đầu nhiều loại chiến hạm khác thực hiện nhiệm vụ trong khu vực, trong khi trên không, các máy bay ném bom H-6K và H-6J – trong đó phiên bản H-6K được trang bị tên lửa hành trình chống hạm YJ-12 – bay tuần tra quanh đảo với sự hộ tống của các tiêm kích tầm xa Su-30MKK.
Giới phân tích đánh giá màn phô trương sức mạnh quy mô lớn này là phản ứng trực tiếp trước việc Philippines xếp hòn đảo vào khu vực dành cho các cuộc tập trận quân sự của riêng mình, trong bối cảnh quốc gia Đông Nam Á này đã tuyên bố chủ quyền đối với nhiều đảo do Trung Quốc kiểm soát trong khu vực.
Theo các nguồn tin nhà nước Trung Quốc, động thái này đã có tác dụng “khiến khu vực tập trận do Philippines vẽ ra trở nên vô hiệu”. Một điểm đặc biệt nổi bật của các cuộc diễn tập gần đây là sự xuất hiện của tàu khu trục lớp Type 055 – loại tàu hiện chỉ có 8 chiếc đang phục vụ và được cả giới phân tích Đông Á lẫn phương Tây đánh là lớp tàu chiến mặt nước mạnh nhất thế giới.
Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS) có trụ sở tại London trước đây từng nhận định trong một báo cáo quan trọng rằng Type 055 “có thể là tàu chiến mặt nước đa nhiệm có năng lực cao nhất hiện đang hoạt động trên biển”, đồng thời đại diện cho “một bước nhảy vọt trong khả năng của Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAN) trong việc triển khai độc lập tầm xa hoặc tiến hành các chiến dịch theo biên đội tàu”.
Type 055 là một tàu đa nhiệm linh hoạt, được trang bị cho các nhiệm vụ tấn công mặt đất, phòng thủ tên lửa, phòng không, chống ngầm và chống hạm. Vũ khí chủ lực của tàu là 112 ống phóng thẳng đứng, có thể mang nhiều loại tên lửa khác nhau phục vụ phòng không, tấn công mặt đất và chống hạm. Tên lửa đạn đạo chống hạm siêu vượt âm YJ-20 đã được tích hợp ở mức độ hạn chế và được cho là sẽ đạt trạng thái sẵn sàng tác chiến đầy đủ trên các tàu này vào năm 2026.
Khả năng nhận thức tình huống của Type 055 đặc biệt vượt trội nhờ việc tích hợp radar băng tần kép, cho phép phát hiện mục tiêu vượt đường chân trời. Hệ thống này có nhiều điểm tương đồng với radar SPY-3/SPY-4 mà Hải quân Mỹ từng dự định tích hợp cho tàu khu trục lớp Zumwalt nhưng không thành công. Chỉ riêng một tàu khu trục Type 055 đã mang lại tiềm năng tác chiến lớn hơn đáng kể so với toàn bộ Hải quân và Không quân Philippines cộng lại, và việc triển khai nó được kỳ vọng sẽ gửi đi một tín hiệu răn đe đặc biệt mạnh mẽ tới các đối thủ tiềm tàng.
H-6 hiện là loại máy bay ném bom được triển khai rộng rãi nhất trên thế giới, với khoảng 270 chiếc được ước tính đang phục vụ. Ngoài Tu-160 của Nga – vốn chỉ được sản xuất với quy mô nhỏ – H-6 cũng là loại máy bay ném bom duy nhất trên thế giới hiện đang được sản xuất hàng loạt, và đã đảm nhiệm nhiều vai trò quan trọng trong Không quân và Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc.
Tên lửa YJ-12, được xác nhận là trang bị cho ít nhất một phần số máy bay tham gia cuộc tuần tra mới nhất, được phát triển trong những năm 2010 nhằm xuyên phá các hệ thống phòng không hải quân ở tốc độ cao. Một báo cáo của Naval War College Review (Tạp chí Học viện Hải chiến Mỹ) từng nhấn mạnh tầm bắn vượt trội của YJ-12 so với các loại tên lửa phương Tây tương đương, cũng như khả năng được phóng từ ngoài tầm đánh chặn của các hệ thống phòng không trên tàu chiến.
Khả năng chỉ thị mục tiêu của máy bay ném bom H-6 cũng đã được nâng cao đáng kể với việc tích hợp YJ-21, loại tên lửa được xem là phiên bản kế nhiệm trực tiếp của YJ-12 và là biến thể phóng từ trên không của YJ-20, hiện đã được tích hợp trên các tàu khu trục lớp Type 055.
Dù chỉ cần một tàu khu trục lớp Type 052D nhỏ hơn cũng có thể đủ để tạo ra một màn phô trương sức mạnh đáng kể trước Philippines, việc lựa chọn các khí tài cho đợt diễn tập lần này dường như nhằm mục tiêu thể hiện ưu thế hải quân áp đảo trước các đối tác chiến lược của Manila, bao gồm Nhật Bản và các quốc gia thuộc khối phương Tây như Mỹ và Australia.
Trong các kịch bản tác chiến chống lại những nhóm tàu sân bay được bảo vệ bởi các hệ thống phòng thủ tên lửa đa tầng phức tạp, sự kết hợp giữa các tên lửa siêu thanh như YJ-12, các tên lửa siêu vượt âm như YJ-20 và YJ-21, cùng nhiều loại tên lửa cận âm khác, được kỳ vọng sẽ đóng vai trò bổ trợ quan trọng cho nhau.
Màn phô trương sức mạnh lớn ở Biển Đông diễn ra trong bối cảnh Hải quân Mỹ đang tái triển khai các khí tài chủ chốt rời khỏi khu vực, chuyển hướng sang Trung Đông do căng thẳng cao với Iran.
Theo MW