Thông tin với VietTimes vào chiều 16/6, ông Tạ Mạnh Hùng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) cho biết dù hoạt động hậu kiểm và thanh tra được tăng cường mạnh mẽ, nhưng tình trạng thuốc giả, thuốc kém chất lượng và mỹ phẩm vi phạm vẫn diễn biến phức tạp.
Chỉ trong nửa đầu năm 2026, Cục Quản lý Dược đã triển khai 40 đoàn hậu kiểm trên cả nước và xử phạt vi phạm với tổng số tiền 5,5 tỷ đồng.
Đằng sau những con số xử phạt là thực tế đáng lo ngại: Thuốc giả, mỹ phẩm giả vẫn len lỏi vào thị trường bằng nhiều con đường khác nhau, từ buôn lậu xuyên biên giới đến kinh doanh trực tuyến thiếu kiểm soát.
Thuốc giả ngày càng khó nhận diện
Theo Cục Quản lý Dược, hệ thống kiểm nghiệm đã xử lý 21 mẫu thuốc vi phạm chất lượng và thu hồi 4 lô thuốc trên phạm vi toàn quốc. Ngoài ra, cơ quan chức năng còn xử lý 3 báo cáo liên quan thuốc giả, thuốc không rõ nguồn gốc xuất xứ với tổng cộng 23 sản phẩm liên quan.
Dù tỷ lệ thuốc không đạt chất lượng được phát hiện dưới 1%, Cục Quản lý Dược vẫn cảnh báo nguy cơ thuốc giả vẫn hiện hữu và khó kiểm soát triệt để.
Nguyên nhân nằm ở chính đặc thù của mặt hàng dược phẩm giá trị cao, kích thước nhỏ, dễ vận chuyển và che giấu.
Trong khi đó, Việt Nam có đường biên giới dài, hoạt động buôn lậu ngày càng tinh vi, khiến nguy cơ thuốc giả xâm nhập thị trường luôn ở mức cao.
Đáng chú ý, cơ quan quản lý cũng chỉ ra việc một số cơ sở kinh doanh dược không tuân thủ đầy đủ quy định trong mua bán thuốc đã tạo kẽ hở cho hàng giả và thuốc không rõ nguồn gốc trà trộn vào hệ thống phân phối.
Một áp lực khác đang gia tăng nhanh chóng là xu hướng mua thuốc qua internet.
Theo Cục Quản lý Dược, có bộ phận người dân tự mua thuốc điều trị theo truyền miệng hoặc đặt hàng trực tuyến mà không kiểm chứng nguồn gốc. Đây chính là “điểm mù” lớn trong kiểm soát thuốc giả hiện nay.
Trong môi trường số, thuốc và thực phẩm chức năng được quảng cáo dày đặc qua livestream, hội nhóm mạng xã hội và sàn thương mại điện tử.
Chỉ cần vài cú nhấp chuột, người tiêu dùng có thể tiếp cận hàng trăm sản phẩm không rõ xuất xứ, được gắn mác “xách tay”, “hàng ngoại”, “thuốc đặc trị”. Trong khi đó, nhiều sản phẩm trong số này không thể xác minh chất lượng.
Mỹ phẩm vi phạm tăng áp lực hậu kiểm
Ông Tạ Mạnh Hùng cho biết không chỉ thuốc, lĩnh vực mỹ phẩm cũng ghi nhận hàng loạt vi phạm. Kiểm tra 13 cơ sở sản xuất, kinh doanh mỹ phẩm mới đây, đã phát hiện có tới 11 cơ sở vi phạm liên quan công bố sản phẩm, ghi nhãn, quảng cáo và tiêu chuẩn thực hành tốt sản xuất mỹ phẩm ASEAN (CGMP).
Các vi phạm cho thấy khoảng cách đáng kể giữa tốc độ phát triển thị trường mỹ phẩm và năng lực hậu kiểm thực tế.
Theo Cục Quản lý Dược, chỉ trong 5 tháng đầu năm 2026, cơ quan quản lý đã tiếp nhận, giải quyết hơn 23.000 hồ sơ công bố mỹ phẩm. Quy mô thị trường tăng nhanh đồng nghĩa áp lực giám sát sau cấp phép cũng lớn hơn nhiều lần.
“Trong khi đó, công tác kiểm tra và giám sát hậu mại “chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn”, đại diện Cục Quản lý Dược cho biết.
Trước thực tế này, Bộ Y tế đang thúc đẩy xây dựng Nghị định mới về quản lý mỹ phẩm nhằm siết lại cơ chế hậu kiểm, tăng tính minh bạch và nâng trách nhiệm của doanh nghiệp.
Ông Tạ Mạnh Hùng cho biết trong 6 tháng còn lại của năm 2026, ngành dược xác định tiếp tục tăng cường đấu tranh chống buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại; đồng thời mở rộng hậu kiểm để kiểm soát chất lượng thuốc, mỹ phẩm lưu hành trên thị trường.
Với người tiêu dùng, cảnh báo quan trọng nhất vẫn là không mua thuốc và mỹ phẩm trôi nổi trên mạng, không tin vào các quảng cáo “thần tốc”, “xách tay giá rẻ”, đồng thời chỉ lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng từ cơ sở được cấp phép.
Bởi trong thị trường dược phẩm và mỹ phẩm, ranh giới giữa một sản phẩm làm đẹp và một nguy cơ sức khỏe đôi khi chỉ cách nhau bằng một hóa đơn không rõ nguồn gốc.
