Tại Hội nghị lấy ý kiến dự thảo Hồ sơ Luật An toàn thực phẩm (ATTP) (sửa đổi) do Bộ Y tế tổ chức chiều 31/7, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết sau hơn 15 năm thi hành, Luật ATTP được đề xuất sửa đổi nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn, sự phát triển của khoa học công nghệ, hội nhập quốc tế và đổi mới phương thức quản lý.
Theo Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên, trọng tâm của lần sửa đổi là 4 nhóm chính sách lớn đã được Chính phủ thông qua, làm nền tảng xây dựng luật mới.
“Mục tiêu của việc sửa luật không chỉ khắc phục những bất cập sau hơn một thập kỷ thực hiện, mà còn thể chế hóa các chủ trương của Đảng, phù hợp với thông lệ quốc tế và yêu cầu phát triển của khoa học, công nghệ trong sản xuất, chế biến thực phẩm” - Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh.
Nâng mức phạt lên tối đa 2 tỷ
Theo ông Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục ATTP, thay đổi lớn nhất của dự thảo là chuyển từ quản lý theo từng công đoạn sang kiểm soát nguy cơ xuyên suốt chuỗi cung ứng, từ sản xuất, chế biến đến lưu thông và tiêu dùng.
Dự thảo quy định thực phẩm sau thu hoạch, đánh bắt, giết mổ phải đáp ứng giới hạn dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y và các chất ô nhiễm theo tiêu chuẩn quốc tế; đồng thời yêu cầu các cơ sở từng bước áp dụng các hệ thống quản lý tiên tiến như GMP, HACCP, ISO 22000, FSSC 22000... theo lộ trình của Chính phủ.
Những cơ sở đáp ứng các tiêu chuẩn này sẽ được miễn cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện ATTP nhưng vẫn chịu hậu kiểm.
Một thay đổi quan trọng khác là chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên đánh giá nguy cơ.
Thực phẩm sẽ được phân loại theo mức độ rủi ro để áp dụng phương thức quản lý phù hợp; trong khi hoạt động kiểm tra thực phẩm nhập khẩu cũng được đổi mới theo hướng tạo thuận lợi cho lưu thông hàng hóa nhưng vẫn bảo đảm kiểm soát nguy cơ.
Dự thảo đồng thời đề xuất nâng mức xử phạt vi phạm hành chính lên tối đa 1 tỷ đồng đối với cá nhân và 2 tỷ đồng đối với tổ chức nhằm tăng tính răn đe.
Lần đầu tiên, dự thảo đặt mục tiêu xây dựng hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu quốc gia về ATTP, kết nối giữa các bộ, ngành và địa phương. Toàn bộ dữ liệu quản lý, thủ tục hành chính sẽ từng bước được số hóa; đồng thời ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong cảnh báo nguy cơ, truy xuất nguồn gốc, thử nghiệm và hậu kiểm, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
Siết quản lý thức ăn đường phố
Một trong bốn chính sách trọng tâm của dự thảo là nâng cao hiệu quả quản lý đối với thức ăn đường phố và bếp ăn tập thể – những lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ cao xảy ra ngộ độc thực phẩm.
Theo dự thảo, các tổ chức, cá nhân kinh doanh thức ăn đường phố và cung cấp suất ăn tập thể phải lưu giữ thông tin về nguồn gốc nguyên liệu, thực hiện cam kết bảo đảm an toàn thực phẩm và thông báo với cơ quan quản lý để phục vụ truy xuất khi cần thiết.
UBND cấp xã được giao tăng cường trách nhiệm trong thống kê cơ sở, thanh tra, kiểm tra, giám sát ngộ độc thực phẩm và cập nhật dữ liệu vi phạm lên hệ thống thông tin quốc gia.
Theo TS Chu Quốc Thịnh, bốn nhóm chính sách được xây dựng theo hướng quản lý dựa trên đánh giá nguy cơ, tăng tính minh bạch, giảm thủ tục hành chính nhưng nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp và hiệu quả giám sát của cơ quan quản lý, phù hợp với xu hướng quản trị hiện đại và yêu cầu hội nhập quốc tế.
Sau khi nghe ý kiến đóng góp của các đại biểu, Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên yêu cầu Ban soạn thảo khẩn trương tiếp thu đầy đủ các ý kiến để hoàn thiện hồ sơ dự án Luật đúng tiến độ trình Chính phủ.
Theo Thứ trưởng, dự thảo cần được rà soát kỹ từ bố cục, chương, điều đến từng khái niệm, thuật ngữ, bảo đảm các quy định rõ ràng, dễ hiểu, dễ thực hiện và xuất phát từ yêu cầu thực tiễn.
Thứ trưởng đặc biệt nhấn mạnh tư duy xuyên suốt của lần sửa đổi này là chuyển từ quản lý theo từng công đoạn sang quản lý toàn bộ chuỗi cung ứng, lấy kiểm soát nguy cơ làm trung tâm; đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với tăng cường hậu kiểm và ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số trong quản lý an toàn thực phẩm.
Ban soạn thảo cũng cần tiếp tục rà soát để khắc phục những bất cập, chồng chéo với các luật liên quan; phân định rõ nội dung quy định trong luật và nội dung giao Chính phủ hướng dẫn, bảo đảm tính thống nhất và khả thi khi triển khai.
Theo Thứ trưởng, hồ sơ dự án Luật phải được chuẩn bị đầy đủ, chặt chẽ cùng các báo cáo đánh giá tác động, tổng kết thi hành và tài liệu giải trình để đáp ứng yêu cầu thẩm định trước khi trình Chính phủ và Quốc hội xem xét.
