Tết Nguyên Đán 2.000 năm lịch sử: Mỗi ngày phải làm gì để đón vận may trọn vẹn?

Tết Nguyên Đán, hay còn gọi là Lễ hội Mùa xuân ở Trung Quốc, có lịch sử hơn 2.000 năm với vô số phong tục và nghi lễ đặc sắc. Vậy trong từng ngày của dịp lễ quan trọng nhất năm, người dân cần làm gì và vì sao?

Khi Tết Nguyên Đán đến gần – năm nay mùng Một rơi vào ngày 17/2 – các gia đình trên khắp Trung Quốc đã bắt đầu chuẩn bị cho sự kiện trọng đại bậc nhất trong năm âm lịch.

Từ dọn dẹp nhà cửa, thờ cúng cho đến mua sắm đồ lễ Tết, cả đất nước đang rộn ràng chào đón năm mới – năm Ngọ. Trong quá trình chuẩn bị và ăn mừng, có những phong tục bắt buộc phải tuân theo để đảm bảo một khởi đầu cát tường.

Nhiều tập tục trong số đó có nguồn gốc cách đây hơn 2.000 năm, khi con người thực hiện các nghi lễ cầu mùa màng bội thu và xua đuổi vận rủi.

Trải qua hàng thiên niên kỷ, các phong tục có đôi chút khác biệt giữa miền Bắc và miền Nam Trung Quốc. Dưới đây là những nghi thức quan trọng cần lưu ý trong dịp năm mới.

Ngày trước Giao thừa – 15/2

Trước đêm Giao thừa, các gia đình tất bật trang trí nhà cửa bằng sắc đỏ.

Những biểu tượng của niềm vui và thịnh vượng – như câu đối Xuân, tranh Tết, giấy cắt trang trí và chữ “Phúc” – được dán khắp cửa ra vào và cửa sổ. Người ta tin rằng điều này giúp xua đuổi tà ma và chào đón một năm mới hưng thịnh.

Điều thú vị là ở nhiều nơi, chữ “Phúc” lại được dán ngược. Trong tiếng Quan Thoại và tiếng Quảng Đông, từ “ngược” phát âm gần giống với từ “đến”. Vì vậy, “Phúc” dán ngược mang ý nghĩa “phúc đã đến”.

Đêm Giao thừa – 16/2

Theo truyền thuyết dân gian Trung Hoa, Táo Quân đã ở trong bếp của mỗi gia đình từ Giao thừa năm trước, quan sát và bảo vệ gia chủ. Đến dịp Tiểu niên (còn gọi là lễ tiễn Táo Quân), ông sẽ lên trời báo cáo với Ngọc Hoàng những gì mình chứng kiến.

Để nhận được bản tường trình thuận lợi, các gia đình thường tổ chức lễ tiễn vào buổi tối, chuẩn bị nhiều lễ vật, đặc biệt là đồ ngọt như đường, mía, mật ong. Người ta tin rằng đồ ngọt sẽ “làm ngọt miệng” Táo Quân để ông chỉ nói điều tốt đẹp về gia đình.

Ngày nay, phong tục này vẫn còn được duy trì tại nhiều vùng nông thôn Trung Quốc.

Bữa cơm đoàn viên – linh hồn của đêm Giao thừa

Bữa cơm đoàn viên là cuộc sum họp quan trọng nhất trong năm. Dù ở xa đến đâu, mọi thành viên đều cố gắng trở về nhà để cùng chia sẻ bữa tối thịnh soạn nhất.

Việc chuẩn bị bắt đầu từ sáng sớm. Mỗi món ăn đều được lựa chọn kỹ lưỡng vì ý nghĩa may mắn của nó:

Cá tượng trưng cho “niên niên hữu dư” – năm nào cũng dư dả.

Rau xà lách có âm gần giống “sinh tài” – phát tài.

Tàu hũ ky đại diện cho “phú túc” – giàu có và viên mãn.

Sau hoặc trong bữa ăn, người lớn sẽ trao cho trẻ nhỏ những phong bao đỏ – gọi là “hồng bao” trong tiếng Quan Thoại và “lợi thị” trong tiếng Quảng Đông. Bên trong là tiền mừng tuổi, được tin rằng sẽ bảo vệ trẻ em, mang lại an toàn và sức khỏe trong năm mới.

Đêm Giao thừa, nhà cửa luôn sáng đèn suốt đêm. Các gia đình quây quần trò chuyện, kể chuyện và thức đến khuya để đón năm mới.

Phong tục này gọi là “thủ tuế”, nghĩa là “canh năm”. Theo dân gian, ánh sáng suốt đêm tượng trưng cho tương lai thịnh vượng và giúp xua đuổi tà khí.

Mùng Một Tết – 17/2

Sáng mùng Một, mọi người mặc quần áo mới để đi chúc Tết họ hàng, bạn bè.

Bạn có thể nghe thấy lời chúc “Tân niên khoái lạc” (tiếng Quan Thoại) hay “San nin faai lok” (tiếng Quảng Đông) khi mọi người trao nhau những lời chúc tốt đẹp đầu năm.

Thông thường, con cháu sẽ chúc Tết ông bà, cha mẹ trước để bày tỏ sự kính trọng và nhận lời chúc phúc. Sau đó, họ tiếp tục đến thăm hàng xóm và bạn bè.

Theo quan niệm dân gian, không ai nên cắt tóc vào ngày mùng Một. Người ta tin rằng nếu cắt tóc trong ngày này, cậu bên ngoại sẽ gặp điều không may. Tập tục này vẫn còn được gìn giữ ở một số địa phương.

Tuy nhiên, mọi người được khuyến khích cắt tóc vào ngày “Long Đầu Tiết” – tức ngày Rồng ngẩng đầu (mùng 2 tháng 2 âm lịch). Cắt tóc vào ngày này được cho là mang lại khởi đầu suôn sẻ và nhiều may mắn cho cả năm.

Từ những nghi lễ cổ xưa cầu mùa màng bội thu cho đến các phong tục gia đình hiện đại, Tết Nguyên Đán vẫn giữ trọn giá trị văn hóa sâu sắc, là thời khắc thiêng liêng gắn kết gia đình và gửi gắm hy vọng cho một năm mới thịnh vượng.

Theo SCMP