Ảnh vệ tinh thương mại của Trung Quốc do công ty MizarVision cung cấp đã xác nhận việc triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) của Lục quân Mỹ tại căn cứ không quân Muwaffaq Salti. Căn cứ này ngày càng nổi lên như tiền phương quan trọng nhất của quân đội Mỹ trong bối cảnh Washington chuẩn bị cho khả năng nối lại các cuộc giao tranh cường độ cao với Iran.
Bình luận về việc triển khai THAAD gần đây, một nguồn tin cấp cao tại Lầu Năm Góc cho biết: “Trước bất kỳ hành động tiềm tàng nào nhằm vào Iran, chúng tôi cần củng cố hệ thống phòng thủ”.
Việc công bố hình ảnh về hệ thống chưa từng được thông báo này trùng với thời điểm xuất hiện các báo cáo chưa được xác nhận rằng tàu chiến Trung Quốc đã được triển khai gần Vịnh Ba Tư, có thể nhằm cung cấp thông tin tình báo cho Iran về các cuộc tấn công tiềm năng thông qua hệ thống cảm biến của họ.
Hiện vẫn chưa rõ liệu các khí tài trinh sát của Iran đã phát hiện việc Mỹ triển khai THAAD tại Jordan từ trước, hay họ được Trung Quốc thông báo, hoặc chỉ biết sau khi ảnh vệ tinh thương mại được công bố. Có khả năng Trung Quốc muốn phát tín hiệu tới Mỹ và các đối tác chiến lược rằng Bắc Kinh sẵn sàng hỗ trợ tình báo cho các đòn đáp trả của Iran, qua đó tăng cường năng lực răn đe và có thể ngăn chặn một cuộc tấn công do Mỹ dẫn đầu.
Những tiến bộ trong công nghệ trinh sát quỹ đạo đã khiến ngay cả các hoạt động triển khai nhạy cảm trên mặt đất cũng trở nên dễ dàng bị phát hiện. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, các biện pháp cực đoan như gây nhiễu vệ tinh đã được áp dụng. Ví dụ, Israel từng gây nhiễu phạm vi phủ sóng vệ tinh tại các căn cứ không quân của mình sau các cuộc tấn công tên lửa của Iran nhằm ngăn chặn việc đánh giá thiệt hại chiến trường.
Hiện Lục quân Mỹ chỉ sở hữu 8 khẩu đội THAAD và kho tên lửa đánh chặn đất đối không rất hạn chế. Do đó, việc triển khai một khẩu đội tới Jordan – sau khi ít nhất một khẩu đội khác đã được điều tới Israel từ tháng 10/2024 – mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
THAAD lần đầu tiên trải qua thử thách tác chiến cường độ cao từ ngày 13–25/6/2025, khi được sử dụng để đánh chặn các đòn đáp trả của Iran nhằm vào Israel sau khi Israel mở cuộc không kích lớn vào Iran ngày 13/6. Lục quân Mỹ đã phóng hơn 150 tên lửa đánh chặn chống tên lửa đạn đạo từ hệ thống THAAD để đối phó các cuộc tấn công của Iran, tương đương hơn 25% tổng số tên lửa đánh chặn của họ được triển khai trên toàn cầu.
Mỗi lần phóng tên lửa đánh chặn THAAD có chi phí khoảng 15,5 triệu USD. Ước tính, riêng việc bảo vệ không phận Israel trong 11 ngày đã tiêu tốn hơn 2,35 tỷ USD. Con số này được cho là chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng chi phí phòng thủ tên lửa, khi Israel sử dụng mạng lưới phòng thủ đa tầng của riêng mình, còn các tàu khu trục Hải quân Mỹ cũng phóng số lượng lớn tên lửa SM-3 và SM-6.
Bất chấp chi phí cực kỳ cao, hiệu quả của THAAD đang bị đặt dấu hỏi nghiêm trọng. Khả năng bảo vệ lãnh thổ Israel của hệ thống này được cho là hạn chế, khi các đòn tấn công của Iran vẫn gây thiệt hại nặng nề cho nhiều mục tiêu quân sự và chiến lược trên khắp đất nước.
Vài ngày sau khi giao tranh kết thúc, Tổng thống Donald Trump nhận định: “Đặc biệt là những ngày cuối cùng, Israel bị đánh rất mạnh. Những tên lửa đạn đạo đó đã phá hủy rất nhiều tòa nhà”. Nhiều nguồn tin từ cả hai phía cũng đưa ra đánh giá tương tự.
Trong tháng 6, Iran đã sử dụng hạn chế mẫu tên lửa đạn đạo mới Fattah – loại đầu tiên của nước này tích hợp phương tiện lướt siêu vượt âm (HGV) – gây quan ngại sâu sắc trong giới lãnh đạo quân sự Israel và làm dấy lên lời kêu gọi xem xét lại toàn diện chiến lược phòng thủ tên lửa.
THAAD được cho là không đủ khả năng đánh chặn các loại vũ khí như vậy, làm gia tăng lo ngại về nguy cơ hệ thống này bị quá tải. Khả năng các tên lửa Fattah hoặc các tên lửa tiên tiến khác nhắm trực tiếp vào các khẩu đội THAAD trên mặt đất – phá hủy một mục tiêu có giá trị rất cao và đồng thời tạo lợi thế chiến thuật cho các đòn tấn công tiếp theo – vẫn là một kịch bản đáng chú ý.
Theo MW
