Năm 2025, xuất khẩu ô tô Trung Quốc tăng 21% tổng thể, nhưng riêng xuất sang Nga lại giảm 45,4% về số lượng, giảm 44,3% kim ngạch. Hệ quả là trong 2 năm, 838 showroom ô tô Trung Quốc tại Nga phải đóng cửa.
Phía Nga công khai giải thích do mạng lưới mở rộng quá nhanh và chi phí vận hành tăng, nhưng nguyên nhân thực sự được cho là Nga tăng mạnh phí hoàn trả (“recycling fee”) đối với xe nhập khẩu, khiến giá xe Trung Quốc tăng vọt và mất sức cạnh tranh, trong khi doanh số xe nội địa tăng 64,2%. Nga dự kiến tiếp tục nâng phí này để hạn chế xe nhập khẩu từ Trung Quốc.
Xuất khẩu ô tô Trung Quốc sang Nga giảm gần một nửa
Năm 2025, tổng xuất khẩu hàng hóa của Trung Quốc tăng 5,5%, nhưng xuất sang Nga giảm từ 115,5 tỷ USD (2024) xuống 103,3 tỷ USD, giảm 10,4%, chấm dứt chuỗi tăng trưởng mạnh kể từ khi nổ ra chiến sự Nga–Ukraine (2023 tăng 46,9%, 2024 tăng 4,1%), ô tô là nhóm giảm mạnh nhất.
Theo Hiệp hội xe du lịch Trung Quốc, năm 2025 ngành ô tô Trung Quốc sản xuất – tiêu thụ 34,4 triệu chiếc, tăng 3 triệu chiếc so với 2024 (31,44 triệu). Khoảng 80% bán trong nước (27,3 triệu, tăng 7%), và hơn 20% xuất khẩu (7,1 triệu, tăng 21%).
Tuy tổng số xe xuất khẩu tăng, nhưng riêng sang Nga lại giảm 45,4% còn 632.300 chiếc (theo hải quan Trung Quốc). Trước đó năm 2023 và 2024, xuất sang Nga tăng lần lượt 459% và 21,9%.
Tổng giá trị xuất khẩu xe sang Nga cũng giảm từ 15,2 tỷ USD (2024) xuống 8,46 tỷ USD năm 2025 (mức giảm 44,3%).
838 showroom đóng cửa trong 2 năm
Xuất khẩu giảm mạnh khiến các điểm bán xe Trung Quốc tại Nga chịu thiệt hại nặng. Phần lớn các showroom này được mở trong giai đoạn bùng nổ 2023–2024 nên còn chưa kịp thu hồi vốn.
Ngày 20/1, tờ báo kinh tế Nga Kommersant đưa tin số đại lý bán xe Trung Quốc tại Nga giảm 643 điểm năm 2024 (giảm 19%). Năm 2025 tiếp tục giảm thêm 195 điểm, còn 2.600, tức giảm thêm 7%. Thị phần showroom xe Trung Quốc trong mạng lưới đại lý Nga giảm từ 67% xuống 64%.
Tổng cộng, trong giai đoạn 2024–2025 đã có 838 showroom Trung Quốc đóng cửa, tức gần như mỗi ngày đều có điểm bán xe Trung Quốc phải gỡ biển hiệu. Một lãnh đạo thuộc tập đoàn Gazprom cho biết khoảng 1/4 số đại lý ngừng kinh doanh hoặc đổi thương hiệu; hơn 100 nhà bán lẻ ngừng nhập xe từ Trung Quốc, chuyển sang hợp tác với nhà sản xuất lắp ráp nội địa.
Phía Nga giải thích: mở rộng quá nhanh + chi phí tăng
Hiệp hội đại lý ô tô Nga (ROAD) cho biết số lượng đại lý xe Trung Quốc giảm vì mở rộng quá nhanh sau khi các thương hiệu phương Tây rút khỏi Nga. ROAD cho rằng nhiều hãng xe Trung Quốc đánh giá chưa đúng nhu cầu thực tế, dẫn đến điều chỉnh chiến lược trong năm 2025.
ROAD cũng nêu các yếu tố dẫn đến tình trạng này: lãi suất tăng, tiền thuê mặt bằng tăng, chi phí logistics tăng, chi phí nhân công tăng, nhu cầu tiêu dùng yếu đi
Tổng thể, năm 2025 Nga mở mới 678 đại lý (giảm 47% so với 2024) và đóng 763 (giảm 22,6%). Số đại lý toàn quốc giảm còn 4.070.
Theo Avtostat, thị trường xe Nga năm 2025 giảm 16% còn 1,33 triệu xe. Trong khi xe Trung Quốc giảm 45,4%, xe nội địa tiêu thụ lại tăng từ 425.000 lên 697.700 chiếc, tăng 64,2%.
Nguyên gốc rễ: Nga nâng mạnh “phí hoàn trả”
Mặc dù lý do bề ngoài nghe có vẻ hợp lý, nhưng thực tế xe nhập Trung Quốc giảm mạnh và xe nội địa tăng mạnh chủ yếu vì chính sách thuế – phí mới. Năm 2023, Nga nhập xe Trung Quốc tăng 459%, khiến ngành ô tô Nga lo ngại. Quốc hội Nga sau đó tăng “phí hoàn trả” nhằm bảo hộ xe nội địa.
Từ nửa cuối 2024, phí được chuyển từ cách tính theo dung tích động cơ sang tính theo 15% giá xe khiến mỗi xe nhập từ Trung Quốc tăng thêm 3.000–4.000 USD.
Tháng 1/2025, Nga tiếp tục tăng gấp đôi phí thêm trung bình 7.500 USD/xe, tương đương khoảng 1/4 giá xe, chủ yếu áp cho xe du lịch. Giá xe Trung Quốc vì vậy gần bằng giá xe Đức tại Nga. Ngoài ra Nga còn chặn một số mẫu xe tải Trung Quốc với lý do không đảm bảo độ an toàn. Kết quả, quý I/2025 xe Trung Quốc nhập vào Nga giảm 44%.
Theo ngân sách Nga 2026, họ còn dự kiến tăng phí lần thứ ba, nhằm thu 72,9 tỷ USD từ phí hoàn trả trong ba năm, bình quân 24,3 tỷ USD/năm. Với mức nhập khẩu 650.000 xe (2025), bình quân mỗi xe phải chịu tới 37.300 USD phí - điều này chắc chắn làm cho xe Trung Quốc nhập khẩu tiếp tục lao dốc.
Theo phân tích của các chuyên gia, từ 2022 đến nay, Nga rơi vào trạng thái bị cắt chuỗi cung ứng công nghệ từ phương Tây, bị hạn chế tiếp cận linh kiện ô tô (đặc biệt ECU, cảm biến, phần mềm), bị chặn đầu tư và dịch vụ hậu mãi
Điều này làm lộ ra điểm yếu chiến lược ngành ô tô Nga phụ thuộc hàng nhập khẩu
Trước chiến tranh với Ukraine, thị phần xe nhập khẩu ở Nga chiếm 60–70% tùy khu vực. Khi châu Âu và Nhật đồng loạt rút khỏi Nga, khoảng trống đó lập tức được xe Trung Quốc lấp đầy. Trong ngắn hạn, đây là “cứu cánh”, nhưng trong trung hạn tạo ra nguy cơ lệ thuộc mới về mức giá, phụ tùng, dịch vụ và linh kiện điện tử.
Từ góc nhìn của Nga, điều này có rủi ro địa chính trị “nếu thay phụ thuộc phương Tây thành phụ thuộc Trung Quốc thì về bản chất vẫn là phụ thuộc”. Đối với một quốc gia đang theo đuổi tự chủ công nghệ từng phần trong điều kiện chiến tranh – trừng phạt, đây là điều không thể chấp nhận kéo dài.
Điều Nga cần không phải là tăng nhập khẩu, mà là tăng nội địa hoá và tăng năng lực công nghiệp nền.
Khi phí tăng lên mức 7.500 USD/xe rồi chuẩn bị lên mức 30.000–37.000 USD/xe theo dự thảo ngân sách 2026–2028, thông điệp rất rõ: “hoặc lắp ráp tại Nga, hoặc rời Nga”. Nga muốn các nhà sản xuất Trung Quốc chuyển từ bán xe nhập khẩu sang lắp ráp CKD/SKD rồi nội địa hóa linh kiện. Điều này rất giống chiến lược của Ấn Độ với Apple, Tesla, Toyota.
Song song, Nga còn muốn tạo “hệ sinh thái phụ tùng Nga” thay vì để linh kiện Trung Quốc thống trị thị trường. Nếu không làm sớm, trong 5–7 năm sau Nga sẽ bị khóa chuỗi cung ứng phụ thuộc vào Trung Quốc.
Theo Wforum, Creaders
