Phim ngắn AI liên tiếp tạo “bom tấn”, diễn viên Trung Quốc khốn đốn

Phim ngắn (micro drama, mini drama hoặc phim ngắn dọc) hiện rất phổ biến ở Trung Quốc, mỗi tập thường chỉ dài 1–10 phút, phổ biến nhất là khoảng 1–3 phút, thường được quay theo định dạng dọc (9:16) để xem trên điện thoại.

Phim được phát hành trên các ứng dụng như Hongguo Short Drama, Douyin Kuaishou. Một bộ phim có thể gồm 50–100 tập, nhưng tổng thời lượng chỉ vài giờ.

Kỷ nguyên phim ngắn lên ngôi

Các nhà sản xuất phim ngắn Trung Quốc thường tập trung vào những chủ đề dễ thu hút người xem như: Tổng tài giàu có yêu cô gái nghèo, hôn nhân hợp đồng, trả thù gia tộc, xuyên không, con riêng của tỷ phú, võ hiệp, tiên hiệp và phim ngôn tình đô thị.

Mỗi tập thường kết thúc bằng một cao trào để giữ chân người xem sang tập tiếp theo. Từ năm 2023–2025, thị trường phim ngắn Trung Quốc tăng trưởng rất nhanh vì chi phí sản xuất thấp hơn phim truyền hình; quay nhanh, có thể hoàn thành trong vài ngày hoặc vài tuần; dễ kiếm tiền qua quảng cáo và bán gói xem trả phí; phù hợp thói quen xem video ngắn trên điện thoại. Một số nền tảng phim ngắn tại Trung Quốc từng đạt doanh thu hàng tỷ USD mỗi năm.

Năm 2025, thị trường phim ngắn bùng nổ mạnh mẽ, cát-xê của các diễn viên hàng đầu có thể lên tới 20.000 NDT/ngày. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh chóng của AI, đến năm 2026, tình hình của các phim ngắn do người thật đóng đã trở nên “không mấy khả quan”.

Ngày 16/5, chủ đề “Các đoàn làm phim ở Hoành Điếm sắp biến mất” đã đứng đầu bảng tìm kiếm nóng trên Weibo, khiến nhận định về một “mùa đông của ngành phim ngắn” tiếp tục lan rộng.

Trong khi đó, bộ phim ngắn AI dài 60 tập “Bồ Đề giáng thế” vừa vươn lên vị trí số một trên bảng xếp hạng thịnh hành của App phim ngắn Hongguo Short Drama, trở thành bộ phim AI đầu tiên vượt qua các phim ngắn truyền thống do người thật đóng về độ phổ biến.

Trong phần bình luận, những đánh giá như “đỉnh cao của sản xuất bằng AI” hay “bom tấn kỹ xảo” xuất hiện liên tục. Thậm chí có diễn viên còn bình luận rằng họ sẵn sàng đóng phiên bản người thật với mức cát-xê bằng 0. Tuy nhiên, các phản hồi bên dưới lại cho rằng “chi phí quá cao” hoặc “không thể tạo ra hiệu ứng như vậy”, thể hiện sự bi quan đối với khả năng cạnh tranh của phim người thật.

Trước đó, thông tin cho rằng bộ phim ngắn AI “Hoắc Khứ Bệnh” chỉ tốn 3.000 tệ, do một nhóm 3 người sản xuất trong 5 ngày với 80 tập và đạt tới 500 triệu lượt xem, đã gây xôn xao dư luận. Mặc dù sau đó đạo diễn đính chính rằng 3.000 NDT chỉ là chi phí tính toán AI, còn nhóm làm thực tế có gần 20 người, nhưng điều đó vẫn không làm giảm bớt nỗi lo lắng của ngành trước làn sóng chuyển dịch từ phim ngắn người thật sang phim AI.

Theo số liệu của “Hiệp hội nghe nhìn Trung Quốc (China Netcasting Services Association), trong quý I/2026, toàn ngành đã phát hành khoảng 128.000 bộ phim ngắn, trong đó có tới 122.000 bộ là phim ngắn AI, chiếm hơn 95%.

Phim ngắn AI trở thành xu hướng mới

Tại một tòa nhà văn phòng ở Thượng Hải, nhà sản xuất Chu Sảng của Studio Xuebao (Tuyết Bảo) đang trao đổi với các đối tác về những dự án đang triển khai. Tháng 8 năm ngoái, cô đã từ bỏ mảng phim ngắn người thật đóng để chuyển sang phát triển lĩnh vực phim ngắn AI. Cô nói: “Một dự án chỉ cần từ 20 đến 30 ngày là hoàn thành. Chi phí vốn chỉ bằng khoảng 20% so với phim người thật. Điều này thực sự rất đáng kinh ngạc”. Thời gian sản xuất ngắn và chi phí thấp là lý do căn bản khiến studio của cô chuyển hướng sang lĩnh vực AI. AI không chỉ giúp mở rộng trí tưởng tượng của người sáng tạo mà còn làm thay đổi hoàn toàn quy trình sản xuất video.

Khác với phim truyền thống, khi sản xuất phim AI, bước đầu tiên là xây dựng hình ảnh nhân vật và các bối cảnh dưới dạng ảnh tĩnh dựa trên kịch bản. Sau đó, AI sẽ chuyển các hình ảnh này thành video. Trong ngành, công đoạn này được gọi là “rút thẻ” và hiện là khâu tiêu tốn nhiều tài nguyên tính toán nhất. Sự thay đổi quy trình đã giúp thu hẹp đội ngũ sản xuất từ hàng chục người xuống chỉ còn vài người, thậm chí một người duy nhất.

Các chuyên gia trong ngành cho rằng sự bùng nổ sản lượng hiện nay chủ yếu đến từ việc hiệu suất sản xuất bằng AI tăng mạnh. Đặc biệt, những tiến bộ trong công nghệ tạo video AI đã giúp giải quyết khá tốt các vấn đề từng được xem là “nút thắt” của ngành như: Duy trì sự nhất quán của nhân vật giữa các cảnh, bảo đảm tính liên tục của không gian và bối cảnh, tăng chất lượng hiệu ứng hình ảnh.

“Khối lượng quay phim giảm 80%, lương diễn viên giảm một nửa”

Trái ngược với đà phát triển mạnh mẽ của phim AI, ngành phim ngắn người thật đang phải chịu áp lực chưa từng có. Một mặt, các tác phẩm ăn khách vẫn duy trì lượng xem rất cao và liên tục xuất hiện những bộ phim tạo kỷ lục mới. Nhưng mặt khác, chuỗi sản xuất ở cấp cơ sở đang bộc lộ nhiều vấn đề.

Gần đây, vụ việc 1.340 nhân sự trong ngành phim ngắn đồng loạt đòi lương, với tổng số tiền lên tới 5,6 triệu nhân dân tệ, đã thu hút sự chú ý của dư luận, phơi bày các vấn đề như hệ thống thuê ngoài phức tạp và thanh toán thiếu minh bạch.

Nhiều người làm trong ngành cho biết số lượng dự án phim ngắn người thật đã giảm đáng kể. Cát-xê diễn viên phụ giảm từ 1.000–2.000 NDT/ngày xuống còn khoảng 400–500 NDT/ngày; diễn viên quần chúng chỉ còn nhận mức thù lao hai chữ số mỗi ngày, giá thuê nhân sự lồng tiếng và sản xuất bối cảnh thực tế cũng giảm khoảng một nửa.

Thời kỳ phim mạng phát triển trước đây, có người đổi đời nhờ một vai phụ nhỏ. Nhưng bây giờ điều đó gần như không thể xảy ra, bởi các vai chính từ lâu đã được định sẵn cho nghệ sĩ ký hợp đồng với nền tảng, người có quan hệ với giới đầu tư, hoặc “gà nhà” của các ông chủ. Diễn viên bình thường dù cố gắng đến đâu cũng rất khó bước vào vòng tài nguyên cốt lõi.

Vì vậy ngày càng nhiều diễn viên trẻ rơi vào tuyệt vọng, có người bán bóng bay ngoài đường cả đêm kiếm 30 tệ, có người livestream bán đồ ăn, có người quay về quê làm nông.

Không phải họ không muốn đóng phim, mà là không còn phim để đóng.

Theo báo Đại Hà, ông Vương Nguyên, một người làm trong ngành phim ngắn, cho biết: “Do tác động của phim ngắn AI và nhiều yếu tố khác, khối lượng sản xuất phim ngắn người thật tại địa phương chúng tôi đã giảm ít nhất 80%, còn thu nhập của diễn viên giảm ít nhất một nửa”.

Ông cho biết những người trong ngành từ lâu đã nhận thức được rằng tác động của AI là không thể ngăn cản. Tuy nhiên, ngoài một số người tiên phong chủ động thay đổi, phần lớn vẫn đang chờ đợi một thời điểm thích hợp hơn, khi công nghệ AI trưởng thành hơn, mức độ tích hợp với ngành phim ngắn sâu sắc hơn và nhu cầu nhân lực trở nên rõ ràng hơn.

AI chưa thể thay thế hoàn toàn con người

Mặc dù AI đang tạo ra tác động toàn diện đối với ngành phim ngắn, đa số người trong ngành vẫn cho rằng giá trị cốt lõi của sáng tạo do con người thực hiện khó có thể bị thay thế hoàn toàn. Các yếu tố như: Biểu đạt cảm xúc chân thực, diễn xuất tinh tế nhiều tầng lớp, nhịp điệu kể chuyện linh hoạt, khả năng phản ánh và phân tích sâu sắc các vấn đề xã hội thực tế… vẫn là những lợi thế mà AI khó có thể sao chép trong ngắn hạn.

Hiện nay, các nền tảng và các nhà sản xuất lớn đang điều chỉnh chiến lược theo hai hướng song song: Tiếp tục tăng đầu tư vào nội dung AI để khai thác thị trường mới do công nghệ mang lại; thúc đẩy phim ngắn người thật theo hướng chất lượng cao, chuyên biệt và khác biệt hóa nhằm duy trì sức cạnh tranh.

Theo Sohu, NBD