Động lực cho nghiên cứu khoa học
Hơn một năm sau khi Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đi vào cuộc sống, hoạt động nghiên cứu khoa học tại Viện Khoa học và Công nghệ Tiên tiến (Đại học Đà Nẵng) đã chuyển mình mạnh mẽ. Cơ chế tài chính được nới lỏng, khung kinh phí đề tài được dỡ bỏ hoàn toàn, tạo động lực chưa từng có, thúc đẩy lực lượng nghiên cứu đẩy nhanh các đề tài ứng dụng thực tiễn.
“Sau Nghị quyết 57-NQ/TW, định mức tiền công của nhà khoa học khi thực hiện đề tài tăng gấp đôi, lên đến 40 triệu đồng/tháng. Khung kinh phí cho đề tài được dỡ bỏ hoàn toàn, chỉ cần thuyết minh hợp lý và hướng đến sản phẩm công nghệ chiến lược, giải quyết bài toán lớn là được phê duyệt. Đặc biệt, thu nhập từ thực hiện nhiệm vụ khoa học công nghệ sử dụng ngân sách nhà nước không phải chịu thuế thu nhập cá nhân”, PGS.TS Nguyễn Tấn Hưng, Viện trưởng Viện Khoa học và Công nghệ tiên tiến, Đại học Đà Nẵng, nói.
Cũng theo PGS.TS Nguyễn Tấn Hưng, những chính sách tài chính đột phá này đã thay đổi căn bản cách làm nghiên cứu của viện. Nếu như trước đây, hoạt động khoa học thường bị ràng buộc bởi khung kinh phí cứng nhắc và thu nhập hạn chế thì sau khi có Nghị quyết 57, viện chuyển mạnh từ các đề tài nhỏ lẻ, theo đề xuất cá nhân sang xây dựng các đề tài lớn, liên ngành, có tính ứng dụng cao đã giải quyết bài toán thực tiễn của Đà Nẵng và khu vực miền Trung – Tây Nguyên.
Bên cạnh Nghị quyết 57, Đại học Đà Nẵng cũng đang triển khai Thông báo kết luận số 45 của Tổ giúp việc Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số về việc phát triển ĐH Đà Nẵng cùng với ĐH Quốc gia và ĐH Bách khoa Hà Nội thành đại học đẳng cấp quốc tế thuộc nhóm 150 châu Á.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là phát triển các công nghệ, sản phẩm công nghệ chiến lược có tính ứng dụng cao, hướng đến giải quyết các bài toán lớn của quốc gia, bộ ngành, địa phương. Các bài toán lớn này đang được các bộ ngành, địa phương cập nhật bổ sung nhằm định hướng phát triển KHCN, ĐMST và CĐS hướng đến tạo ra giá trị thực sự, thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội.
“Bám sát Nghị quyết 57, kết quả hoạt động KHCN của Viện nay được định hướng rõ ràng; nghiên cứu được dẫn dắt bởi nhà khoa học/chuyên gia đầu ngành nổi tiếng quốc tế; công bố khoa học quốc tế trên tạp chí/hội thảo chuyên ngành quốc tế uy tín; đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, số nghiên cứu sinh được trao đổi nghiên cứu tại các viện nghiên cứu, đại học hàng đầu thế giới.
Đặc biệt, các sản phẩm khoa học công nghệ không còn dừng lại ở các công bố khoa học mà được định lượng, đánh giá bằng bao nhiêu sản phẩm công nghệ cao có khả năng ứng dụng thực tế; giải bài toán lớn nào; hình thành được bao nhiêu tài sản trí tuệ có khả năng thương mại hóa, thị trường; tạo được bao nhiêu doanh nghiệp khởi nghiệp KHCN, được định giá cao với yêu cầu lên đến hàng triệu USD”, PGS.TS Nguyễn Tấn Hưng khẳng định.
Đẩy mạnh hợp tác quốc tế
Được thành lập từ năm 2020, Viện Khoa học và Công nghệ tiên tiến hợp tác với hơn 100 nhà khoa học trong nước và quốc tế (50% là cán bộ, giảng viên Đại học Đà Nẵng) đã triển khai hơn 20 đề tài khoa học công nghệ trong các lĩnh vực then chốt: AI, vi mạch bán dẫn, viễn thông, vật liệu tiên tiến và công nghệ nano.
Hàng năm, Viện công bố khoảng 20 bài báo quốc tế thuộc nhóm Q1/Q2, trong đó có công bố trên tạp chí Advanced Materials (top 1% thế giới về vật liệu). Đặc biệt, viện đang có 9 nhóm nghiên cứu liên ngành nhằm giải các bài toán lớn cho các địa phương và doanh nghiệp. Và hiện nay, viện sở hữu 5 bằng độc quyền sáng chế, trong đó 1 bằng đã được bảo hộ tại Hoa Kỳ. Nguồn thu từ hoạt động khoa học công nghệ đạt khoảng 4 tỷ đồng/năm.
Đề tài nghiên cứu và đề xuất giải pháp tích hợp và triển khai thử nghiệm công nghệ truyền thông không dây dùng laser nhằm nâng cao an toàn thông tin cho mạng đô thị thành phố Đà Nẵng là một điển hình. Đây là đề tài KHCN cấp TP Đà Nẵng đã được nghiệm thu năm 2025 và được nghiệm thu rất thuận lợi.
Một đề tài nữa đang được triển khai từ năm 2025, thuộc Chương trình khoa học và công nghệ cấp quốc gia giai đoạn đến năm 2030 mang tên: “Nghiên cứu phát triển và ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ phát triển Chính phủ số và đô thị thông minh” cũng đang được thụ hưởng những chính sách hỗ trợ từ Nghị quyết 57.
Nhờ động lực từ Nghị quyết 57, viện đang tập trung phát triển 5 công nghệ/sản phẩm chiến lược đến năm 2030 như: mô hình ngôn ngữ lớn và trợ lý ảo tiếng Việt, chip AI/IoT, thiết bị bay không người lái, pin thể rắn, vật liệu tiên tiến…
Đồng thời, viện đẩy mạnh hợp tác quốc tế với các trung tâm nghiên cứu hàng đầu thế giới như: Viện Khoa học và Công nghệ Công nghiệp Tiên tiến Quốc gia AIST (Viện nghiên cứu lớn nhất Nhật Bản với các phòng thí nghiệm hiện đại hàng đầu thế giới như các phòng siêu sạch nghiên cứu công nghệ vi mạch, bán dẫn, viễn thông, vật liệu); Viện Công nghệ thông tin và Truyền thông quốc gia NICT (tổ chức nghiên cứu, phát triển quốc gia duy nhất của Nhật Bản trong lĩnh vực ICT); Nokia Bell Labs (Phòng thí nghiệm Bell của Hoa Kỳ, một trong những phòng thí nghiệm nổi tiếng nhất trong lịch sử khoa học trong lĩnh vực điện tử, viễn thông, CNTT); Austria Silicon Labs (Phòng thí nghiệm bán dẫn Áo, là trung tâm nghiên cứu hàng đầu thế giới trong lĩnh vực điện, điện tử, điều khiển tự động của Áo); Đại học RMIT (nơi có hệ thống các phòng sạch nghiên cứu về công nghệ điện tử-quang tử hàng đầu của Australia)… và tiến tới tăng cường hợp tác với các nhà khoa học thuộc các trung tâm nghiên cứu khoa học nổi tiếng thế giới này, mời tham gia dẫn dắt các nhóm nghiên cứu mạnh, trung tâm nghiên cứu của Đại học Đà Nẵng nhằm phát triển Đại học Đà Nẵng trở thành đại học đẳng cấp quốc tế.
“Với những thay đổi rõ nét về cơ chế tài chính, thu nhập và định hướng nghiên cứu, Nghị quyết 57 không chỉ khơi dậy sức mạnh nội tại mà còn giúp Viện Khoa học và Công nghệ Tiên tiến thực sự trở thành một trong những đơn vị đi đầu về nghiên cứu ứng dụng tại khu vực miền Trung – Tây Nguyên”, PGS.TS Nguyễn Tấn Hưng cho hay.
