Bộ Thương mại Mỹ đã ra tay để bịt một lỗ hổng có thể cho phép các công ty công nghệ Mỹ xuất khẩu những con chip tiên tiến nhất thế giới cho các thực thể Trung Quốc đặt bên ngoài lãnh thổ Trung Quốc.
Mỹ vội bịt lỗ hổng do chính mình tạo ra
Vào tháng 1/2025, Tổng thống Joe Biden công bố “AI Diffusion Rule” (Quy định Phổ biến AI) là một bộ quy định kiểm soát xuất khẩu chip AI trong những ngày cuối nhiệm kỳ của ông.
Quy định đó phân loại các quốc gia theo nhiều cấp độ kiểm soát khác nhau, nhằm giữ năng lực tính toán tiên tiến ở lại Mỹ và các đồng minh, đồng thời tìm cách ngăn Trung Quốc tiếp cận những công nghệ này bằng nhiều biện pháp hơn.
Mục tiêu của quy định là ngăn các quốc gia bị Mỹ coi là đối thủ chiến lược, đặc biệt là Trung Quốc, tiếp cận năng lực tính toán AI tiên tiến thông qua việc mua chip trực tiếp hoặc gián tiếp từ các nước thứ ba. Tuy nhiên, sau khi trở lại Nhà Trắng, vào tháng 5/2025 ông Trump ra sắc lệnh hành chính không thực thi “Quy định Phổ biến AI”, tạo ra một lỗ hổng cho phép các nhà sản xuất chip Mỹ có khả năng bán sản phẩm cho các thực thể có vốn Trung Quốc ở nước ngoài.
Theo Reuters, lỗ hổng tiềm tàng đã tồn tại suốt một năm qua này có thể khiến các chip tiên tiến hàng đầu thế giới như nền tảng trí tuệ nhân tạo (AI) thế hệ mới Rubin Ultra và bộ xử lý Blackwell của Nvidia, cũng như MI350X của AMD, được chuyển đến các doanh nghiệp vốn Trung Quốc hoạt động ở nước ngoài.
Ông Chris McGuire, chuyên gia công nghệ và cựu quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ viết trên mạng xã hội X rằng: “Đây là một vấn đề cực kỳ nghiêm trọng.”
Ông cho biết lỗ hổng này đã cho phép các công ty con ở nước ngoài của doanh nghiệp Trung Quốc mua chip Nvidia Blackwell mà không cần xin giấy phép xuất khẩu. Ông nói thêm: “Các công ty Trung Quốc vẫn luôn mua những con chip này và rất có thể đã mua được với quy mô lớn”.
Hiện vẫn chưa rõ trong khoảng một năm qua, khi chính quyền của Tổng thống Donald Trump áp dụng lập trường tương đối cởi mở hơn đối với xuất khẩu chip, Mỹ đã xuất khẩu bao nhiêu chip tiên tiến nhất ra nước ngoài. Một nhân vật trong ngành bán dẫn có hiểu biết sâu về chuỗi cung ứng ước tính rằng con số này có thể đã lên tới hàng trăm nghìn con chip.
Các nguồn tin am hiểu sự việc cho Reuters biết, sau khi một tài liệu phân tích về lỗ hổng nói trên được lưu hành tại Washington, vào Chủ nhật (31/5) theo giờ địa phương, Bộ Thương mại Mỹ đã bất ngờ đăng tải hướng dẫn mới trên trang web chính thức của bộ. Động thái này cho thấy rằng mặc dù Mỹ liên tục tìm cách hạn chế ngành công nghệ Trung Quốc tiếp cận các chất bán dẫn cần thiết để phát triển năng lực AI tiên tiến, nhưng trong gần một năm qua, các chip AI tối tân nhất vẫn có thể đã được chuyển tới Trung Quốc thông qua các công ty con ở nước ngoài của doanh nghiệp AI Trung Quốc, chẳng hạn tại Malaysia.
Reuters đã có được một bản sao của tài liệu nói trên. Trong đó có đoạn viết: “Cánh cửa (tuồn chíp tới Trung Quốc) đã âm thầm mở ra”. Trong văn bản hướng dẫn mới công bố, Bộ Thương mại Mỹ nêu rõ rằng yêu cầu phải có giấy phép xuất khẩu đối với chip tiên tiến sẽ được áp dụng cho các thực thể có trụ sở chính tại Trung Quốc, ngay cả khi các thực thể đó hoạt động bên ngoài lãnh thổ Trung Quốc.
Tuy nhiên, hướng dẫn mới của Bộ Thương mại Mỹ không yêu cầu các trung tâm dữ liệu phải ngừng sử dụng những con chip đã mua, cũng không buộc các hệ thống điện toán hiệu năng cao như máy chủ (server) phải dừng cung cấp dịch vụ liên quan.
Bộ Thương mại Mỹ, Nvidia và AMD hiện chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức trước đề nghị bình luận của Reuters.
Sự thay đổi này có ý nghĩa thế nào?
Quy định mới của Bộ Thương mại Mỹ chủ yếu nhằm ngăn các giao dịch mua bán trong tương lai, chứ không phải thu hồi hay vô hiệu hóa các chip đã được xuất khẩu trước đó. Điều đó đồng nghĩa nếu các doanh nghiệp Trung Quốc ở nước ngoài đã mua và triển khai chip Blackwell hoặc các dòng chip AI tiên tiến khác trước khi lỗ hổng bị bịt lại, họ nhìn chung vẫn có thể tiếp tục vận hành các hệ thống hiện có.
Trong gần một năm qua, các chip trí tuệ nhân tạo (AI) tiên tiến của NVIDIA và các hãng bán dẫn khác có thể đã được cung cấp cho các công ty con ở nước ngoài của doanh nghiệp Trung Quốc.
Trước đó, cả chính quyền của Joe Biden và Donald Trump đều đã siết chặt các hạn chế đối với việc bán chip AI tiên tiến cho Trung Quốc. Tuy nhiên, gần đây chính quyền Trump đã nới lỏng một phần các quy định này, cho phép Nvidia bán dòng chip AI tiên tiến thứ hai của mình cho 10 thực thể được phê duyệt.
Một số ý kiến cho rằng Trung Quốc đang đẩy mạnh chiến lược tự chủ trong lĩnh vực AI. Các công ty như Huawei đang phát triển các dòng chip nội địa nhằm thay thế sản phẩm của Mỹ.
Trong khi đó, công ty khởi nghiệp AI Trung Quốc DeepSeek cho biết mô hình AI mới nhất của họ được phát triển và vận hành trên phần cứng của Huawei, cho thấy hệ sinh thái AI nội địa của Trung Quốc đang tiếp tục phát triển bất chấp các biện pháp kiểm soát xuất khẩu từ Mỹ.
Theo Worldjournal, HK01
