Cuối ngày 21/3, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra lời đe dọa gây chấn động khi tuyên bố sẽ “xóa sổ” các nhà máy điện của Iran nếu Tehran không mở hoàn toàn eo biển Hormuz trong vòng 48 giờ – một bước leo thang kịch tính chỉ một ngày sau khi ông nói về khả năng “hạ nhiệt” chiến tranh.
“Nếu Iran không MỞ HOÀN TOÀN, KHÔNG ĐE DỌA, eo biển Hormuz trong vòng 48 GIỜ kể từ thời điểm này, Hợp chủng quốc Hoa Kỳ sẽ tấn công và hủy diệt các NHÀ MÁY ĐIỆN của họ, bắt đầu với nhà máy lớn nhất!”, ông Trump viết trên mạng xã hội.
Mối đe dọa từ Iran đã khiến phần lớn tàu thuyền không thể đi qua eo biển này – tuyến hàng hải hẹp nhưng cực kỳ quan trọng, nơi vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu, làm dấy lên nguy cơ cú sốc năng lượng toàn cầu. Việc gần như phong tỏa tuyến đường này đã khiến giá khí đốt châu Âu tăng vọt tới 35% trong tuần trước.
Căng thẳng diễn ra trong bối cảnh cuộc chiến bước vào giai đoạn nguy hiểm mới.
Các quan chức Israel cho biết lần đầu tiên Iran đã phóng tên lửa tầm xa, mở rộng nguy cơ tấn công ra ngoài Trung Đông, trong khi một cuộc tấn công của Iran đã khiến hàng chục người bị thương gần một cơ sở hạt nhân của Israel.
Iran đã phóng 2 tên lửa đạn đạo có tầm bắn 4.000 km vào căn cứ quân sự Mỹ - Anh tại Diego Garcia ở Ấn Độ Dương, theo Tổng tham mưu trưởng quân đội Israel Eyal Zamir. Quân đội Israel cho biết đây là lần đầu Iran sử dụng tên lửa tầm xa kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu tấn công Iran vào ngày 28/2.
“Những tên lửa này không nhằm vào Israel. Tầm bắn của chúng vươn tới các thủ đô châu Âu – Berlin, Paris và Rome đều nằm trong phạm vi đe dọa trực tiếp”, ông Zamir tuyên bố.
Một nguồn tin từ Bộ Quốc phòng Anh cho biết vụ tấn công xảy ra trước khi London chính thức cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự của Anh để tiến hành không kích các mục tiêu tên lửa Iran.
Hơn 2.000 người đã thiệt mạng trong cuộc chiến. Tại Israel, 15 người đã chết trong các cuộc tấn công của Iran.
Tối muộn thứ Bảy, tên lửa Iran đã đánh trúng các thành phố phía nam Israel là Dimona và Arad, khiến hàng chục người bị thương. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố họ nhắm vào “các cơ sở quân sự” và trung tâm an ninh ở miền Nam Israel.
Người phát ngôn quân đội Israel, Chuẩn tướng Effie Defrin, cho biết hệ thống phòng không vẫn hoạt động nhưng không đánh chặn được các đòn tấn công. “Chúng tôi sẽ điều tra và rút kinh nghiệm”, ông nói.
Lò phản ứng hạt nhân bí mật của Israel nằm cách Dimona khoảng 13 km về phía đông nam. Cả hai thành phố đều gần nhiều cơ sở quân sự, bao gồm căn cứ không quân Nevatim – một trong những căn cứ lớn nhất của nước này.
“Đây là một buổi tối rất khó khăn trong cuộc chiến vì tương lai của chúng ta”, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố. “Chúng tôi quyết tâm tiếp tục tấn công kẻ thù trên mọi mặt trận”.
Thông điệp mâu thuẫn từ ông Trump
Ông Trump và chính quyền của mình liên tục đưa ra các tín hiệu trái chiều về mục tiêu chiến tranh, khiến các đồng minh Mỹ lúng túng trong việc phản ứng.
Tối hậu thư 48 giờ là bước ngoặt mạnh mẽ nhất: từ việc nói đến giảm leo thang, ông chuyển sang đe dọa trực tiếp phá hủy hạ tầng năng lượng Iran, trong khi lực lượng Thủy quân lục chiến Mỹ và tàu đổ bộ hạng nặng vẫn tiếp tục được điều tới khu vực.
Cử tri Mỹ ngày càng lo ngại chiến tranh có thể lan rộng. Cú sốc giá năng lượng đang đẩy lạm phát tăng cao, gây áp lực lớn lên người tiêu dùng và doanh nghiệp – trở thành rủi ro chính trị lớn đối với ông Trump trước cuộc bầu cử tháng 11.
Ông Trump cũng chỉ trích các đồng minh NATO là “hèn nhát” vì không tham gia mở lại eo biển Hormuz. Một số nước nói sẽ cân nhắc, nhưng đa số không muốn tham gia một cuộc chiến mà họ không được tham vấn trước.
Cơ sở hạt nhân Iran bị tấn công
Truyền thông Iran cho biết lực lượng Mỹ và Israel đã tấn công cơ sở làm giàu uranium Shahid Ahmadi-Roshan tại Natanz vào sáng thứ Bảy. Các chuyên gia kỹ thuật xác nhận không có rò rỉ phóng xạ và người dân xung quanh không gặp nguy hiểm.
Israel nói không biết về cuộc tấn công này, trong khi người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết đang tiến hành điều tra.
Iran cũng báo cáo các cuộc tấn công vào nhà ga hành khách tại cảng Bushehr và một tàu chở khách trống gần đảo Kharg – nơi xuất khẩu gần như toàn bộ dầu mỏ của Iran, được xem là mục tiêu tiềm năng nếu Washington quyết định đánh vào năng lượng Iran hoặc triển khai bộ binh.
Tehran cho biết đã phóng máy bay không người lái vào các căn cứ Mỹ tại UAE và Kuwait – những nơi được sử dụng để hỗ trợ các cuộc tấn công vào các đảo của Iran ở Vịnh Ba Tư.
Arab Saudi đã yêu cầu tùy viên quân sự Iran cùng bốn nhà ngoại giao khác rời khỏi nước này.
Israel cũng tấn công Beirut, tuyên bố nhằm vào lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn – một trong những mặt trận lan rộng nguy hiểm nhất của cuộc chiến. Hezbollah đã khai hỏa vào Israel từ ngày 2/3 để hỗ trợ Tehran.
Không quân Israel cho biết đã tấn công các cơ sở sản xuất tên lửa đạn đạo quanh Tehran. Truyền thông Iran đưa tin ba thành viên một gia đình đã thiệt mạng trong một cuộc không kích vào khu dân cư tại thành phố Ramsar.
Diễn biến mới cho thấy cuộc chiến đã bước sang giai đoạn “răn đe tổng lực”, nơi năng lượng, hàng hải và hạ tầng dân sự trở thành mục tiêu chiến lược. Tối hậu thư 48 giờ của ông Trump không chỉ là áp lực quân sự, mà còn là đòn đánh trực tiếp vào “yết hầu năng lượng” của Iran – đồng thời đặt cả thế giới trước nguy cơ một cú sốc dầu khí chưa từng có.
Theo Reuters
