Mỹ thử nghiệm thành công đạn pháo AI giá rẻ có tầm bắn tới 160 km

23/05/2026 14:31

Mỹ thử nghiệm đạn pháo thông minh Sceptre chi phí thấp, sử dụng AI, ramjet, phù hợp với pháo chuẩn NATO, giúp tấn công chính xác các mục tiêu chiến lược.

Đạn pháo AI Sceptre do Tiberius Aerospace phát triển. Ảnh: LTN.

Một loại đạn pháo 155 mm thế hệ mới do công ty Tiberius Aerospace phát triển được cho là đã hoàn tất thử nghiệm bắn thật, với khả năng đạt tầm bắn lên tới khoảng 140-160 km nhờ sử dụng động cơ phản lực dòng thẳng (ramjet) tích hợp bên trong đạn.

Theo các nguồn tin quân sự nước ngoài, loại đạn có tên là “Sceptre TRBM 155HG” này đã được bắn từ pháo lựu tiêu chuẩn NATO 155 mm và kích hoạt động cơ trong lúc bay, cho phép đầu đạn tiếp tục duy trì lực đẩy sau khi rời nòng pháo — khác với loại đạn pháo truyền thống vốn chỉ bay theo quỹ đạo đạn đạo sau khi khai hỏa.

Trang tin quân sự Bỉ “Army Recognition” cho biết viên đạn “Sceptre” có thể đạt tầm bắn khoảng 140–160 km, tốc độ khoảng Mach 3,5, độ cao bay hơn 19.800 mét. Động cơ ramjet tạo lực đẩy bằng cách tận dụng luồng không khí bị nén ở tốc độ cao. Quỹ đạo bay ở độ cao lớn cũng giúp giảm tác động của gây nhiễu GPS.

“Sceptre TRBM 155HG” độ chính xác sai lệch mục tiêu (CEP - sai số vòng tròn xác suất, khoảng cách trung bình giữa điểm rơi và mục tiêu) dưới 5 mét, có khả năng thực hiện các đòn tấn công “chính xác kiểu phẫu thuật” để tấn công các mục tiêu giá trị cao như sở chỉ huy, đài radar, trận địa phòng không, các nút hậu cần phía sau chiến tuyến.

Đạn “Sceptre” tích hợp dẫn đường GPS/quán tính, hiệu chỉnh mục tiêu bằng AI và liên kết dữ liệu trong khi bay. Quá trình phát triển đạn được thực hiện nhanh chóng theo mô hình “kiểu Thung lũng Silicon”, với phương thức tích hợp và cải tiến liên tục; hệ thống hiện đã được thử nghiệm tại Mỹ.

Đạn “Sceptre” có thể bắn từ lựu pháo M777 155 mm chuẩn NATO. Ảnh: Army Recognition.

Đạn pháo “lai tên lửa”

Điểm đặc biệt của mẫu đạn “Sceptre” này là việc kết hợp giữa đạn pháo binh truyền thống, động cơ phản lực ramjet, khả năng dẫn đường chính xác bằng AI và điện tử hiện đại.

Theo thông tin công bố, viên đạn dài khoảng 1,55 mét, nặng gần 47,5 kg và mang đầu đạn khoảng 5,2 kg.

Sau khi chịu gia tốc cực lớn khoảng 18.000G khi rời nòng pháo (tức tương đương gấp 18.000 lần trọng lực), động cơ phản lực bên trong sẽ kích hoạt để tiếp tục đẩy viên đạn bay xa hơn nhiều so với đạn pháo thông thường.

Hệ thống động cơ có thể sử dụng nhiều loại nhiên liệu như diesel và các loại nhiên liệu phản lực quân sự do quân đội Mỹ và NATO sử dụng như JP-4, JP-8; nghĩa là quân đội khi dùng loại đạn này không cần loại nhiên liệu đặc biệt mới, dễ tích hợp vào hệ thống hậu cần hiện có, tiện triển khai trên chiến trường NATO.

Điều này giúp giảm chi phí hậu cần, tăng khả năng tác chiến dài ngày, đơn giản hóa tiếp tế nhiên liệu.

Đạn pháo “Sceptre” bắn thử nghiệm vẫn còn không gian để tích hợp các hệ thống dẫn đường trong tương lai.

Thách thức các hệ thống pháo phản lực đắt tiền

Về mặt chiến lược, “Sceptre” được xem là đối thủ cạnh tranh với các hệ thống đắt đỏ như: Extended Range GMLRS (ER GMLRS, tức phiên bản tầm xa của loại rocket dẫn đường GMLRS nổi tiếng do Mỹ phát triển cho các hệ thống pháo phản lực M142 HIMARS, M270 MLRS), hay hệ thống “Long Range Maneuvering Projectile”, (LRMP - một loại đạn pháo/tên lửa dẫn đường tầm xa đang phát triển của General Atomics).

ER GMLRS dù có tầm bắn tương đương nhưng cần bệ phóng chuyên dụng và mang đầu đạn nặng khoảng 90 kg, trong khi "Sceptre" chỉ mang đầu đạn khoảng 5,2 kg, phù hợp hơn cho các cuộc tấn công chính xác cao.

Trong khi đó, hệ thống LRMP lại không sử dụng động cơ ramjet. Công ty Na Uy Nammo và Boeing cũng đang hợp tác phát triển đạn pháo ramjet, nhưng dùng nhiên liệu rắn. Thiết kế nhiên liệu lỏng của "Sceptre" được cho là có tính linh hoạt cao hơn về hậu cần và lưu trữ.

Quả đạn "Sceptre" bay với tốc độ Mach 3,5, tầm bắn lên tới 160 km. Ảnh: LTN.

Giá thành rẻ hơn đáng kể

Theo “Army Recognition”, giá thành dự tính của "Sceptre" chỉ tương đương 10% giá rocket GMLRS tiêu chuẩn. Để so sánh: đạn pháo dẫn đường M982 Excalibur có giá khoảng 100.000 USD/quả, trong khi GMLRS thường vượt 160.000 USD/quả.

“Sceptre” được đánh giá có ưu thế lớn về hiệu quả chi phí nhờ số lượng linh kiện ít hơn, có thể nạp nhiên liệu lỏng tại chỗ và có thể lưu kho tới 20 năm.

Theo đánh giá của bài viết, Tiberius Aerospace đã kết hợp tư duy đổi mới kiểu Silicon Valley với tiêu chuẩn kỹ thuật quân sự để tạo ra một hệ thống vừa có chi phí chấp nhận được, độ chính xác cao, và khả năng sống sót tốt trên chiến trường.

Trong bối cảnh công nghệ gây nhiễu GPS ngày càng phát triển, các loại đạn dẫn đường mặt đất như “Sceptre” được xem là một phương án thay thế đáng tin cậy.

Không cần thay đổi pháo tiêu chuẩn NATO hiện có

Một điểm đáng chú ý khác là loại đạn này được thiết kế để tương thích trực tiếp với các hệ thống pháo 155 mm chuẩn NATO hiện nay mà không cần thay đổi bệ phóng.

Điều này có thể giúp giảm chi phí triển khai, tận dụng kho pháo hiện có, tăng đáng kể tầm tấn công của pháo binh mặt đất.

Nếu được hoàn thiện, đây có thể là bước tiến lớn trong xu hướng phát triển “đạn pháo thông minh tầm siêu xa” đang được Mỹ và nhiều nước NATO theo đuổi nhằm đối phó các chiến trường cường độ cao trong tương lai.

Tiberius Aerospace là một công ty công nghệ quốc phòng có liên hệ cả với Mỹ và Anh, trụ sở đặt tại Newport Beach (Mỹ), nhà sáng lập là doanh nhân công nghệ Mỹ Chad Steelberg; nhưng đăng ký tại London và có quan hệ chặt chẽ với Bộ Quốc phòng Anh.