Những "cụ bà carton" sống chật vật giữa một trong những thành phố giàu nhất châu Á

Lúc 2 giờ sáng, khi phần lớn người dân Hong Kong (Trung Quốc) còn đang ngủ, bà Wu Sau-jing đã lặng lẽ đẩy chiếc xe kéo cũ kỹ ra phố.

Trong ánh đèn đường vàng vọt, người phụ nữ 71 tuổi bắt đầu công việc quen thuộc suốt hơn ba thập kỷ qua: nhặt những tấm bìa carton bị vứt bỏ trước cửa hàng, nhà hàng và các khu chợ.

Bà cúi xuống gom từng thùng giấy ướt nước mưa, buộc gọn lại rồi chất lên xe. Con dốc dựng đứng, những con hẻm hẹp, cái nóng hầm hập mùa hè hay những trận mưa như trút của Hong Kong đều không khiến bà dừng lại.

Ở một trong những thành phố giàu có nhất châu Á, bà Wu cùng hàng nghìn người già khác vẫn phải sống bằng nghề nhặt bìa carton bán ve chai để tồn tại.

Người Hong Kong gọi họ bằng một cái tên vừa thương vừa đau: “những cụ bà carton”.

Phóng viên của kênh CNN đã theo chân bà Wu suốt một đêm dài, gặp gỡ nhiều người già khác đang sống lặng lẽ ở đáy của đô thị hào nhoáng này.

Sau gần 9 tiếng rong ruổi, bà Wu sẽ mang số carton thu được đến một điểm tái chế địa phương để bán.

Có hôm bà kiếm được khoảng 100 đô la Hong Kong, tương đương hơn 12 USD (khoảng 316.000 đồng). Có hôm ít hơn.

“Đó vừa là kế sinh nhai, vừa giống như thói quen rồi,” bà nói với CNN. “Nếu không thích thì công việc này rất cực. Nhưng tôi làm riết thành quen.”

Người phụ nữ già cười nhẹ rồi tiếp tục buộc chặt đống bìa carton sau xe.

Ở tuổi ngoài 70, bà vẫn phải kéo hàng chục kg giấy vụn đi bộ khắp thành phố mỗi ngày.

Không có chức danh công việc chính thức, họ luôn đối diện nguy cơ bị nhân viên đô thị tịch thu xe kéo hoặc vứt bỏ toàn bộ số carton vừa nhặt được, vì bị cho là “rác chắn đường”.

Bà Lai, cũng ngoài 70 tuổi, cho biết thu nhập của bà đã giảm một nửa chỉ trong một năm.

Trước đây, các cơ sở tái chế trả khoảng 0,6 đô la Hong Kong (khoảng 2.000 đồng) cho mỗi kg carton – mức tối thiểu mà chính quyền khuyến nghị. Giờ đây, nhiều nơi chỉ còn trả 0,3 đô la Hong Kong (1.000 đồng).

Số tiền ít ỏi đó đôi khi còn bị mất trắng.

“Có lúc người ta hoặc nhân viên chính quyền mang hết số carton tôi gom được đi vứt vì tưởng là rác,” bà kể. “Một ngày làm việc coi như vô ích.”

Theo báo cáo năm 2024 của tổ chức từ thiện Oxfam Hong Kong, khoảng 580.000 người cao tuổi tại Hong Kong đang sống trong cảnh nghèo đói.

Chính quyền có trợ cấp hàng tháng cho người già, nhưng với chi phí sinh hoạt thuộc hàng đắt đỏ nhất thế giới, nhiều người vẫn buộc phải tiếp tục lao động.

Bà Chan Ngai-kan năm nay đã 95 tuổi.

Một buổi chiều, sau khi đẩy chiếc xe kéo nặng trĩu từ quận này sang quận khác, bà mới biết điểm tái chế quen thuộc không còn nhận carton nữa.

Không còn lựa chọn, bà phải mang toàn bộ số giấy nhặt được bỏ vào trạm rác gần đó.

Không nhận được đồng nào.

“Hôm đó thực sự rất tệ,” bà nói. “Các con tôi ở Canada. Tôi không có tiền.”

Không chỉ phụ nữ, vẫn có vài người đàn ông già sống bằng nghề này.

Ông Cheung, 80 tuổi, không có lịch trình cố định. Ông cứ đi lang thang, thấy chỗ nào có thùng giấy bỏ đi là nhặt.

Khi gom đủ, ông lại đẩy chiếc xe cũ mất khoảng 30 phút để đến điểm tái chế gần nhất, phải leo qua nhiều con dốc lớn.

Trong khi đó, lượng rác mà Hong Kong tạo ra mỗi ngày thuộc nhóm cao nhất châu Á.

Theo số liệu chính thức, mỗi người dân Hong Kong thải khoảng 1,51 kg rác/ngày – cao hơn đáng kể so với Tokyo, Seoul hay Taipei.

Tuy nhiên, chỉ khoảng 30–40% rác tại Hong Kong được tái chế.

Con số này thấp hơn nhiều so với Đài Loan (Trung Quốc) hay Hàn Quốc.

Giữa thành phố hiện đại với những tòa nhà chọc trời, xe sang và các trung tâm tài chính toàn cầu, hình ảnh những cụ già lom khom kéo xe carton qua các con phố trở thành một lát cắt đầy ám ảnh về khoảng cách giàu nghèo.

Suốt 30 năm qua, bà Wu vẫn quay lại đúng con phố ấy mỗi đêm.

Công việc bấp bênh, cực nhọc, thu nhập chẳng đáng là bao, nhưng bà bảo mình không bỏ được.

“Nó giống hút thuốc hay cờ bạc vậy,” bà cười.

“Một thói quen không thể dứt ra được.”

Rồi bà nhìn về phía chiếc xe kéo chất đầy carton.

“Tôi sẽ làm cho tới ngày không còn sức nữa”, bà nói.

Theo CNN, Oxfam