Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố hôm 23/5 rằng một bản ghi nhớ hòa bình với Iran “về cơ bản đã được đàm phán xong” sẽ mở lại eo biển Hormuz, dù hãng thông tấn Fars News của Iran ngay lập tức bác bỏ tuyên bố này.
Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cho biết thỏa thuận đang hình thành sẽ giúp khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới, nơi từng khiến thị trường dầu mỏ toàn cầu chao đảo sau khi xung đột bùng phát hồi tháng 2, khi Mỹ và Israel mở chiến dịch tấn công Iran.
Tuy nhiên, ông Trump không tiết lộ thêm những điều khoản cụ thể khác trong thỏa thuận.
“Các khía cạnh và chi tiết cuối cùng của thỏa thuận hiện vẫn đang được thảo luận và sẽ sớm được công bố,” ông viết.
Nhưng rạng sáng 24/5, Fars dẫn nguồn tin Iran khẳng định thỏa thuận đang được bàn thảo thực chất sẽ cho phép Tehran quản lý eo biển Hormuz, đồng thời cho rằng tuyên bố của ông Trump về việc “mở lại eo biển” là “không phù hợp với thực tế”.
Trước đó, Iran cho biết họ đang hướng tới một bản ghi nhớ nhằm chấm dứt chiến tranh sau cuộc gặp giữa các quan chức cấp cao Iran với Tướng Asim Munir – Tổng tham mưu trưởng quân đội Pakistan.
Quân đội Pakistan tuyên bố các cuộc đàm phán đã đạt “tiến triển đáng khích lệ”. Hai nguồn tin Pakistan tham gia thương lượng nói với Reuters rằng thỏa thuận đang được xây dựng “khá toàn diện để kết thúc chiến tranh”.
Một bài đăng trên tài khoản X của Thủ tướng Shehbaz Sharif cũng ca ngợi những “nỗ lực phi thường” của ông Trump trong việc thúc đẩy hòa bình.
Theo các nguồn tin nói với Reuters, khuôn khổ đề xuất sẽ được triển khai theo ba giai đoạn: chính thức chấm dứt chiến tranh, giải quyết khủng hoảng tại eo biển Hormuz và mở ra khoảng thời gian 30 ngày để đàm phán về một thỏa thuận rộng lớn hơn, với khả năng gia hạn thêm.
Một nguồn tin Pakistan cho biết nếu Mỹ chấp nhận bản ghi nhớ này, các cuộc đàm phán tiếp theo có thể diễn ra sau kỳ nghỉ lễ Eid, kết thúc vào thứ Sáu tới.
Ông Trump điện đàm với loạt lãnh đạo Trung Đông
Tổng thống Mỹ – người đang chịu áp lực lớn trong nước do giá năng lượng tăng cao ảnh hưởng tới người tiêu dùng Mỹ – cho biết hôm thứ Sáu rằng ông sẽ không tham dự đám cưới của con trai cuối tuần này để ở lại Washington xử lý vấn đề Iran.
Ông Trump tiết lộ trên Truth Social rằng hôm trong hôm 23/5 ông đã điện đàm với lãnh đạo Arab Saudi, Qatar, UAE, Jordan, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan.
Theo Axios, các nhà lãnh đạo này đã thúc giục ông Trump chấp nhận khuôn khổ hòa bình đang được hình thành.
Ông Trump cũng cho biết cuộc điện đàm riêng với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu diễn ra “rất tốt đẹp”.
Pakistan đang nỗ lực thu hẹp bất đồng giữa Iran và Mỹ sau nhiều tuần chiến sự khiến tuyến hàng hải Hormuz gần như tê liệt, dù lệnh ngừng bắn mong manh vẫn còn hiệu lực.
Ông Trump nhiều lần khẳng định Mỹ tấn công Iran nhằm ngăn Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân. Trong khi đó, Iran phủ nhận theo đuổi bom nguyên tử và khẳng định họ có quyền làm giàu uranium cho mục đích dân sự.
“Xu hướng trong tuần này là các tranh cãi đang giảm dần, nhưng vẫn còn những vấn đề cần được xử lý thông qua các bên trung gian. Chúng ta sẽ phải chờ xem tình hình kết thúc như thế nào trong ba hoặc bốn ngày tới,” người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei nói.
Iran yêu cầu được giám sát eo biển Hormuz, chấm dứt việc Mỹ phong tỏa các cảng biển của Iran và dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu của nước này.
Ông Baghaei cho biết vấn đề phong tỏa hàng hải là quan trọng, nhưng ưu tiên lớn nhất của Tehran vẫn là chấm dứt nguy cơ Mỹ tiếp tục không kích, cũng như kết thúc xung đột tại Lebanon – nơi lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn đang giao tranh với quân đội Israel ở miền nam.
Tướng Munir đã rời Tehran hôm thứ Bảy sau các cuộc gặp với trưởng đoàn đàm phán Iran Mohammad Baqer Qalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araqchi.
Ông Qalibaf tuyên bố lực lượng vũ trang Iran đã tái thiết năng lực quân sự trong thời gian ngừng bắn và cảnh báo nếu Mỹ “ngu ngốc tái khởi động chiến tranh”, hậu quả sẽ “mạnh mẽ và cay đắng hơn nhiều” so với giai đoạn đầu xung đột.
Bất chấp nhiều tuần giao tranh, Iran vẫn duy trì được kho uranium làm giàu ở mức gần đạt cấp độ chế tạo vũ khí, đồng thời bảo toàn phần lớn năng lực tên lửa, máy bay không người lái và mạng lưới lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.
Theo Reuters, Axios
