Nỗ lực tấn công tầm xa của Iran nhằm vào căn cứ quân sự Mỹ–Anh tại Diego Garcia đã cho thấy một bước leo thang rõ rệt cả về năng lực lẫn ý đồ, đẩy phạm vi địa lý của cuộc xung đột hiện nay vượt xa Trung Đông, theo một báo cáo của Washington Post.
Căn cứ này, nằm cách bờ biển Iran khoảng 4.000 km, đã bị nhắm mục tiêu bằng hai tên lửa đạn đạo tầm trung, theo các quan chức Mỹ, trong một trong những nỗ lực tấn công xa nhất của Tehran cho đến nay.
Không tên lửa nào đánh trúng mục tiêu. Một quả được cho là đã gặp sự cố giữa chừng, trong khi quả thứ hai bị một tàu khu trục Hải quân Mỹ đánh chặn bằng tên lửa SM-3, dù chưa rõ việc đánh chặn có thành công hay không. Dù không gây thiệt hại, nhưng nỗ lực này đã làm dấy lên lo ngại tại Washington và các thủ đô đồng minh, khi cho thấy Iran có thể đã sở hữu hoặc sẵn sàng chứng minh năng lực tấn công vượt xa những giới hạn từng công bố.
Cuộc tấn công diễn ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang giữa Iran và liên minh Mỹ–Israel, ngay cả khi ông Donald Trump cho biết Washington “rất gần” đạt được các mục tiêu quân sự và có thể xem xét giảm quy mô chiến dịch.
Tuy nhiên, việc nhắm vào Diego Garcia — một trung tâm quân sự xa xôi nhưng then chốt — cho thấy Tehran đang mở rộng cả phạm vi lẫn thông điệp trả đũa của mình.
Đòn đánh vượt 4.000 km
Nỗ lực tấn công này nổi bật là do khoảng cách. Diego Garcia nằm sâu trong Ấn Độ Dương, cách Iran hơn 3.800 km — vượt xa giới hạn 2.000 km mà Tehran lâu nay tuyên bố là tầm bắn tối đa của chương trình tên lửa.
Các quan chức Mỹ tin rằng loại tên lửa được sử dụng có thể thuộc lớp Khorramshahr-4 — một dòng tên lửa đạn đạo tầm trung mà các nhà phân tích từng đánh giá có khả năng đạt tầm bắn trên 4.000 km, dù năng lực thực tế được công bố trước đây thấp hơn. Nếu được xác nhận, đây sẽ là dấu hiệu hoạt động đầu tiên cho thấy Iran có thể tấn công mục tiêu ở khoảng cách như vậy.
Hệ quả của điều này vượt xa một sự kiện đơn lẻ. Với bán kính tấn công 4.000 km, nhiều khu vực rộng lớn ở châu Âu — bao gồm các thành phố như Paris và London — sẽ nằm trong tầm lý thuyết của Iran. Đối với các nước NATO vốn coi xung đột là vấn đề khu vực, nỗ lực tấn công này đã làm thay đổi đáng kể cách tính toán đó.
Bản thân tên lửa Khorramshahr-4 là loại sử dụng nhiên liệu lỏng, có thể mang đầu đạn nặng hơn 1 tấn và có khả năng triển khai đạn chùm. Thiết kế của nó, một phần dựa trên các hệ thống cũ của Triều Tiên và Liên Xô, kết hợp cấu trúc tương đối đơn giản với khả năng mang tải trọng lớn. Tên lửa này cũng được cho là có khả năng cơ động trong giai đoạn tái nhập khí quyển, khiến việc đánh chặn trở nên khó khăn hơn.
Vì sao Diego Garcia quan trọng?
Mục tiêu được lựa chọn quan trọng không kém khoảng cách. Diego Garcia là một trong những căn cứ quân sự chiến lược nhất do Mỹ và Anh cùng vận hành. Nằm tại quần đảo Chagos, căn cứ này đóng vai trò trung tâm hậu cần và tác chiến quan trọng cho các nhiệm vụ tầm xa.
Trong lịch sử, nơi đây từng hỗ trợ các chiến dịch ném bom của Mỹ tại Afghanistan và Iraq, cũng như các hoạt động gần đây ở Trung Đông. Sân bay tại đây có thể tiếp nhận máy bay ném bom hạng nặng, máy bay trinh sát và các trang thiết bị quân sự được bố trí sẵn, cho phép triển khai nhanh chóng trên khắp châu Á, châu Phi và vùng Vịnh.
Sự biệt lập, nằm xa các khu vực xung đột truyền thống, từ lâu được xem là lợi thế then chốt của căn cứ này. Quyết định nhắm mục tiêu của Iran đã thách thức giả định đó, cho thấy sẵn sàng tấn công ngay cả những tài sản chiến lược ở vị trí xa xôi.
Cuộc tấn công cũng diễn ra trong bối cảnh tương lai của căn cứ này đang bị soi xét. Vương quốc Anh gần đây đã đồng ý chuyển giao chủ quyền quần đảo Chagos cho Mauritius nhưng vẫn duy trì quyền tiếp cận dài hạn đối với Diego Garcia theo hình thức thuê — một động thái gây tranh cãi tại Washington.
Phòng thủ tên lửa và xung đột lan rộng
Nỗ lực đánh chặn bằng hệ thống SM-3 cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của phòng thủ tên lửa trong cuộc xung đột.
SM-3, được triển khai trên các tàu chiến Hải quân Mỹ, sử dụng phương thức “va chạm tiêu diệt” bằng động năng thay vì chất nổ để phá hủy mục tiêu. Hiệu quả của hệ thống này đối với các mối đe dọa tầm trung đã được chứng minh, nhưng sự không chắc chắn trong vụ đánh chặn lần này cho thấy những thách thức mà các hệ thống tên lửa tiên tiến đặt ra.
Đồng thời, đòn đánh vào Diego Garcia phù hợp với xu hướng leo thang rộng hơn của Iran. Tehran đã gia tăng các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng khắp vùng Vịnh, bao gồm các vụ không kích bằng UAV vào nhà máy lọc dầu Mina Al-Ahmadi ở Kuwait, đồng thời đưa ra cảnh báo với các quốc gia có lực lượng Mỹ đồn trú.
Giới chức Iran cũng tăng cường cảnh báo rằng các mục tiêu liên quan đến đối thủ có thể vượt ra ngoài các chiến trường truyền thống. Những tín hiệu này cho thấy một chiến lược kết hợp giữa tấn công tên lửa thông thường và đe dọa phi đối xứng.
Trong khi đó, Mỹ đã tăng cường hiện diện quân sự trong khu vực, triển khai thêm tàu chiến và hàng nghìn lính thủy đánh bộ. Bất chấp các tuyên bố về khả năng giảm quy mô chiến dịch, việc tăng cường lực lượng của Washington cho thấy họ đang chuẩn bị cho một cuộc đối đầu kéo dài.
Theo Times of India
