Tại Lễ kỷ niệm 30 năm thành lập Cục Quản lý Dược tổ chức chiều 7/8, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đặt ra yêu cầu ngành Dược Việt Nam bước vào một giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tự chủ hơn, hiện đại hơn, đổi mới hơn và hội nhập sâu rộng hơn.
Theo Bộ trưởng, sau 30 năm xây dựng và phát triển, ngành dược đã có những bước tiến đáng ghi nhận, nhưng vẫn còn những điểm nghẽn về nghiên cứu, nguyên liệu, công nghệ và khả năng tham gia chuỗi giá trị dược phẩm toàn cầu.
Đây là những vấn đề phải được giải quyết nếu muốn bảo đảm an ninh dược và nâng cao khả năng tiếp cận thuốc của người dân.
Thị trường 7 tỷ USD, thuốc nội chiếm 60% số lượng
Tại lễ kỷ niệm, Cục trưởng Cục Quản lý Dược Vũ Tuấn Cường cho biết quy mô thị trường dược phẩm Việt Nam hiện đạt khoảng 7 tỷ USD, mức tiêu thụ thuốc bình quân khoảng 70 USD/người, tăng nhiều lần so với những năm đầu thế kỷ.
Hệ thống sản xuất, kinh doanh và cung ứng thuốc ngày càng mở rộng. Thuốc nội chiếm khoảng 60% số lượng thuốc sử dụng và 46% tổng giá trị sử dụng thuốc.
Cả nước hiện có 245 cơ sở sản xuất dược phẩm, trong đó 26 nhà máy đạt tiêu chuẩn EU-GMP hoặc tương đương. Một số doanh nghiệp đã làm chủ công nghệ sản xuất thuốc chuyên sâu, thuốc công nghệ cao và đưa sản phẩm tiếp cận những thị trường có yêu cầu nghiêm ngặt.
Theo Cục trưởng, những con số này cho thấy chất lượng, trình độ công nghệ và khả năng tự chủ của ngành dược đang từng bước được củng cố, tạo nền tảng quan trọng để bảo đảm an ninh dược.
Cùng với năng lực sản xuất, công tác quản lý chất lượng thuốc, đăng ký lưu hành, cảnh giác dược, thông tin, quảng cáo và quản lý kinh doanh dược từng bước được chuẩn hóa, công khai, minh bạch hơn.
Hệ thống cung ứng thuốc tiếp tục được củng cố, kể cả tại những khu vực có điều kiện kinh tế - xã hội còn khó khăn.
Trong các giai đoạn thiên tai, dịch bệnh, ngành dược đã nỗ lực duy trì nguồn cung thuốc, nguyên liệu làm thuốc phục vụ công tác phòng, chống dịch và khám, chữa bệnh.
Không để phụ thuộc vào nguyên liệu, công nghệ nhập khẩu
Ghi nhận những nỗ lực của ngành dược, Bộ trưởng Bộ Y tế cũng chỉ ra năng lực nghiên cứu, phát triển thuốc mới và nguyên liệu làm thuốc còn hạn chế. Sản xuất trong nước vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguyên liệu, công nghệ và một số sản phẩm nhập khẩu; khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị dược phẩm toàn cầu chưa tương xứng với tiềm năng.
Đây là điểm nghẽn lớn trong mục tiêu nâng cao tính tự chủ của ngành dược.
Trong khi đó, công nghệ sinh học, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, y học chính xác và các phương pháp điều trị tiên tiến đang làm thay đổi nhanh chóng quá trình nghiên cứu, sản xuất, lưu hành và sử dụng thuốc.
Vì vậy, Bộ trưởng yêu cầu Cục Quản lý Dược tiếp tục tham mưu hoàn thiện thể chế, chính sách và pháp luật theo hướng vừa quản lý chặt chất lượng, an toàn, hiệu quả của thuốc, vừa tạo môi trường thuận lợi cho đầu tư, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và phát triển công nghiệp dược.
Một nhiệm vụ xuyên suốt là bảo đảm người dân được cung ứng đầy đủ, kịp thời thuốc có chất lượng với giá hợp lý. Cục Quản lý Dược phải chủ động theo dõi, dự báo cung - cầu, phát hiện sớm và xử lý nguy cơ thiếu thuốc, đồng thời nâng cao phối hợp giữa cơ quan quản lý, cơ sở khám, chữa bệnh và doanh nghiệp.
Cùng với đó là phát triển công nghiệp dược trong nước, tập trung vào nguyên liệu làm thuốc, thuốc công nghệ cao, thuốc sinh học, thuốc chuyên khoa, thuốc hiếm và các dạng bào chế hiện đại; thúc đẩy chuyển giao công nghệ và liên kết giữa doanh nghiệp với viện nghiên cứu, trường đại học và bệnh viện.
Quản lý chặt và phải quản lý bằng dữ liệu
Bộ trưởng Đào Hồng Lan yêu cầu tăng cường quản lý chất lượng thuốc trong toàn bộ vòng đời sản phẩm, đẩy mạnh hậu kiểm, cảnh giác dược và phòng, chống thuốc giả, thuốc kém chất lượng, thuốc không rõ nguồn gốc.
Đáng chú ý, chuyển đổi số được đặt cùng với yêu cầu cải cách thủ tục hành chính. Cục Quản lý Dược cần xây dựng hệ thống dữ liệu dược thống nhất, chính xác, kết nối và chia sẻ; ứng dụng công nghệ trong đăng ký, cấp phép, quản lý chất lượng, truy xuất nguồn gốc và giám sát thị trường.
Cục trưởng Cục Quản lý Dược cũng xác định tới đây sẽ tăng cường theo dõi, dự báo và điều phối nguồn cung; nâng cao chất lượng đăng ký lưu hành, quản lý chất lượng, cảnh giác dược và hậu kiểm; tăng cường phối hợp phòng, chống hàng giả, hàng kém chất lượng trong lĩnh vực dược và mỹ phẩm.
Sau 30 năm, yêu cầu đặt ra với ngành dược không còn là mở rộng sản xuất hay tăng số lượng thuốc nội, mà với những gì đã có, bước tiếp theo phải là làm chủ nguyên liệu, công nghệ, nghiên cứu phát triển, thuốc sinh học, thuốc công nghệ cao và dữ liệu - nền tảng để tự chủ, bảo đảm an ninh dược.
