Lực lượng Không quân – Vũ trụ Nga (VKS) được cho là đã sử dụng khả năng tấn công mặt đất thứ cấp của hệ thống phòng không tầm xa S-400 trong các đòn đánh nhằm vào mục tiêu tại Ukraine. Các nguồn tin từ phía Ukraine cho biết Nga đã phóng tên lửa đất đối không 48N6E2 thuộc tổ hợp S-400 để tấn công những mục tiêu mặt đất chưa được xác định.
48N6E2 là một trong ba loại tên lửa tầm xa được tích hợp cho S-400. So với các biến thể mới hơn là 48N6DM và 40N6 – có tầm bắn lần lượt khoảng 250 km và 400 km – thì 48N6E2 chậm hơn và chi phí thấp hơn đáng kể. Loại tên lửa này có tầm bắn 200 km, tốc độ Mach 8,2, và mang đầu đạn nặng khoảng 180 kg.
Trước đây, 48N6E2 từng được tích hợp cho hệ thống phòng không tầm xa S-300PM-2 từ cuối thập niên 1990 và hiện được xem là tên lửa phụ trợ trong biên chế của S-400.
Hiện có rất ít thông tin công khai về việc liệu thiết kế của 48N6E2 có được hiện đại hóa sâu kể từ đầu thế kỷ 21 hay không, song giới chuyên gia cho rằng những cải tiến lớn về điện tử và đầu dò dẫn hướng rất có khả năng đã được thực hiện.
Việc Nga sử dụng tên lửa đất đối không đắt tiền để tấn công mục tiêu mặt đất đã làm dấy lên nhiều câu hỏi, nhất là trong bối cảnh Moscow đang gia tăng mạnh sản lượng tên lửa hành trình, tên lửa đạn đạo và UAV tự sát. Một khả năng được đặt ra là đòn đánh này nhằm thử nghiệm năng lực tấn công mặt đất của S-400 trong vai trò thứ cấp. Một giả thuyết khác cho rằng cuộc tấn công được yêu cầu trong thời gian rất ngắn, và S-400 là khí tài duy nhất trong tầm bắn có thể phản ứng kịp thời.
Trên thực tế, việc tái sử dụng tên lửa phòng không cho nhiệm vụ tấn công mặt đất không phải là điều chưa từng có. Phía Ukraine từng chuyển đổi các tên lửa phòng không cỡ lớn của hệ thống S-200 để tấn công các thành phố của Nga, phóng chúng theo quỹ đạo đạn đạo nhằm đạt tầm bắn rất xa cho các đòn oanh kích chiến lược. Về phía Nga, các biến thể S-300 thời Liên Xô, vốn đã được lên kế hoạch loại biên, cũng từng được sử dụng trong vai trò tấn công mặt đất.
Tuy nhiên, năng lực dẫn đường vượt trội của S-400 cho phép đạt độ chính xác cao hơn nhiều khi đánh mục tiêu mặt đất, khiến hệ thống này linh hoạt hơn đáng kể so với các tổ hợp phòng không thế hệ cũ.
S-400 chính thức đi vào biên chế từ năm 2007 và liên tục được hiện đại hóa theo từng giai đoạn. Một cột mốc quan trọng là việc tích hợp tên lửa tầm xa 40N6 vào khoảng năm 2018. Loại tên lửa này đã chứng minh khả năng đánh trúng mục tiêu ở cự ly tới 400 km, kể cả các mục tiêu nằm sau đường cong Trái Đất, nhờ sử dụng dữ liệu chỉ thị mục tiêu từ radar mặt đất tiền phương hoặc radar trên không.
S-400 đã được thử nghiệm thực chiến thành công khi đối phó với các mục tiêu của Ukraine, cũng như các mục tiêu của Pakistan khi trong biên chế Không quân Ấn Độ – quốc gia hiện là khách hàng nước ngoài lớn nhất của hệ thống này.
Việc sản xuất quy mô lớn tên lửa cho S-400 được thúc đẩy nhờ những khoản đầu tư lớn nhằm hồi sinh ngành công nghiệp tên lửa phòng không Nga, được Điện Kremlin phê duyệt từ năm 2000. Ba cơ sở then chốt bao gồm một phân xưởng mới của Nhà máy Obukhov, Nhà máy Avitek tại Kirov (được hiện đại hóa toàn diện) và Nhà máy NMP tại Nizhniy Novgorod.
Dù tiến độ hoàn thiện bị chậm trễ, việc các cơ sở này đi vào hoạt động trong giữa thập niên 2010 đã tạo điều kiện cho sự gia tăng mạnh mẽ tốc độ bàn giao tên lửa S-400 trong những năm gần đây.
Theo MW
