Hiện Tupolev là doanh nghiệp duy nhất trên thế giới còn sản xuất oanh tạc cơ chiến lược để đưa vào biên chế tiền tuyến, cụ thể là dòng Tu-160M, vốn bắt đầu được tái khởi động sản xuất từ năm 2021.
Các máy bay này được chế tạo tại Nhà máy Hàng không Kazan, nơi cũng sản xuất máy bay chở khách Tu-214, và trước đây từng là cơ sở lắp ráp oanh tạc cơ Tu-22M3 – loại máy bay đã được hiện đại hóa trong những năm gần đây. Việc thay đổi ban lãnh đạo Tupolev diễn ra trong bối cảnh nhiều báo cáo cho thấy đã xuất hiện các tranh chấp pháp lý và tài chính đáng kể giữa hãng và Bộ Quốc phòng Nga, liên quan đến các hợp đồng chưa được thực hiện đầy đủ.
Bộ Quốc phòng Nga hiện có kế hoạch mua 50 oanh tạc cơ Tu-160M mới, đồng thời nâng cấp 17 chiếc Tu-160 thời Liên Xô lên cùng tiêu chuẩn. Đầu tư vào lực lượng oanh tạc cơ chiến lược được coi là đặc biệt quan trọng trong bối cảnh căng thẳng leo thang giữa Nga và khối phương Tây.
Với sự kết hợp gần như vô song về tầm bay, tốc độ và khả năng mang vũ khí, Tu-160M có thể nhanh chóng tiến hành các đòn tấn công vào mục tiêu trên khắp thế giới, bao gồm bất kỳ địa điểm nào trên lãnh thổ lục địa Mỹ.
Hiện Nga đang phát triển một số loại vũ khí siêu vượt âm dành riêng cho Tu-160M, được cho là bao gồm cả tên lửa đạn đạo và phiên bản phóng từ trên không của tên lửa hành trình siêu vượt âm Zircon. Mỗi chiếc Tu-160M có thể mang 12 tên lửa hành trình Kh-101/102 trong khoang trong, so với chỉ 8 quả mang ngoài của các oanh tạc cơ Tu-95MSM cũ hơn.
Tháng 5/2025, Tòa Trọng tài Moscow đã ra phán quyết buộc Tupolev phải nộp 3 tỷ ruble cho Bộ Quốc phòng do chậm trễ trong việc thực hiện hợp đồng. Đến tháng 6/2025, Bộ Quốc phòng tiếp tục đệ đơn kiện bổ sung đòi 0,9 tỷ ruble vì các nghĩa vụ khác chưa được hoàn thành. Các tranh chấp được cho là chủ yếu xoay quanh công tác bảo dưỡng hoặc nâng cấp oanh tạc cơ chiến lược chưa hoàn tất.
Tuy nhiên, quy mô tương đối nhỏ của các khoản phạt cho thấy vấn đề này vẫn ở mức hạn chế, bất chấp nhiều nguồn tin phương Tây cáo buộc Tupolev gặp phải những bất cập nghiêm trọng và kéo dài. Để so sánh, 3 tỷ ruble (khoảng 40 triệu USD) chỉ tương đương một phần nhỏ chi phí sản xuất, trong khi mỗi chiếc Tu-160M được ước tính có giá 15–16 tỷ ruble.
Tầm quan trọng của việc mở rộng đội Tu-160 càng gia tăng sau khi Ukraine tiến hành các cuộc tấn công được đánh giá là chưa từng có tiền lệ vào các căn cứ oanh tạc cơ của Nga trong Chiến dịch Spider’s Web (Mạng nhện) ngày 1/6/2025. Các đòn đánh này khiến Nga mất nhiều oanh tạc cơ Tu-95MS và Tu-22M3 – những dòng máy bay đã ngừng sản xuất.
Giá trị chiến lược rất cao của Tu-160 cũng khiến Ukraine, với sự hỗ trợ của phương Tây, nhiều lần tìm cách tấn công căn cứ không quân Engels-2, nơi triển khai chủ yếu dòng máy bay này. Một trong các vụ tấn công đã gây ra đám cháy lớn vào ngày 6/6/2025.
Giữa tháng 6 năm ngoái, Tu-160 lần đầu tiên được Nga sử dụng để tấn công các mục tiêu tại Ukraine trong khuôn khổ chiến sự đang diễn ra, có thể do tình trạng thiếu hụt các máy bay Tu-95 đủ khả năng sẵn sàng chiến đấu sau các đòn tập kích của Ukraine.
Dù từ lâu Tu-160 được coi là một trong những thiết kế oanh tạc cơ hàng đầu thế giới, việc Trung Quốc dự kiến đưa H-20 và Mỹ đưa B-21 vào hoạt động trong đầu những năm 2030 được cho là sẽ khiến đội oanh tạc cơ chiến lược của Nga tụt hậu đáng kể về tiềm năng tấn công trong tương lai.
Theo MW
