Bộ trưởng Ngoại giao Iran đã gặp Bộ trưởng Nội vụ Pakistan hôm 22/5 để thảo luận về các đề xuất nhằm chấm dứt cuộc chiến Mỹ - Israel, truyền thông Iran đưa tin, trong bối cảnh Tehran và Washington vẫn bất đồng sâu sắc về kho uranium của Iran và quyền kiểm soát eo biển Hormuz.
Hai ngày sau khi chuyển cho phía Iran thông điệp mới nhất từ Mỹ trong tiến trình đàm phán, ông Syed Mohsin Naqvi tiếp tục có vòng thảo luận mới với Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araqchi tại Tehran, theo các hãng thông tấn bán chính thức Tasnim và ISNA.
Theo ISNA, ông Naqvi đang đóng vai trò trung gian liên lạc nhằm tìm kiếm một khuôn khổ để chấm dứt chiến sự và giải quyết các khác biệt giữa các bên.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hôm thứ Năm nói với báo giới rằng đã xuất hiện “một số tín hiệu tích cực” trong các cuộc đàm phán, nhưng nhấn mạnh sẽ không thể có giải pháp nào nếu Tehran áp dụng hệ thống thu phí tại eo biển Hormuz — tuyến hàng hải mà Iran trên thực tế đã đóng cửa phần lớn hoạt động vận tải kể từ khi chiến tranh nổ ra hôm 28/2.
“Đã có một số tín hiệu tốt,” ông Rubio nói. “Tôi không muốn quá lạc quan… Hãy chờ xem điều gì sẽ xảy ra trong vài ngày tới.”
Một nguồn tin cấp cao Iran nói với Reuters hôm thứ Năm rằng khoảng cách giữa hai bên đã được thu hẹp, dù vấn đề làm giàu uranium và eo biển Hormuz vẫn là những điểm nghẽn lớn nhất.
Cuộc chiến đã gây hỗn loạn cho kinh tế toàn cầu, khi giá dầu tăng vọt làm dấy lên lo ngại về làn sóng lạm phát nghiêm trọng. Trước chiến tranh, khoảng 1/5 lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới được vận chuyển qua eo biển Hormuz.
Đồng USD hôm thứ Sáu tiếp tục neo gần mức cao nhất trong 6 tuần do những bất ổn quanh tiến trình hòa đàm, trong khi giá dầu tăng mạnh vì giới đầu tư nghi ngờ khả năng đạt được đột phá.
“Chúng ta đang bước sang cuối tuần thứ 12, tức là đã 6 tuần trong trạng thái ngừng bắn, và tôi thực sự chưa thấy có dấu hiệu nào cho thấy Mỹ và Iran tiến gần hơn tới một giải pháp,” ông Tony Sycamore, chuyên gia phân tích thị trường tại IG, nhận định về cuộc chiến Trung Đông.
“Chúng tôi sẽ có được nó”
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington cuối cùng sẽ giành quyền kiểm soát kho uranium làm giàu cấp độ cao của Iran — thứ mà Mỹ tin rằng nhằm phục vụ chế tạo vũ khí hạt nhân, trong khi Tehran khẳng định chỉ dùng cho mục đích hòa bình.
“Chúng tôi sẽ có được nó. Chúng tôi không cần, không muốn nó. Có thể chúng tôi sẽ phá hủy nó sau khi lấy được, nhưng chúng tôi sẽ không để họ giữ nó,” ông Trump nói với phóng viên tại Nhà Trắng hôm thứ Năm.
Hai nguồn tin cấp cao Iran trước đó nói với Reuters rằng Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Mojtaba Khamenei đã ra chỉ thị không được đưa số uranium này ra nước ngoài.
Tổng thống Mỹ cũng chỉ trích mạnh ý định của Tehran về việc thu phí các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.
“Chúng tôi muốn tuyến đường đó mở, muốn nó tự do. Chúng tôi không muốn có phí,” ông Trump nói. “Đó là tuyến đường thủy quốc tế.”
Ông Trump đang chịu sức ép chính trị trong nước trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, khi người dân Mỹ bất bình vì giá nhiên liệu tăng mạnh và tỷ lệ tín nhiệm của ông giảm xuống gần mức thấp nhất kể từ khi trở lại Nhà Trắng năm ngoái.
Tehran đã gửi đề xuất mới nhất cho phía Mỹ hồi đầu tuần này.
Theo mô tả từ Iran, đề xuất này phần lớn lặp lại các điều kiện mà ông Trump từng bác bỏ, bao gồm yêu cầu kiểm soát eo biển Hormuz, bồi thường thiệt hại chiến tranh, dỡ bỏ trừng phạt, giải phóng tài sản bị đóng băng và rút quân đội Mỹ khỏi khu vực.
Cú sốc năng lượng toàn cầu
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho rằng cuộc xung đột đã tạo ra cú sốc năng lượng tồi tệ nhất thế giới.
Cơ quan này hôm thứ Năm cảnh báo rằng nhu cầu nhiên liệu mùa hè tăng cao trong khi nguồn cung mới từ Trung Đông không xuất hiện có thể khiến thị trường bước vào “vùng đỏ” trong tháng 7 và tháng 8.
Lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz hiện chỉ còn nhỏ giọt so với mức 125 - 140 lượt mỗi ngày trước chiến tranh.
Iran tuyên bố họ muốn mở lại eo biển cho các quốc gia “thân thiện”, với điều kiện tuân thủ các quy định của Tehran, trong đó có khả năng bao gồm phí lưu thông.
“Nếu họ tiếp tục theo đuổi điều đó thì sẽ không thể đạt được thỏa thuận ngoại giao. Đó là mối đe dọa với thế giới và hoàn toàn bất hợp pháp,” ông Rubio nói.
Ông Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết mục tiêu chiến tranh của họ là hạn chế sự hỗ trợ của Iran đối với các lực lượng vũ trang trong khu vực, phá hủy chương trình hạt nhân, triệt tiêu năng lực tên lửa và tạo điều kiện để người dân Iran lật đổ giới lãnh đạo hiện tại.
Tuy nhiên, Iran cho tới nay vẫn giữ được kho uranium làm giàu gần cấp độ vũ khí, cũng như khả năng đe dọa các nước láng giềng bằng tên lửa, UAV và các lực lượng đồng minh trong khu vực.
Theo Reuters
