Các mối đe dọa từ Mỹ đối với Iran cùng với các cuộc tấn công đang tiếp diễn của Israel tại Lebanon đang làm dấy lên nghi ngờ về nỗ lực duy trì một lệnh ngừng bắn vốn đã mong manh.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo rằng lực lượng Mỹ sẽ tiếp tục triển khai xung quanh Iran và đe dọa hành động quân sự áp đảo nếu Tehran không đáp ứng các yêu cầu của Washington, qua đó làm lung lay thỏa thuận đình chiến.
Viết trên mạng xã hội vào tối thứ Tư, ông Trump cho biết quân đội, máy bay và lực lượng hải quân Mỹ sẽ duy trì vị trí cho đến khi cái mà ông gọi là “THỎA THUẬN THỰC SỰ” được thực thi đầy đủ.
“Tất cả tàu chiến, máy bay và nhân sự quân sự Mỹ… sẽ vẫn ở nguyên vị trí trong và xung quanh Iran cho đến khi THỎA THUẬN THỰC SỰ đạt được được tuân thủ hoàn toàn”, ông viết trên Truth Social. “Nếu vì bất kỳ lý do nào mà điều đó không xảy ra… thì ‘tiếng súng sẽ nổ’, lớn hơn, tốt hơn và mạnh hơn bất cứ điều gì từng thấy trước đây”.
Những phát biểu này được đưa ra chỉ một ngày sau khi lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần giữa Washington và Tehran, do Pakistan làm trung gian, tạm dừng 6 tuần giao tranh và giúp thị trường toàn cầu hạ nhiệt trong ngắn hạn trước lo ngại gián đoạn tại eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, ngôn từ của ông Trump cho thấy thỏa thuận đình chiến có thể sụp đổ nhanh chóng. Ông nhắc lại yêu cầu của Mỹ rằng Iran phải từ bỏ tham vọng vũ khí hạt nhân và đảm bảo an toàn hàng hải qua tuyến vận tải chiến lược này, đồng thời tuyên bố lực lượng Mỹ đang “nạp lại và nghỉ ngơi, thực sự mong chờ cuộc chinh phục tiếp theo”.
Trong khi đó, tại Iran trong hôm 9/4, các hãng tin bán chính thức ISNA và Tasnim đã công bố một sơ đồ cho thấy Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) có thể đã rải thủy lôi tại eo biển Hormuz trong thời gian chiến sự.
Sơ đồ này hiển thị một vòng tròn lớn được đánh dấu là “vùng nguy hiểm” bằng tiếng Ba Tư trên tuyến phân luồng giao thông – lộ trình mà tàu thuyền thường đi qua eo biển. Sơ đồ cũng gợi ý các tàu nên di chuyển xa hơn về phía bắc, gần bờ biển Iran, gần đảo Larak – tuyến đường mà một số tàu đã sử dụng trong thời gian xung đột. Sơ đồ có ghi thời gian từ ngày 28/2 đến 9/4, nhưng chưa rõ IRGC đã dọn sạch thủy lôi trên tuyến này hay chưa.
“Lệnh ngừng bắn chẳng có ý nghĩa gì”
Trên thực địa tại Iran, sự hoài nghi đang lan rộng.
Nhiều người dân tại Tehran đặt câu hỏi liệu ngoại giao có thể tồn tại khi vẫn còn các mối đe dọa từ Mỹ và chiến dịch quân sự liên tục của Israel trong khu vực.
“Nếu có dù chỉ một ngày không có giết chóc và đổ máu thì cũng là điều rất tốt. Điều đó sẽ khiến chúng tôi hạnh phúc. Tôi thề, khi chứng kiến tất cả những cảnh giết chóc này, tôi buồn đến mức không thể ở yên trong nhà”, một phụ nữ nói với Al Jazeera.
Một người đàn ông khác bác bỏ hoàn toàn lệnh ngừng bắn, chỉ ra rằng Israel vẫn tiếp tục không kích Lebanon.
“Một lệnh ngừng bắn chẳng có ý nghĩa gì khi lãnh đạo tử vì đạo của chúng tôi thậm chí còn chưa được chôn cất, và khi các quy tắc chiến tranh vẫn bị vi phạm”, người này nói.
Một cư dân khác thẳng thắn hơn: “Tất cả chỉ là một màn kịch mà ông Trump đang diễn. Chúng tôi không tin vào lệnh ngừng bắn này”.
Bản thân thỏa thuận đình chiến cũng đầy mâu thuẫn.
Tehran đã bác bỏ đề xuất toàn diện của Mỹ và thay vào đó đưa ra các yêu cầu riêng, bao gồm chấm dứt các cuộc tấn công của Israel tại Lebanon và dỡ bỏ trừng phạt – những điều kiện mà Washington chưa chấp nhận.
Đàm phán Mỹ–Iran tại Pakistan
Bất chấp sự bất định, các quan chức Iran dường như xác nhận rằng một phái đoàn sẽ tới Islamabad để đàm phán với đại diện Mỹ trong những ngày tới.
Đại sứ Iran tại Pakistan, ông Reza Amiri Moghadam, cho biết trong một bài đăng trên X hôm thứ Năm rằng “một phái đoàn sẽ tới Islamabad tối nay để tiến hành các cuộc đàm phán nghiêm túc dựa trên đề xuất 10 điểm của Iran”. Tuy nhiên, bài đăng này sau đó đã bị xóa.
Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh chính quyền thủ đô Pakistan bất ngờ tuyên bố hai ngày nghỉ vào thứ Tư mà không nêu lý do.
Israel đã có động thái làm suy yếu độ tin cậy của lệnh ngừng bắn. Dù tỏ ra ủng hộ việc Mỹ tạm dừng tấn công trực tiếp Iran, nước này lại tăng cường chiến dịch tại Lebanon, thực hiện một trong những đợt tấn công đẫm máu nhất kể từ tháng 2, khiến ít nhất 182 người thiệt mạng chỉ trong một ngày.
Sự leo thang này khiến Tehran cảnh báo rằng việc tiếp tục đàm phán trong những điều kiện như vậy có thể là “không hợp lý”.
Trong khi đó tại Mỹ, sự phản đối chiến tranh đang gia tăng. Thượng nghị sĩ Cory Booker cho biết đảng Dân chủ sẽ tìm cách buộc bỏ phiếu theo Đạo luật Quyền lực Chiến tranh nhằm hạn chế những hành động quân sự mà ông mô tả là không được phép.
“Những hành động quân sự không được ủy quyền và xu hướng hiếu chiến liều lĩnh của ông Trump phải chấm dứt”, ông Booker nói. “Người dân Mỹ không muốn và cũng không cho phép cuộc chiến này, nhưng họ vẫn đang phải trả giá”.
Theo AJ
