Do số lượng lớn tên lửa bị tiêu hao trong các chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, việc Mỹ bàn giao hàng trăm tên lửa hành trình “Tomahawk” mà Nhật Bản đã đặt mua đang liên tục bị trì hoãn.
Theo tờ Financial Times (Anh) ngày 23/5, phía Mỹ đã thông báo với Nhật Bản rằng tiến độ bàn giao 400 quả tên lửa hành trình “Tomahawk” (BGM-109 Tomahawk Land Attack Missile, TLAM) có tầm bắn từ 1.600 – 2.400 km sẽ bị chậm đáng kể, thậm chí có thể kéo dài tới 2 năm.
Từ ngày 28/2/2026, quân đội Mỹ đã tiến hành một loạt cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu tại Iran, trong đó sử dụng nhiều tên lửa hành trình “Tomahawk”. Các nguồn tin cho biết, vào đầu tháng 5, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã trao đổi qua điện thoại với Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Koizumi Shinjiro và thông báo về việc trì hoãn bàn giao.
Việc trì hoãn này được xem là cú sốc lớn đối với Nhật Bản. Năm 2024, Nhật đã chi 2,35 tỷ USD để mua 400 tên lửa “Tomahawk” của Mỹ, dự kiến nhận đủ trước tháng 4/2028 (chia làm 2 đợt, mỗi đợt 200 quả). Thương vụ này diễn ra trong bối cảnh Mỹ tăng cường gây sức ép buộc Nhật phải tăng chi tiêu quốc phòng.
Không chỉ Nhật Bản bị ảnh hưởng, FT cũng tiết lộ trước đó, Mỹ đã thông báo cho Anh, Ba Lan và một số đồng minh châu Âu khác rằng các đơn hàng vũ khí của họ cũng bị trì hoãn giao hàng ở mức độ khác nhau.
Hiệu ứng của chiến tranh với Iran đã lan tỏa tới toàn bộ khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Là đồng minh trụ cột trong chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của Mỹ, việc Nhật Bản bị chậm nhận tên lửa có thể gây tác động dây chuyền trong khu vực.
Trước đó, Mỹ đã điều chuyển một phần hệ thống tên lửa đánh chặn THAAD từ Hàn Quốc sang Trung Đông để phục vụ chiến dịch chống Iran, làm gia tăng lo ngại và sự thiếu tin tưởng trong các đồng minh châu Á.
Thiếu hụt đạn dược của Mỹ ngày càng rõ rệt
Một báo cáo gần đây của Trung tâm nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế Mỹ (Center for Strategic and International Studies, CSIS) cho thấy Mỹ đã sử dụng hơn 1.000 quả tên lửa hành trình “Tomahawk” trong chiến dịch chống Iran. Con số này chiếm khoảng 30% tổng số đạn trong kho trước chiến tranh (khoảng 3.100 quả).
CSIS cũng lưu ý rằng, ngay cả khi được Quốc hội phê duyệt ngân sách, việc sản xuất và đưa vào trang bị tên lửa “Tomahawk” thường mất khoảng 4 năm.
Chuyên gia Zack Cooper ở “American Enterprise Institute” (AEI, Viện Nghiên cứu Doanh nghiệp) - một viện nghiên cứu chính sách công độc lập có trụ sở tại Washington, D.C nhận định: Dù Mỹ luôn khẳng định ưu tiên khu vực châu Á, nhưng hiện tại Lầu Năm Góc đang dồn nguồn lực cho Trung Đông. Ngay cả khi chiến tranh kết thúc, các đồng minh châu Á vẫn sẽ tiếp tục chịu ảnh hưởng do chu kỳ sản xuất đạn dược kéo dài.
Ảnh hưởng trực tiếp đến chiến lược quốc phòng Nhật Bản
Việc Mỹ trì hoãn bàn giao tên lửa “Tomahawk” đang làm gián đoạn nghiêm trọng kế hoạch quốc phòng của Nhật. Chuyên gia Yuki Tatsumi - Giám đốc Chương trình Đông Á (East Asia Program) tại Trung tâm nghiên cứu Stimson ở Washington - cho biết: Các kế hoạch phòng thủ hiện tại của Nhật đều dựa trên giả định tên lửa được bàn giao đúng hạn. Việc trì hoãn sẽ gây trở ngại lớn cho quá trình sửa đổi chiến lược an ninh quốc gia, trong đó “Tomahawk” là năng lực răn đe cốt lõi.
Một chuyên gia từ “Canon Institute for Global Studies” (Viện Nghiên cứu Chiến lược Toàn cầu Canon, trụ sở tại Tokyo), cũng nhận định: Trung Quốc có hơn 2.000 tên lửa tầm xa có thể tấn công Nhật Bản trong khi Nhật hiện chưa có năng lực tương đương; vì vậy, tên lửa “Tomahawk” mua của Mỹ đóng vai trò then chốt trong việc bù đắp khoảng cách sức mạnh.
Các chuyên gia cho rằng việc Mỹ trì hoãn việc giao tên lửa sẽ buộc Nhật Bản phải tăng tốc sản xuất tên lửa nội địa, đẩy mạnh các chương trình như nâng tầm bắn tên lửa Type-12 từ 200 km lên 1.000 km, thậm chí 1.500 km và chế tạo vũ khí lướt siêu vượt âm.
Hiện Bộ Quốc phòng Mỹ chưa đưa ra bình luận chính thức về thông tin này. Đại sứ quán Nhật tại Mỹ chỉ xác nhận hai bên vẫn duy trì liên lạc, nhưng không tiết lộ chi tiết vụ việc.
Việc Mỹ phải trì hoãn bàn giao vũ khí, khí tài quân sự cho các khách hàng đã đặt mua cho thấy: Chiến tranh cường độ cao với Iran đã tiêu hao đạn dược cực lớn; công nghiệp quốc phòng Mỹ không đáp ứng kịp nhu cầu chiến trường và đồng minh. Sự va đập giữa các ưu tiên chiến lược (Trung Đông và châu Á) của Mỹ tạo ra tác động lan tỏa địa chính trị, khiến đồng minh buộc phải chuyển hướng sang tự chủ công nghiệp quốc phòng.
Theo Ifeng
