Lệnh ngừng bắn mong manh kéo dài 2 tuần giữa Mỹ và Iran tiếp tục lộ rõ dấu hiệu rạn nứt trong hôm 10/4, ngay trước khi hai bên bước vào đàm phán tại Pakistan, khi Washington cáo buộc Tehran vi phạm cam kết tại eo biển Hormuz, trong khi Israel tiến hành các cuộc tấn công vào Lebanon mà Iran cho rằng đã phá vỡ thỏa thuận đình chiến.
Không có dấu hiệu nào cho thấy Iran sẽ dỡ bỏ gần như toàn bộ việc phong tỏa eo biển, động thái đã gây ra sự gián đoạn nghiêm trọng nhất từ trước đến nay đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu. Tehran viện dẫn các cuộc tấn công liên tiếp của Israel vào Lebanon, bao gồm những đợt không kích dữ dội nhất kể từ khi chiến tranh nổ ra vào hôm thứ Tư, như một điểm bế tắc then chốt.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết trong một bài đăng trên mạng xã hội vào cuối ngày thứ Năm rằng Iran đang làm “rất tệ” trong việc cho phép dầu mỏ đi qua eo biển. “Đó không phải là thỏa thuận mà chúng ta đã có!”, ông nói.
Trong một bài đăng riêng, ông nói rằng dầu sẽ sớm lưu thông trở lại, nhưng không nêu rõ Mỹ có thể thực hiện những hành động gì.
Trong 24 giờ đầu tiên của lệnh ngừng bắn mà ông Trump công bố hôm thứ Ba, chỉ có một tàu chở sản phẩm dầu mỏ và năm tàu hàng khô đi qua eo biển – tuyến đường vốn thường vận chuyển một phần năm lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới, với khoảng 140 tàu mỗi ngày trước khi chiến tranh bùng phát.
Các cuộc tấn công mới
Quân đội Israel cho biết vào sáng sớm thứ Sáu rằng họ đã tấn công 10 bệ phóng tại Lebanon – những vị trí đã phóng rocket về phía miền Bắc Israel vào tối thứ Năm – và rằng lực lượng vũ trang Hezbollah do Iran hậu thuẫn đã bắn một tên lửa vào Israel, khiến còi báo động vang lên.
Theo Times of Israel, tên lửa đã bị đánh chặn. Hezbollah cho biết họ nhắm vào cơ sở hạ tầng quân sự của Israel tại thành phố Haifa ở miền bắc.
Mỹ và Israel khẳng định lệnh ngừng bắn mới nhất không bao gồm Lebanon – quốc gia mà Israel đã đưa quân xâm nhập vào tháng trước, song song với cuộc chiến chống Iran, nhằm triệt phá Hezbollah.
Tuy nhiên, Iran và Pakistan – bên đóng vai trò trung gian – cho rằng Lebanon là một phần rõ ràng của thỏa thuận. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf, người dự kiến dẫn đầu phái đoàn Iran đối thoại với Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance, viết trên mạng xã hội rằng Lebanon và toàn bộ “trục” đồng minh khu vực của Iran là những thành phần không thể tách rời của bất kỳ lệnh ngừng bắn nào.
Trong một tuyên bố cứng rắn, Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Mojtaba Khamenei cho biết Iran sẽ tiến hành trả đũa cho cuộc chiến.
“Chúng tôi chắc chắn sẽ không để những kẻ xâm lược tội phạm đã tấn công đất nước chúng tôi thoát khỏi trừng phạt. Chúng tôi chắc chắn sẽ yêu cầu bồi thường cho từng thiệt hại đã gây ra”, ông nói.
Thỏa thuận ngừng bắn hai tuần do Pakistan làm trung gian được đạt được chỉ vài giờ trước thời hạn mà ông Trump cho biết sẽ kích hoạt các cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào các nhà máy điện và cầu của Iran, cũng như phá hủy “cả một nền văn minh”.
Đàm phán Mỹ–Iran dự kiến diễn ra vào thứ Bảy
Tại Pakistan, giới chức đang chuẩn bị cho vòng đàm phán đầu tiên giữa Mỹ và Iran vào thứ Bảy, nhằm giải quyết cuộc xung đột bắt đầu từ các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran hôm 28/2.
Hôm thứ Tư, Iran đã công bố đề xuất 10 điểm nhằm chấm dứt chiến tranh, bao gồm việc duy trì quyền kiểm soát eo biển Hormuz, công nhận quyền làm giàu hạt nhân của Iran, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và chấm dứt chiến sự, bao gồm cả ở Lebanon chống lại Hezbollah.
Trong khi khẳng định Israel sẽ tiếp tục tấn công Hezbollah, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu – người từng bác bỏ đề xuất đàm phán trực tiếp với Lebanon vào tháng trước – cho biết hôm thứ Năm rằng ông đã chỉ đạo bắt đầu các cuộc đàm phán hòa bình càng sớm càng tốt, bao gồm việc giải giáp Hezbollah.
“Các cuộc đàm phán sẽ tập trung vào việc giải giáp Hezbollah và thiết lập quan hệ hòa bình giữa Israel và Lebanon”, ông nói.
Một quan chức cấp cao Lebanon nói với Reuters rằng nước này đã dành cả ngày để thúc đẩy một lệnh ngừng bắn tạm thời nhằm mở đường cho các cuộc đàm phán rộng hơn với Israel, mô tả nỗ lực này là “một lộ trình riêng nhưng cùng mô hình” với thỏa thuận Mỹ–Iran.
Một quan chức Israel cấp cao cho biết nước này đang chuẩn bị giảm quy mô các cuộc tấn công tại Lebanon. Truyền thông Mỹ đưa tin ông Trump đã đề nghị ông Netanyahu “hạ nhiệt” tại Lebanon.
Một quan chức Israel khác cho biết các cuộc đàm phán với Lebanon dự kiến sẽ bắt đầu tại Washington vào tuần tới. Một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ xác nhận Washington sẽ chủ trì cuộc họp này để “thảo luận các cuộc đàm phán ngừng bắn đang diễn ra”.
Nghị sĩ Hezbollah Ali Fayyad cho biết trong một tuyên bố hôm thứ Năm rằng lực lượng này phản đối các cuộc đàm phán trực tiếp với Israel, đồng thời cho rằng chính phủ Lebanon cần yêu cầu một lệnh ngừng bắn như điều kiện tiên quyết cho các bước tiếp theo.
Theo Reuters
