Theo khoản 3 Điều 10 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 118/2025/QH15, khi chở trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35 m trên ô tô, người lái không được cho trẻ ngồi cùng hàng ghế với mình, trừ trường hợp xe chỉ có một hàng ghế.
Đồng thời, người lái phải sử dụng và hướng dẫn sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em.
Thế nào là ghế trẻ em đúng chuẩn?
Một trong những hiểu lầm phổ biến hiện nay là cho rằng chỉ cần mua một chiếc ghế có gắn mác "ghế trẻ em" là đủ.
Thực tế, theo QCVN 123:2024/BGTVT, thiết bị an toàn cho trẻ em sử dụng trên ô tô phải đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật nhất định, từ kết cấu, dây đai, khóa cài đến nhãn nhận diện và hướng dẫn sử dụng.
Theo quy chuẩn này, thiết bị an toàn cho trẻ em bao gồm hệ thống ghế trẻ em CRS và hệ thống ghế trẻ em nâng cao ECRS. Đây là các sản phẩm được thiết kế để hạn chế sự di chuyển của cơ thể trẻ khi xảy ra va chạm hoặc xe phanh gấp, qua đó giảm nguy cơ chấn thương.
Các loại ghế được phân chia theo cân nặng của trẻ. Nhóm 0 dành cho trẻ dưới 10 kg, nhóm 0+ dành cho trẻ dưới 13 kg. Nhóm I áp dụng cho trẻ từ 9-18 kg, nhóm II từ 15-25 kg và nhóm III từ 22-36 kg.
Điều này đồng nghĩa một chiếc ghế phù hợp với trẻ 4 tuổi chưa chắc đã phù hợp với trẻ 8 tuổi dù cùng được quảng cáo trong một nhóm tuổi sử dụng.
Ngoài việc phù hợp với cân nặng hoặc chiều cao của trẻ, sản phẩm đạt chuẩn phải có nhãn nhận diện rõ ràng, thể hiện giới hạn sử dụng, hướng lắp đặt và các cảnh báo an toàn. Quy chuẩn cũng yêu cầu hướng dẫn sử dụng bằng tiếng Việt để người dùng có thể lắp đặt đúng cách.
Đáng chú ý, theo mục 3.1.2 QCVN 123:2024/BGTVT, các sản phẩm lưu hành hợp pháp phải được công bố hợp quy và gắn dấu hợp quy theo quy định. Đây là một trong những yếu tố quan trọng giúp phân biệt sản phẩm đạt chuẩn với các loại ghế giá rẻ, không rõ nguồn gốc đang được bày bán tràn lan trên thị trường.
Dùng ghế sai cách vẫn có nguy cơ bị phạt
Không ít phụ huynh cho rằng chỉ cần đặt một chiếc ghế trẻ em trên ô tô là đủ. Tuy nhiên, quy định mới yêu cầu người lái phải sử dụng và hướng dẫn sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em, nghĩa là thiết bị phải được dùng đúng chức năng trong suốt hành trình.
Trên thực tế, một số lỗi dễ gặp là lắp ghế không chắc chắn, đặt ghế sai hướng so với khuyến cáo của nhà sản xuất, không cài dây đai cho trẻ hoặc để dây đai quá lỏng. Với trẻ nhỏ, việc dùng ghế quay mặt về phía trước quá sớm cũng có thể làm giảm hiệu quả bảo vệ khi xe phanh gấp hoặc xảy ra va chạm.
Phụ huynh nên kiểm tra ghế sau khi lắp. Nếu ghế còn rung lắc nhiều, dây đai bị xoắn, khóa cài không vào khớp hoặc trẻ có thể dễ dàng tuột khỏi dây đai, thiết bị chưa được sử dụng đúng cách. Trong quá trình dùng, các điểm chốt, khóa cài và dây đai cũng cần được kiểm tra định kỳ để tránh hư hỏng hoặc mòn theo thời gian.
Theo điểm m khoản 3 Điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, người điều khiển ô tô chở trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m ngồi cùng hàng ghế với người lái hoặc không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp có thể bị phạt từ 800.000 đến 1 triệu đồng.
Vì vậy, để tránh bị xử phạt, người dùng không chỉ cần mua đúng ghế mà còn phải lắp đúng, cài đúng và cho trẻ sử dụng đúng trong suốt quá trình di chuyển.
