Cuba đang đối mặt một trong những cuộc khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng nhất nhiều thập niên qua khi giá xăng dầu chính thức vừa tăng gần gấp đôi nhưng phần lớn cây xăng tại thủ đô Havana vẫn đóng cửa vì… không còn nhiên liệu để bán.
Diễn biến mới nhất phản ánh tình trạng thiếu hụt năng lượng ngày càng trầm trọng tại quốc đảo Caribe 10 triệu dân, nơi mất điện kéo dài, nhiên liệu cạn kiệt và chợ đen bùng nổ đang đẩy nền kinh tế vào tình thế đặc biệt nguy hiểm.
Theo Reuters, Bộ Tài chính và Giá cả Cuba đã chính thức áp dụng biểu giá nhiên liệu mới từ ngày 15/5 nhằm phản ánh “chi phí thực tế” của việc nhập khẩu xăng dầu trong bối cảnh nguồn cung ngày càng đắt đỏ và khan hiếm.
Tại nhiều trạm xăng ở Havana, giá xăng cao cấp được niêm yết ở mức 2 USD/lít, tăng từ 1,3 USD trước đây. Xăng thường tăng từ 0,95 USD lên 1,8 USD/lít, trong khi dầu diesel tăng từ 1,1 USD lên 2 USD/lít.
Tuy nhiên, nghịch lý là ngay cả sau khi tăng giá mạnh, nhiều cây xăng vẫn đóng cửa vì chính phủ chưa có nhiên liệu để cung cấp.
“Hiện giờ chúng tôi chẳng biết gì cả. Thậm chí còn không biết phải mua xăng ở đâu,” tài xế taxi Roberto Veguet tại Havana nói với Reuters.
Khủng hoảng nhiên liệu ở Cuba đã leo thang nhanh chóng trong nhiều tháng qua sau khi nguồn dầu nhập khẩu gần như bị bóp nghẹt.
Reuters dẫn lời các quan chức Cuba cho biết nước này chưa nhận thêm chuyến dầu nào kể từ cuối tháng 3, khi tàu chở dầu Nga Anatoly Kolodkin cập cảng với khoảng 700.000 thùng dầu — lượng nhiên liệu chỉ đủ dùng vài tuần cho cả quốc gia.
Số dầu đó được cho là đã cạn từ đầu tháng 5.
Giới chức Cuba cáo buộc “phong tỏa năng lượng” của Mỹ là nguyên nhân chính khiến nguồn cung dầu sụt giảm nghiêm trọng. Liên Hợp Quốc trước đó cũng từng nhiều lần chỉ trích lệnh cấm vận của Washington đối với Havana, cho rằng nó ảnh hưởng trực tiếp tới quyền sống và điều kiện sinh hoạt của người dân Cuba.
Khủng hoảng nhiên liệu hiện không chỉ dừng ở việc thiếu xăng cho phương tiện giao thông.
Reuters và AP cho biết Cuba đã cạn cả dầu diesel lẫn dầu nhiên liệu phục vụ cho phát điện, khiến hệ thống điện quốc gia liên tục rơi vào tình trạng quá tải và sụp đổ từng phần.
Nhiều khu vực trên đảo phải chịu cảnh mất điện kéo dài 20–22 giờ mỗi ngày. Một phần lưới điện miền Đông Cuba vừa tiếp tục bị sập trong tuần này, làm hàng triệu người bị ảnh hưởng.
Tình trạng thiếu điện, thiếu nhiên liệu và thiếu lương thực đã làm dấy lên làn sóng bất mãn trong dân chúng. Trong những ngày gần đây, nhiều cuộc biểu tình nhỏ đã xuất hiện tại Havana và một số thành phố khác.
Người dân phàn nàn rằng họ không thể vận hành xe cộ, bảo quản thực phẩm hay duy trì hoạt động kinh doanh khi điện liên tục bị cắt và nhiên liệu gần như biến mất khỏi thị trường chính thức.
Trong khi đó, giá nhiên liệu trên chợ đen tăng vọt lên 8–10 USD/lít, cao gấp nhiều lần mức giá niêm yết mới của chính phủ và vượt xa khả năng chi trả của phần lớn người dân Cuba.
Một số doanh nghiệp tư nhân đã bắt đầu nhập khẩu nhiên liệu từ Mỹ và các nước khác bằng tàu container với chi phí rất cao. Tuy nhiên, lượng nhiên liệu này chủ yếu phục vụ hoạt động kinh doanh riêng và hầu như không đến tay người dân.
Khủng hoảng hiện nay được xem là phép thử lớn với chính phủ Cuba trong bối cảnh nền kinh tế vốn đã kiệt quệ sau nhiều năm lạm phát, thiếu ngoại tệ và suy giảm du lịch.
Giới quan sát nhận định nếu Havana không sớm tìm được nguồn cung dầu ổn định hoặc đạt được bước đột phá ngoại giao nhằm nới lỏng áp lực từ Mỹ, Cuba có thể tiếp tục rơi sâu hơn vào vòng xoáy thiếu điện, đình trệ kinh tế và bất ổn trong thời gian tới.
Theo Reuters, Guardian
