Tổng thống Mỹ Donald Trump rời Trung Quốc hôm 15/5 sau khi ca ngợi các thỏa thuận kinh doanh đạt được trong chuyến thăm, dù giới thị trường gần như không có nhiều phản ứng tích cực, trong khi Bắc Kinh cảnh báo Washington về việc xử lý vấn đề Đài Loan và tuyên bố cuộc chiến với Iran lẽ ra không bao giờ nên xảy ra.
Chuyến thăm tới đối thủ chiến lược và kinh tế lớn nhất của Mỹ – chuyến công du đầu tiên của một tổng thống Mỹ tới Trung Quốc kể từ lần thăm gần nhất của chính ông Trump năm 2017 – được kỳ vọng sẽ mang lại những kết quả cụ thể nhằm cải thiện tỷ lệ ủng hộ đang suy giảm của ông trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.
Hội nghị thượng đỉnh được bao phủ bởi những nghi thức long trọng, từ các lễ đón với đội quân danh dự bước đều kiểu duyệt binh cho tới những yến tiệc xa hoa và các chuyến tham quan riêng tại một khu vườn bí mật, trong khi ông Trump liên tục dành lời khen cho chủ nhà, nhấn mạnh sự thân thiện và vị thế của ông Tập Cận Bình.
“Đây là một chuyến thăm tuyệt vời. Tôi nghĩ rất nhiều điều tốt đẹp đã đạt được,” ông Trump nói với ông Tập trong cuộc gặp cuối cùng tại khu phức hợp Trung Nam Hải – khu vườn hoàng gia cũ hiện là nơi đặt văn phòng của các nhà lãnh đạo Trung Quốc – trước khi hai bên dùng bữa với các món như tôm hùm viên và sò điệp Kung Pao.
Tuy nhiên, ngay trước cuộc gặp hôm thứ Sáu, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã ra tuyên bố cứng rắn thể hiện sự bất bình đối với cuộc chiến của Mỹ và Israel với Iran.
“Cuộc xung đột này, vốn lẽ ra không bao giờ nên xảy ra, không có lý do gì để tiếp tục,” Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố, đồng thời cho biết Bắc Kinh đang ủng hộ các nỗ lực đạt được thỏa thuận hòa bình trong cuộc chiến đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới nguồn cung năng lượng và nền kinh tế toàn cầu.
Tại Trung Nam Hải, ông Trump cho biết hai nhà lãnh đạo đã thảo luận về Iran và có quan điểm “rất giống nhau”, dù ông Tập không đưa ra bình luận công khai.
Ông Trump trước đó được cho là sẽ thúc giục Trung Quốc sử dụng ảnh hưởng với Iran để buộc Tehran đạt thỏa thuận. Tuy nhiên, các nhà phân tích nghi ngờ ông Tập sẽ gây áp lực mạnh với Iran hoặc chấm dứt hỗ trợ quân sự cho Tehran, bởi Iran có giá trị chiến lược với Bắc Kinh như một đối trọng với Mỹ.
Một bản tóm tắt ngắn của phía Mỹ về cuộc hội đàm hôm thứ Năm nhấn mạnh điều mà Nhà Trắng mô tả là mong muốn chung của hai nhà lãnh đạo trong việc mở lại eo biển Hormuz ngoài khơi Iran – nơi từng vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí đốt toàn cầu – cùng với sự quan tâm rõ ràng của ông Tập đối với việc mua dầu của Mỹ nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Đông.
“Điều đáng chú ý là không có cam kết cụ thể nào từ phía Trung Quốc liên quan tới Iran,” bà Patricia Kim, chuyên gia chính sách đối ngoại tại Viện Brookings, nhận định.
Cổ phiếu Boeing giảm mạnh sau thỏa thuận gây thất vọng
Các quan chức Mỹ cho biết hai bên cũng đã đạt được các thỏa thuận bán nông sản và đạt tiến triển trong việc thiết lập cơ chế quản lý thương mại tương lai, với kỳ vọng hai nước sẽ xác định khoảng 30 tỷ USD hàng hóa “không nhạy cảm”.
Tuy nhiên, rất ít chi tiết về các thỏa thuận được công bố và cũng không có dấu hiệu đột phá trong việc bán chip AI H200 tiên tiến của Nvidia cho Trung Quốc, bất chấp việc CEO Jensen Huang được bổ sung vào đoàn công du một cách đầy bất ngờ vào phút chót.
Ông Trump nói với Fox News rằng Trung Quốc đã đồng ý đặt mua 200 máy bay Boeing – đơn hàng đầu tiên đối với máy bay thương mại sản xuất tại Mỹ trong gần một thập niên. Tuy nhiên, con số này thấp hơn nhiều so với kỳ vọng khoảng 500 chiếc của thị trường, khiến cổ phiếu Boeing giảm hơn 4%.
“Đối với thị trường, hội nghị thượng đỉnh này có thể mang lại sự yên tâm về mặt chiến lược nhưng lại gây thất vọng về mặt nội dung thực chất,” ông Chim Lee, chuyên gia phân tích Trung Quốc cấp cao tại Economist Intelligence Unit, nhận xét.
Chứng khoán Trung Quốc giảm điểm hôm thứ Sáu khi hội nghị giữa lãnh đạo hai nền kinh tế lớn nhất thế giới không tạo ra đủ các thỏa thuận khiến giới đầu tư phấn khích.
Thành tựu lớn nhất của hội nghị có thể chỉ là duy trì được thỏa thuận đình chiến thương mại mong manh được thiết lập từ cuộc gặp hồi tháng 10, khi ông Trump đình chỉ các mức thuế ba chữ số đối với hàng hóa Trung Quốc còn ông Tập rút lại kế hoạch siết nguồn cung đất hiếm quan trọng.
Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer – người tháp tùng ông Trump – nói với Bloomberg TV hôm thứ Sáu rằng việc gia hạn thỏa thuận đình chiến sau khi hết hạn vào cuối năm nay vẫn chưa được quyết định.
Theo bà Patricia Kim của Viện Brookings, một sự gia hạn như vậy sẽ là “thước đo cơ bản nhất” cho thành công của hội nghị thượng đỉnh lần này.
Theo Reuters
