Theo Tờ trình của Chính phủ, chính sách nhằm tháo gỡ một phần khó khăn, vướng mắc, tạo điều kiện phục hồi và phát triển sản xuất, kinh doanh cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ trong bối cảnh nền kinh tế còn nhiều thách thức.
Đề xuất giảm 30% thuế trong 2 năm
Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết Chính phủ đề xuất Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho phép xây dựng, ban hành Nghị quyết theo trình tự, thủ tục rút gọn; đồng thời bổ sung dự án Nghị quyết vào Chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI để xem xét, thông qua.
Theo đề xuất, cá nhân cư trú có thu nhập từ kinh doanh, doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng trong năm 2026 và 2027 sẽ được giảm 30% số thuế TNCN phải nộp.
Đối với thuế TNDN, Chính phủ đề xuất giảm 30% số thuế phải nộp trong kỳ tính thuế năm 2026 và 2027 đối với doanh nghiệp, tổ chức được thành lập theo pháp luật Việt Nam có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng.
Trường hợp doanh nghiệp đang được hưởng ưu đãi thuế theo Luật Thuế TNDN hoặc các luật, nghị quyết khác của Quốc hội, số thuế được giảm sẽ được tính trên số thuế TNDN phải nộp sau khi đã trừ các khoản ưu đãi thuế.
Theo Chính phủ, chính sách giảm thuế được đề xuất trong bối cảnh thời gian qua Nhà nước đã triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ người dân và doanh nghiệp, như giảm thuế GTGT đối với nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ; giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu, mỡ nhờn; miễn thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và miễn, giảm hơn 40 loại phí, lệ phí.
Đặc biệt, chính sách giảm thuế GTGT từ 10% xuống 8% đối với hầu hết hàng hóa, dịch vụ đã góp phần kích cầu tiêu dùng, tăng sức mua và hỗ trợ giảm chi phí sản xuất, kinh doanh.
Tuy nhiên, chính sách này dự kiến chỉ có hiệu lực đến hết năm 2026. Vì vậy, Chính phủ cho rằng việc giảm trực tiếp 30% số thuế TNCN và TNDN trong hai năm 2026-2027 sẽ giúp các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ giữ lại thêm nguồn lực để tái đầu tư, mở rộng sản xuất, đồng thời tăng thu nhập khả dụng của người dân.
Chính sách này cũng được Chính phủ dẫn chiếu tương tự một số giải pháp giảm 30% số thuế phải nộp từng được áp dụng trước đây tại Nghị quyết 30/2008, Nghị quyết 29/2012 và Nghị quyết 406.
Theo tính toán của Chính phủ, căn cứ số thu năm 2025, chính sách giảm thuế dự kiến làm giảm thu ngân sách hơn 3.190 tỷ đồng trong năm 2026 và 3.510 tỷ đồng trong năm 2027.
Bộ trưởng Tài chính nhấn mạnh việc giảm thuế theo đề xuất nêu trên trước mắt có thể làm giảm thu ngân sách Nhà nước, nhưng về lâu dài, khi doanh nghiệp và cá nhân phát triển sẽ đóng góp trở lại cho ngân sách thông qua việc nộp thuế đối với tiêu dùng và thu nhập của các doanh nghiệp, cá nhân này.
Giảm thu ngân sách hơn 6.700 tỷ đồng trong 2 năm
Thẩm tra sơ bộ dự thảo Nghị quyết, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Thị Phú Hà cho biết cơ quan thẩm tra và các cơ quan của Quốc hội nhất trí cao về sự cần thiết ban hành Nghị quyết.
Cơ quan thẩm tra cũng thống nhất với đề xuất của Chính phủ về việc xây dựng, ban hành Nghị quyết theo trình tự, thủ tục rút gọn và đưa dự án vào chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.
Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra lưu ý một vấn đề đáng chú ý: khó khăn lớn nhất mà hộ và cá nhân kinh doanh đang gặp phải hiện nay không hẳn nằm ở số thuế phải nộp, mà là các vấn đề pháp lý và chi phí tuân thủ.
Các vướng mắc chủ yếu liên quan đến cách hiểu, áp dụng và tuân thủ những quy định mới về thuế, kế toán, hóa đơn, phòng cháy chữa cháy, an toàn vệ sinh thực phẩm và bảo hiểm xã hội.
Đặc biệt, việc chuyển từ phương pháp thuế khoán sang kê khai cùng các quy định mới đã làm gia tăng chi phí tuân thủ. Nhiều hộ kinh doanh phải thuê hoặc sử dụng dịch vụ của bên thứ ba để thực hiện hóa đơn điện tử, kế toán và các thủ tục liên quan.
Theo cơ quan thẩm tra, những vấn đề này chưa được giải quyết trong phương án giảm thuế mà Chính phủ trình lần này.
Một vấn đề khác được Ủy ban Kinh tế và Tài chính lưu ý là mức giảm 30% số thuế phải nộp có thể chưa tạo ra tác động đáng kể đối với nhóm kinh doanh quy mô nhỏ.
Lý do là trong bối cảnh hiện nay, không ít hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ đã gặp khó khăn đến mức không còn lợi nhuận để nộp thuế.
Do đó, nếu chỉ giảm số thuế phải nộp, chính sách có thể chưa tác động trực tiếp đến những đối tượng đang chịu áp lực lớn nhất về chi phí kinh doanh.
Cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ tiếp tục nghiên cứu, đánh giá kỹ các khó khăn, vướng mắc thực tế để có chính sách hỗ trợ mang tính thực chất hơn, trong đó tập trung giải quyết khó khăn trên thực tế.
Về điều kiện áp dụng, đa số ý kiến thẩm tra đồng tình với việc giảm 30% thuế TNCN và TNDN cho các cơ sở có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng.
Tuy nhiên, nhiều ý kiến đề nghị Chính phủ làm rõ cơ sở áp dụng thống nhất ngưỡng 10 tỷ đồng cho tất cả lĩnh vực.
Đồng thời, cần quy định rõ phương pháp xác định doanh thu và cách áp dụng chính sách đối với các trường hợp đặc thù như doanh nghiệp có kỳ tính thuế khác năm dương lịch, doanh nghiệp mới thành lập, doanh nghiệp chia, tách, hợp nhất, sáp nhập hoặc hoạt động chưa đủ 12 tháng
Các trường hợp có khoản thu từ chuyển nhượng vốn, bất động sản hoặc những khoản thu không phản ánh trực tiếp hoạt động sản xuất, kinh doanh thường xuyên cũng cần được làm rõ.
Đáng chú ý, cơ quan thẩm tra cho rằng quy định hiện nay có thể tạo ra sự thiếu công bằng theo quy mô.
Cụ thể, doanh nghiệp có doanh thu 10 tỷ đồng được giảm thuế, nhưng doanh nghiệp chỉ vượt ngưỡng này một tỷ lệ rất nhỏ lại có thể bị loại hoàn toàn khỏi diện ưu đãi.
Do đó, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp hợp lý, thay vì cắt bỏ toàn bộ ưu đãi ngay khi doanh thu vượt ngưỡng.
Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản nhất trí với Tờ trình về đối tượng được giảm thuế.
Tuy nhiên, cơ quan này lưu ý quy định về đối tượng được giảm thuế TNDN trong dự thảo Nghị quyết hiện chưa thống nhất với Luật Thuế TNDN và cũng chưa thống nhất với nội dung tại dự thảo Nghị định hướng dẫn Nghị quyết.
Do đó, cơ quan soạn thảo được đề nghị khẩn trương rà soát, làm rõ phạm vi đối tượng áp dụng để tránh cách hiểu khác nhau khi chính sách được triển khai trên thực tế.
