Chuyển đổi số trong y tế đang đứng trước bước chuyển quan trọng: Không còn chỉ là câu chuyện đưa hồ sơ, quy trình lên môi trường số, mà phải làm cho dữ liệu thực sự “chảy” giữa các hệ thống và được sử dụng lại trong khám, chữa bệnh, quản lý sức khỏe và hoạch định chính sách.
VietTimes đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Trường Nam, Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin Y tế Quốc gia (Bộ Y tế), về việc toàn ngành đang nỗ lực xóa các điểm nghẽn chuyển đổi số nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe người dân.
Gần 33 triệu Sổ sức khỏe điện tử: Mới là điểm khởi đầu
Sau 100 ngày tháo gỡ các điểm nghẽn, đâu là những kết quả nổi bật nhất của chuyển đổi số y tế đã tạo ra thay đổi thực chất cho người dân, cơ sở khám, chữa bệnh và cán bộ y tế, thưa ông?
-Một trong những kết quả nổi bật nhất là bước đầu hình thành được dòng dữ liệu sức khỏe cá nhân thống nhất, gắn với định danh công dân, được cập nhật từ hoạt động khám sức khỏe và khám chữa bệnh, hiển thị trên VNeID và có thể khai thác trong thực tế.
Kết quả này gồm 3 thay đổi quan trọng. Với người dân: có một kênh thống nhất để xem thông tin sức khỏe, giảm việc mang theo và khai lại giấy tờ, từng bước theo dõi sức khỏe liên tục thay vì chỉ có thông tin rời rạc theo từng lần khám.
Với cơ sở khám chữa bệnh: dữ liệu được phát sinh từ HIS, LIS, RIS/PACS, bệnh án điện tử và chuyển qua API, giảm nhập lại, hỗ trợ bác sĩ tiếp cận tiền sử, kết quả xét nghiệm, đơn thuốc khi được phân quyền.
Với cơ quan quản lý: hình thành dữ liệu gần thời gian thực để theo dõi hoạt động khám chữa bệnh, sức khỏe cộng đồng, dịch bệnh, bệnh không lây nhiễm và hoạch định chính sách.
Theo số liệu công khai của Cổng dữ liệu sức khỏe Bộ Y tế, đến ngày 11/7/2026 đã có gần 32,8 triệu người được tạo lập Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID. Tuy nhiên, đây nên được xem là số liệu nền ban đầu; để chứng minh “thay đổi thực chất”, Bộ Y tế cần công bố thêm tỷ lệ hồ sơ có dữ liệu đầy đủ, số cơ sở gửi dữ liệu thường xuyên, số người thực sự sử dụng và mức giảm thời gian, giấy tờ trong khám chữa bệnh.
Có thể nói, “mỗi người dân có một sổ SKĐT” mới là điều kiện cần; “mỗi lần khám đều được cập nhật và dữ liệu được sử dụng lại” mới là kết quả thực chất.
Những điểm nghẽn nào bắt đầu được tháo gỡ?
Trong các điểm nghẽn về thể chế, dữ liệu, hạ tầng, nhân lực và kinh phí, những vấn đề gì đã được tháo gỡ và những việc vẫn cần tiếp tục xử lý là gì, thưa ông?
-Kế hoạch hành động của Trung ương diễn ra từ ngày 10/7/2026 đến hết ngày 30/11/2026 với nhiều nội dung trọng tâm cần tháo gỡ các điểm nghẽn, trong đó có các vấn đề về thể chế, dữ liệu, hạ tầng, nhân lực và kinh phí, đến nay kế hoạch mới diễn ra được 38 ngày nên chưa có nhiều vấn đề được tháo gỡ ngay. Tuy nhiên, một số nội dung đã có sự chuyển biến tích cực.
Về dữ liệu: Bộ Y tế đã ban hành ngay chiến dịch 90 ngày làm sạch dữ liệu đối với 12 CSDL chuyên ngành đã triển khai năm 2025; Chiến dịch 10 ngày tạo lập, cập nhật dữ liệu sổ sức khỏe điện tử lên ứng dụng VNeID;Về Hạ tầng: thống nhất được với C12 về kế hoạch chuyển đổi hạ tầng các hệ thống thông tin của Bộ Y tế lên hạ tầng Trung tâm dữ liệu quốc gia.
Về nhân lực: Sắp xếp lại các đầu mối CNTT, chuyển đổi số của Bộ Y tế thành một đầu mối tập trung và duy nhất của Bộ Y tế là Trung tâm Thông tin Y tế Quốc gia;
Các vấn đề còn lại, Bộ Y tế tiếp tục giải quyết trong thời gian tiếp theo của Kế hoạch, trong đó trọng tâm giải quyết các vấn đề khó là chất lượng dữ liệu tại nguồn nhằm giải quyết dữ liệu chỉ “sạch” bền vững nếu được nhập đúng ngay trong quy trình chuyên môn, không phải định kỳ mở chiến dịch làm sạch lại.
Bên cạnh đó là liên thông về ngữ nghĩa và nghiệp vụ nhằm giải quyết kết nối kỹ thuật thành công và các cơ sở khám, chữa bệnh có thể hiểu, tin cậy và sử dụng lại dữ liệu.
Để dữ liệu y tế thực sự “chảy” giữa các hệ thống
Bộ Y tế đang làm gì để dữ liệu y tế không chỉ được số hóa mà thực sự liên thông, được khai thác và sử dụng lại, phục vụ quản lý, chuyên môn và người bệnh?
-Để đảm bảo dữ liệu y tế không chỉ được số hóa mà thực sự chảy giữa các hệ thống, Bộ Y tế cần triển khai đồng bộ các nội dung sau:
- Triển khai kiến trúc dữ liệu, quản trị dữ liệu và tích hợp thống nhất giữa các hệ thống thông tin, tuân thủ theo Khung kiến trúc dữ liệu, khung quản trị dữ liệu và từ điển dữ liệu đã được Bộ Y tế ban hành tại Quyết định số 2113/QĐ-BYT ngày 10/07/2026 và Khung kiến trúc số Bộ Y tế theo Quyết định số 2146/QĐ-BYT ngày 15/07/2026.
- Triển khai nền tảng chia sẻ, điều phối dữ liệu cấp bộ (LDOP) đảm bảo toàn bộ hoạt động kết nối, chia sẻ dữ liệu trong hệ thống chính trị phải thực hiện thông qua Nền tảng chia sẻ, điều phối dữ liệu (NDOP ở cấp quốc gia, LDOP ở cấp bộ ngành/địa phương), kết nối qua Agent Node (AGN) do Trung tâm Dữ liệu quốc gia cài đặt.
- Áp dụng nguyên tắc “nhập một lần, sử dụng nhiều lần”, đảm bảo dữ liệu phát sinh từ quy trình khám chữa bệnh phải tự động liên thông. Nếu hệ thống đã có dữ liệu thì không yêu cầu cán bộ nhập lại Excel, biểu mẫu báo cáo hoặc phần mềm khác.
- Kết nối dữ liệu đầy đủ cả công lập, ngoài công lập, BHYT và không BHYT.
- Kiểm soát chất lượng tự động nhằm đảm bảo dữ liệu phải được kiểm tra cấu trúc, mã dùng chung, trùng lặp, định danh và chữ ký số ngay khi gửi; lỗi phải được trả lại cho cơ sở để sửa tại nguồn. Mỗi đơn vị cần có bảng điểm chất lượng dữ liệu.
- Gắn kết nối dữ liệu với các cơ chế và nguyên tắc quản lý nhằm đảm bảo việc tuân thủ chuẩn và chất lượng dữ liệu cần trở thành tiêu chí trong đánh giá chất lượng bệnh viện, cấp phép, giao nhiệm vụ, thanh toán, đầu tư và kiểm tra chuyển đổi số.
- Bảo đảm an toàn và quyền riêng tư ngay từ khâu thiết kế trên nguyên tắc thực hiện phân quyền theo vai trò và mục đích sử dụng; mã hóa; ghi nhật ký truy cập; cảnh báo truy cập bất thường; sao lưu, khôi phục; cho phép người dân biết dữ liệu của mình được khai thác trong phạm vi nào.
Sau 100 ngày, người dân sẽ được hưởng lợi gì?
Làm thế nào để các cơ sở y tế giảm áp lực chi phí và thay đổi quy trình, đồng thời tránh đầu tư chồng chéo, lãng phí và bảo đảm các hệ thống có thể kết nối, dùng chung?
-Về nguyên tắc, nếu triển khai thực hiện chuyển đổi số thành công thì sẽ tiết kiệm và giảm chi phí, tăng nguồn thu cho bệnh viện. Tuy nhiên, giai đoạn đầu triển khai sẽ gặp nhiều khó khăn, chi phí đầu tư ban đầu tốn kém, quy trình bị xáo trộn, cán bộ y tế gặp nhiều áp lực.
Để giúp các đơn vị giảm bớt những áp lực và khó khăn khi triển khai chuyển đổi số, Bộ Y tế đã tăng cường công tác hướng dẫn, hỗ trợ đơn vị từ các công tác xây dựng kế hoạch, thẩm định, phê duyệt, … đảm bảo kịp thời để các đơn vị triển khai thực hiện.
Bên cạnh đó, Bộ Y tế cũng tăng cường triển khai các Hệ thống thông tin, Nền tảng số dùng chung để các đơn vị tiết kiệm nguồn lực và không yêu cầu các đơn vị thay thế hệ thống đang sử dụng nếu hệ thống đó có thể nâng cấp để đáp ứng yêu cầu liên thông, kết nối và chuẩn hóa dữ liệu; ưu tiên triển khai theo phương thức kết nối dần, tránh “đập đi làm lại”. Đồng thời rà soát, chấm dứt các phần mềm, báo cáo và kho dữ liệu trùng lặp.
Sau dấu mốc 100 ngày, Bộ Y tế đặt mục tiêu gì để chuyển đổi số tạo ra những thay đổi người dân có thể cảm nhận rõ, như giảm thủ tục, thời gian chờ và nâng chất lượng khám, chữa bệnh?
-Sau 100 ngày, Bộ Y tế hướng tới chuyển từ chỉ tiêu “tạo lập” sang chỉ tiêu “sử dụng và tác động”. Dự kiến mục tiêu tiếp theo như sau:
Có thể nói, kết quả của chuyển đổi số y tế không đo bằng số phần mềm hay số hồ sơ đã tạo lập, mà bằng việc dữ liệu có được cập nhật, liên thông và sử dụng để giảm giấy tờ, giảm thời gian, hỗ trợ chuyên môn và phục vụ người dân tốt hơn hay không.
