Phát biểu tại phiên thảo luận tổ chiều 19/8, Thủ tướng Lê Minh Hưng đánh giá cao các ý kiến thảo luận sâu sắc, toàn diện của đại biểu đối với định hướng sửa đổi Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản.
Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, một trong những vấn đề lớn nhất hiện nay là giá đất và đặt vấn đề phải trả lời rõ vì sao giá nhà cao.
Nếu giá đất được xác định ở mức quá cao, đây sẽ trở thành chi phí đầu vào của dự án và nền kinh tế, sau đó được tính vào giá thành sản phẩm. Cùng với chi phí vốn vay và thời gian thực hiện thủ tục giao đất, triển khai dự án kéo dài, các khoản chi phí sẽ cộng dồn và đẩy giá sản phẩm, trong đó có giá nhà, lên cao.
“Nhà nước thu bao nhiêu từ đất thì cuối cùng phần chi phí đó cũng sẽ được chuyển vào giá bán, cùng với tất cả các chi phí khác đi kèm. Do đó, vấn đề này phải được giải quyết một cách đồng bộ”, Thủ tướng nói.
Thủ tướng yêu cầu Nhà nước quyết định giá đất trên cơ sở dữ liệu, bằng phương pháp khoa học, công khai, minh bạch; đồng thời kết nối, liên thông dữ liệu đất đai với dữ liệu chuyên ngành.
Nhà nước phải quyết định giá đất trên cơ sở dữ liệu, bằng phương pháp khoa học, công khai, minh bạch; đồng thời kết nối, liên thông dữ liệu đất đai với các dữ liệu chuyên ngành. Nhà nước phải phát huy vai trò quản lý, điều tiết đối với đất đai thì mới có thể kiểm soát được các chi phí đầu vào.
Theo Thủ tướng, chỉ khi kiểm soát được các yếu tố đầu vào mới có thể kiểm soát giá nhà, giá đất và giá sản phẩm đầu ra. Tất cả các khoản chi phí cần được tính toán rõ ràng, đồng thời có giải pháp cụ thể trong luật và văn bản hướng dẫn để giảm thiểu chi phí.
"Đây là vấn đề rất quan trọng, quyết định việc chúng ta có thể trả lời được câu hỏi thị trường nhà ở, thị trường bất động sản có phát triển minh bạch, bền vững hay không. Khi đã nhận diện được những vấn đề đó thì phải cụ thể hóa bằng các quy định trong luật”, Thủ tướng cho biết.
Chú trọng phát triển nhà ở cho thuê
Về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, Thủ tướng cho rằng đây là nhóm chính sách đặc biệt quan trọng, liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của người dân, doanh nghiệp.
Một tư duy quan trọng được đặt ra trong Nghị quyết 21 là chuyển từ việc chỉ bồi thường tài sản bị thu hồi sang “tái thiết cuộc sống” cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất.
Theo đó, chính sách phải hướng tới bảo đảm điều kiện sống của người dân sau thu hồi đất tốt hơn trước. Tư duy này cần được cụ thể hóa bằng các cơ chế, chính sách phù hợp trong dự thảo luật.
Thủ tướng đồng thời yêu cầu tiếp tục cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền, rút ngắn quy trình, thủ tục. Nếu mỗi lần giao đất, triển khai dự án phải mất nhiều năm thực hiện thủ tục, chưa kể các vấn đề phát sinh khác, thì toàn bộ những chi phí này cuối cùng đều sẽ dồn vào dự án đầu tư. Vì vậy, các quy định phải bảo đảm công khai, minh bạch và thật cụ thể.
Về định hướng sửa đổi Luật Nhà ở, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh yêu cầu tạo điều kiện để công dân thực hiện quyền có chỗ ở hợp pháp, đồng thời từng bước chuyển từ tư duy người dân nhất thiết phải sở hữu một căn nhà sang bảo đảm có nơi ở ổn định, lâu dài.
Một nhiệm vụ quan trọng là phát triển mạnh nhà ở cho thuê và các loại hình nhà ở phục vụ những nhóm có nhu cầu. Theo định hướng được đặt ra, hệ thống nhà ở sẽ được phân định thành các loại hình khác nhau, trong đó chú trọng phát triển nhà ở cho thuê. Các loại nhà ở, dù thuộc phân khúc nào, cũng phải đáp ứng đầy đủ tiêu chí, điều kiện về chất lượng, bảo đảm điều kiện sống của người dân.
Thủ tướng cho rằng nguồn lực Nhà nước không thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu nhà ở của công nhân, học sinh, sinh viên, người lao động, cán bộ, công chức và các nhóm đối tượng khác. Vì vậy, cần huy động nhiều nguồn lực xã hội tham gia.
Nhà nước có thể đầu tư quỹ nhà ở rồi trực tiếp vận hành hoặc thuê tư nhân vận hành cho thuê; đồng thời tạo cơ chế để khu vực tư nhân phát triển nhà ở cho thuê. Các hợp đồng có thể kéo dài 10, 15, 20 năm hoặc lâu hơn, kèm cam kết rõ ràng để người dân yên tâm về chỗ ở.
Để thu hút doanh nghiệp, cần nghiên cứu chính sách phù hợp về đất đai, tài chính và khả năng tiếp cận nguồn vốn dài hạn, qua đó hình thành quỹ nhà ở cho thuê đủ lớn, chất lượng và có hạ tầng đồng bộ.
Quyền tài sản của người sở hữu chung cư phải được bảo vệ
Liên quan thời hạn sử dụng nhà chung cư, Thủ tướng cho rằng quy định cần được giải thích rõ ràng, minh bạch để người dân và thị trường yên tâm.
Theo Thủ tướng, không có công trình nào có thể sử dụng vĩnh viễn. Khi đến một thời hạn nhất định, công trình phải được kiểm định về chất lượng và an toàn. Nếu vẫn bảo đảm an toàn thì tiếp tục sử dụng; nếu không còn an toàn thì phải cải tạo, xây dựng lại để bảo vệ tính mạng và tài sản của người dân.
Tuy nhiên, việc hết thời hạn sử dụng công trình không đồng nghĩa quyền tài sản của người sở hữu căn hộ chấm dứt.
“Quyền tài sản gắn với căn nhà phải được pháp luật bảo vệ. Việc xây dựng mới phải thực hiện nghĩa vụ tài chính theo quy định”, Thủ tướng nhấn mạnh.
Do đó, dự thảo luật cần đồng thời bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn công trình và quyền, lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu.
Thủ tướng cũng yêu cầu chính sách phát triển nhà ở phải tiếp cận cả phía cung và cầu. Không chỉ ưu đãi nhà đầu tư xây dựng nhà ở, người thuê, người mua nhà cũng cần có cơ chế hỗ trợ phù hợp để tăng khả năng tiếp cận nhà ở.
Về sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản, Thủ tướng cho biết sẽ nghiên cứu ý kiến đại biểu về khả năng tiếp tục đồng bộ hóa các quy định giữa pháp luật về nhà ở và kinh doanh bất động sản, qua đó giảm các quy định phân tán, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.
Yêu cầu quan trọng là phát triển thị trường bất động sản công khai, minh bạch, lành mạnh, ổn định và bền vững. Thông tin thị trường phải được công khai để phục vụ kiểm tra, giám sát; đồng thời khuyến khích giao dịch qua sàn, thanh toán qua ngân hàng và hạn chế sử dụng tiền mặt trong giao dịch bất động sản.
