Cấp học bổng toàn phần cho 1.500 nhân tài
Thủ tướng vừa có quyết định phê duyệt Đề án “Chương trình học bổng toàn phần dành cho các nhà khoa học trẻ, sinh viên xuất sắc đi đào tạo tại các trường đại học hàng đầu thế giới về các công nghệ chiến lược” (Đề án).
Mục tiêu của Đề án nhằm phát triển đội ngũ nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược phục vụ trực tiếp cho mục tiêu đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Chương trình cấp học bổng toàn phần cho sinh viên xuất sắc và các nhà khoa học trẻ đi đào tạo, nghiên cứu tại các cơ sở giáo dục đại học hàng đầu thế giới.
Đề án đặt mục tiêu đến năm 2035 tuyển chọn, cấp học bổng toàn phần cho 1.500 người đi học tập, nghiên cứu ở nước ngoài, tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược.
Trong tổng số 1.500 người được tuyển chọn, dự kiến có 100 người được đào tạo trình độ đại học, 400 người học thạc sĩ, 500 người học tiến sĩ và 500 người tham gia nghiên cứu sau tiến sĩ.
Việc tuyển chọn và cử người đi đào tạo dự kiến được thực hiện từ năm 2027 đến năm 2035, sau khi hoàn thiện cơ chế học bổng, tiêu chuẩn và quy trình tuyển chọn, danh mục cơ sở đào tạo, phương án sử dụng nhân lực sau đào tạo, nghĩa vụ cống hiến và cơ chế bồi hoàn.
Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao xác định chỉ tiêu hằng năm theo từng trình độ đào tạo và hoạt động nghiên cứu sau tiến sĩ.
Ai được tuyển chọn?
Theo Đề án, đối tượng được đào tạo là công dân Việt Nam có năng lực học tập, nghiên cứu và tiềm năng phát triển cao, đáp ứng yêu cầu đầu vào của từng trình độ, chương trình đào tạo, nghiên cứu tại các cơ sở giáo dục đại học hàng đầu thế giới. Đề án chia đối tượng tuyển chọn thành 4 nhóm theo trình độ đào tạo.
Ở trình độ đại học: Thứ nhất là đối tượng được các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp Nhà nước giới thiệu, cử dự tuyển và ưu tiên tuyển dụng sau tốt nghiệp gồm: học sinh trung học phổ thông hoặc sinh viên đại học năm thứ nhất, đoạt giải nhất, nhì, ba trong các kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp tỉnh do Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức, kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia, cuộc thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật cấp quốc gia do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức hoặc các kỳ thi quốc tế do Bộ Giáo dục và Đào tạo cử tham gia, phù hợp với các ngành phục vụ phát triển công nghệ chiến lược. Thứ hai là sinh viên năm thứ nhất đại học của các trường thuộc lực lượng vũ trang (công an, quân đội), có kết quả học tập, rèn luyện đạt loại giỏi trở lên, được Bộ Công an hoặc Bộ Quốc phòng giới thiệu, cử dự tuyển.
Đối với trình độ thạc sĩ, đối tượng đào tạo là người đang công tác tại các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp nhà nước, cơ sở giáo dục đại học hoặc đối tượng được các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp nhà nước giới thiệu, cử dự tuyển và ưu tiên tuyển dụng sau tốt nghiệp, tốt nghiệp đại học các ngành phù hợp phục vụ phát triển công nghệ chiến lược đạt loại giỏi trở lên (hoặc tương đương).
Ở trình độ tiến sĩ, đối tượng được tuyển chọn là người đang công tác tại các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp nhà nước, cơ sở giáo dục đại học hoặc đối tượng được các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp nhà nước giới thiệu, cử dự tuyển và ưu tiên tuyển dụng sau tốt nghiệp, tốt nghiệp thạc sĩ các ngành phù hợp phục vụ phát triển công nghệ chiến lược có kết quả học tập đạt từ 8,0 trở lên theo thang điểm 10 hoặc tương đương.
Với chương trình nghiên cứu sau tiến sĩ, đối tượng là người đang công tác tại cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, tổ chức khoa học và công nghệ hoặc doanh nghiệp nhà nước. Năng lực nghiên cứu phải được thể hiện qua các công bố khoa học trên tạp chí quốc tế uy tín, bằng độc quyền sáng chế hoặc sản phẩm khoa học, công nghệ đã được ứng dụng. Ứng viên đồng thời phải có kinh nghiệm chuyên môn và tiềm năng phát triển để tiếp tục nâng cao năng lực dẫn dắt nghiên cứu, phát triển và chuyển giao công nghệ.
Tổ chức tuyển chọn cạnh tranh, công khai
Đề án nêu rõ sẽ nghiên cứu, đề xuất cấp có thẩm quyền ban hành cơ chế, chính sách cấp học bổng toàn phần theo từng nhóm đối tượng, trình độ và hình thức đào tạo, nghiên cứu của Đề án này, bảo đảm đủ sức cạnh tranh để thu hút người thực sự xuất sắc, gắn với kết quả học tập, nghiên cứu và khả năng cân đối ngân sách nhà nước.
Tổ chức tuyển chọn cạnh tranh, công khai trên phạm vi toàn quốc; công khai tiêu chí, chỉ tiêu và kết quả tuyển chọn; thành lập Hội đồng chuyên môn theo từng lĩnh vực để đánh giá năng lực ứng viên, sự cần thiết của ngành đào tạo, chất lượng cơ sở đào tạo, người hướng dẫn, kế hoạch học tập, nghiên cứu và khả năng đóng góp sau đào tạo, nghiên cứu; cử người đi đào tạo, nghiên cứu ở nước ngoài, quản lý và cấp phát kinh phí cho người được cấp học bổng theo quy định hiện hành.
Đồng thời, theo dõi, đánh giá kết quả học tập, nghiên cứu, việc thực hiện trách nhiệm theo cam kết sau khi hoàn thành chương trình đào tạo, nghiên cứu và mức độ đóng góp của người được cấp học bổng.
Trường hợp đối tượng đào tạo của Đề án này đồng thời đáp ứng điều kiện và phù hợp với các chương trình học bổng đào tạo nguồn nhân lực ở nước ngoài khác đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt thì được xem xét cử đi đào tạo, nghiên cứu trong khuôn khổ các chương trình đó, bảo đảm không trùng lặp chế độ, chính sách hỗ trợ đối với cùng nội dung, cùng thời gian và phù hợp với ngành, lĩnh vực, trình độ đào tạo hoặc hoạt động nghiên cứu sau tiến sĩ...
Học công nghệ chiến lược tại các đại học thuộc nhóm 500 hàng đầu thế giới
Các cơ sở đào tạo được lựa chọn phải thuộc nhóm 500 đại học hàng đầu thế giới theo ngành, lĩnh vực và có uy tín tại thời điểm xét tuyển. Chương trình đào tạo của các trường này phải được kiểm định hoặc công nhận chất lượng. Đề án không quy định một danh sách ngành học đại học cố định. Các ngành, lĩnh vực và chương trình đào tạo được lựa chọn phải liên quan trực tiếp hoặc phục vụ phát triển các công nghệ chiến lược theo danh mục được Thủ tướng phê duyệt.
Về ngành nghề đào tạo, theo Đề án, những người được tuyển chọn sẽ được đào tạo các ngành, lĩnh vực, chương trình đào tạo có liên quan trực tiếp hoặc phục vụ phát triển các công nghệ chiến lược theo Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và các văn bản sửa đổi, bổ sung, thay thế Quyết định này (nếu có).
Trường hợp cần thiết, Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định bổ sung các ngành, lĩnh vực khác phục vụ đổi mới mô hình tăng trưởng mà năng lực đào tạo trong nước chưa đáp ứng được.
Theo danh mục công nghệ chiến lược được Thủ tướng ban hành tại Quyết định Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg, chương trình tập trung vào 10 nhóm gồm: công nghệ số; mạng di động thế hệ sau; robot và tự động hóa; công nghệ sinh học và y sinh tiên tiến; năng lượng và vật liệu tiên tiến; chip bán dẫn; an ninh mạng và lượng tử; công nghệ biển, đại dương và lòng đất; hàng không và vũ trụ; đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.
Trong đó có nhiều công nghệ được xác định có vai trò quan trọng đối với năng lực tự chủ và tăng trưởng mới như mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt, trợ lý ảo và AI chuyên ngành, AI camera xử lý tại biên, điện toán đám mây, mạng 5G/5G-Advanced, robot di động tự hành, robot công nghiệp, chip chuyên dụng, truyền thông và tính toán lượng tử.
Danh mục cũng bao gồm các hướng công nghệ trong lĩnh vực sinh học và y sinh như vaccine thế hệ mới, liệu pháp tế bào, công nghệ y tế cá thể hóa; năng lượng và vật liệu tiên tiến như pin, hệ thống tích trữ năng lượng, hydrogen xanh; cùng các công nghệ về UAV, vệ tinh, khai thác tài nguyên biển sâu, công trình đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.
Với chương trình này, Nhà nước hướng tới hình thành đội ngũ nhân lực chất lượng cao có khả năng tiếp nhận, làm chủ, nghiên cứu và phát triển các công nghệ chiến lược, qua đó phục vụ trực tiếp các mục tiêu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của đất nước.
