ACV và lùm xùm lựa chọn nhà thầu tại dự án sân bay Long Thành

Tổng Công ty Cảng Hàng không Việt Nam (Mã: ACV) là doanh nghiệp cổ phần với hơn 95% vốn thuộc sở hữu Nhà nước, đang do Bộ Tài chính quản lý. Đơn vị chịu trách nhiệm quản lý và khai thác 21 sân bay dân dụng trên toàn quốc, bao gồm 9 sân bay quốc tế và 12 sân bay nội địa.

ACV hoạt động trong 3 nhóm dịch vụ chính: Dịch vụ hàng không (gồm dịch vụ cất cánh và hạ cánh, phục vụ mặt đất, vận chuyển hành khách và an ninh hàng không); Dịch vụ phi hàng không (cho thuê mặt bằng, quảng cáo, bãi đỗ xe, tiện ích và khu vực VIP) và dịch vụ thương mại. Trong đó, lợi nhuận ròng đến từ mảng dịch vụ cất và hạ cánh thuộc về Nhà nước.

Với mô hình khai thác sân bay tích hợp và vị thế gần như độc quyền, ACV giữ vai trò then chốt trong hệ thống giao thông quốc gia, đồng thời là đơn vị chủ lực triển khai các dự án hạ tầng hàng không trọng điểm như sân bay Long Thành, mở rộng Nội Bài và Tân Sơn Nhất.

Kế hoạch niêm yết còn bỏ ngỏ

Chốt phiên 26/1, hơn 3,5 tỷ cổ phiếu ACV đang giao dịch trên UPCoM với thị giá 61.600 đồng/cổ phiếu, tương đương với giá trị vốn hoá 220.671 tỷ đồng. Nếu so sánh quy mô vốn hoá với những doanh nghiệp Top đầu trên HOSE thì ACV chỉ xếp sau Vietcombank, Vingroup, Vinhomes, BIDV, Techcombank…

Sở hữu quy mô vốn hóa thuộc nhóm dẫn đầu thị trường, ACV vẫn chưa thể niêm yết trên HOSE do những vướng mắc kéo dài liên quan đến quá trình cổ phần hóa.

Kế hoạch chuyển sàn từ UPCoM lên HOSE đã được doanh nghiệp đặt ra từ năm 2017, với kỳ vọng hoàn tất vào năm 2019. Thế nhưng đến nay, câu chuyện "chuyển nhà" của ACV vẫn nằm trên giấy.

Vấn đề then chốt còn lại liên quan đến việc xác định giá trị các tài sản khu bay do Nhà nước đầu tư. Theo Quyết định số 2007/QĐ-TTg ban hành ngày 07/12/2020, ACV được giao quản lý và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng hàng không do Nhà nước đầu tư, nhưng không được tính vào vốn Nhà nước tại doanh nghiệp.

ACV ghi nhận doanh thu và chi phí phát sinh từ việc khai thác các tài sản này trong báo cáo kết quả kinh doanh, đồng thời nộp toàn bộ phần lợi nhuận (sau khi trừ chi phí vận hành) về cho Nhà nước.

Quyết định trên dự kiến hết hiệu lực vào ngày 31/12/2025, tuy nhiên, theo ban lãnh đạo ACV, thời hạn đã được gia hạn đến hết năm 2026. ACV đã hoàn tất việc phân loại sơ bộ ranh giới tài sản, với việc định giá cuối cùng dự kiến thực hiện trong năm tới.

Nếu việc định giá tài sản khu bay được hoàn tất và ý kiến kiểm toán được loại trừ, ACV sẽ đủ điều kiện để niêm yết trên HOSE — đây được xem là yếu tố tích cực hỗ trợ diễn biến giá cổ phiếu của ACV

Chao đảo vì đại dịch

ACV từng trải qua giai đoạn khó khăn chưa từng có khi dịch COVID-19 bùng phát, khiến thị trường hàng không gần như “đóng băng” trong giai đoạn 2020–2021. Lần đầu tiên trong lịch sử, doanh nghiệp ghi nhận khoản lỗ ròng 354 tỷ đồng vào quý II/2020, trước khi chạm mức lỗ kỷ lục 855 tỷ đồng ở quý III/2021.

Dù vậy, lợi nhuận cả năm 2020 và 2021 của ACV vẫn tăng trưởng dương, nhờ nguồn thu tài chính ổn định từ lãi tiền gửi ngân hàng và chênh lệch tỷ giá. Đây chính là yếu tố đã giúp ACV trụ vững và vượt qua giai đoạn khó khăn.

Bước sang năm 2022, nhiều quốc gia “mở cửa” lại bầu trời khiến thị trường hàng không ấm dần lên sau thời gian dài ngưng trệ. Năm đó, ACV báo lãi ròng 7.122 tỷ đồng, gấp 9 lần so với cùng kỳ.

Đà tăng trưởng này tiếp tục được duy trì trong 2 năm tiếp theo (2023, 2024). Đặc biệt vào năm 2024, lãi ròng ACV đạt hơn 11.663 tỷ đồng tăng 38% so với năm trước (8.459 tỷ đồng), đây cũng là mức cao nhất từ trước đến nay.

Trong 9 tháng đầu năm 2025, ACV ghi nhận 8.927 tỷ đồng lãi ròng, tăng nhẹ so với cùng kỳ nhờ sản lượng khách quốc tế thông qua cảng tăng trưởng.

Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) cho rằng việc chuyển giao Sân bay Phú Quốc (công suất 4 triệu khách/năm) cho Sun Group vào 2026 và sân bay Gia Bình (công suất 30 triệu khách/năm) dự kiến bắt đầu khai thác từ 2027 sẽ tác động làm giảm tốc độ tăng trưởng khách tại các sân bay ACV miền Bắc và miền Nam.

Song, việc Sun Group cam kết ưu tiên sử dụng dịch vụ của ACV tại các sân bay khác sẽ bù đắp phần nào lợi nhuận thiếu hụt bằng cách đảm bảo doanh thu dịch vụ mặt đất cho ACV. Cùng với đó, ACV sẽ giảm được áp lực về vốn và tập trung toàn lực vào các dự án chiến lược quốc gia như sân bay Long Thành.

Tốc độ tăng trưởng lượt khách của ACV cũng vì thế mà dự kiến sẽ chậm hơn tốc độ tăng trưởng lượt khách toàn quốc, với CAGR lượt khách quốc tế, nội địa giai đoạn 2026-2030 lần lượt đạt 8%,4%.

Top 15 “đại gia” nhiều tiền mặt

Dữ liệu cho thấy tính đến cuối quý III/2025, ACV nằm trong Top 15 doanh nghiệp phi tài chính (không bao gồm nhóm ngân hàng, tài chính, bảo hiểm) trên sàn chứng khoán nắm giữ lượng tiền mặt lớn (tiền, tương đương tiền và tiền gửi ngắn hạn).

Cụ thể, ACV có hơn 20.000 tỷ đồng tiền mặt, tiền gửi có kỳ hạn, chiếm 23% tổng tài sản. Nhờ vậy, trong 9 tháng đầu năm ngoái, doanh nghiệp thu về hơn 460 tỷ đồng lãi tiền gửi.

Tuy nhiên, so sánh với các năm về trước, đây vẫn là con số khá khiêm tốn. Đỉnh điểm năm 2020, khoản lãi ngân hàng đem về cho ACV 2.147 tỷ đồng. Năm 2022, ACV thu về 1.617 tỷ đồng lãi tiền gửi ngân hàng.

Nguồn tiền dự trữ lớn và dòng tiền ổn định tạo thuận lợi cho ACV trong hoạt động triển khai các dự án đầu tư sắp tới, giảm phụ thuộc vào nguồn nợ vay và nâng cao vị thế khi đàm phán với các tổ chức tín dụng.

Lùm xùm quanh những gói thầu

Với tiềm lực về tài chính và kinh nghiệm quản lý các cảng hàng không, ACV được giao làm chủ đầu tư 2 đường băng và nhà ga trong giai đoạn 1 dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành (sân bay Long Thành).

Quá trình triển khai đường băng của dự án, ACV phải tổ chức 2 lần mời thầu mới lựa chọn được nhà thầu thi công nhà ga hành khách.

Thời gian thực hiện gói thầu nhà ga hành khách điều chỉnh từ 33 tháng lên 39 tháng. Việc này khiến dự án sân bay Long Thành phải lùi sâu thời điểm khai thác sang giữa năm 2026, thay vì hoàn thành trong năm 2025 như kế hoạch.

Còn ở giai đoạn 1 dự án sân bay Long Thành, ACV từng vướng phải lùm xùm, tranh cãi về việc chọn nhà thầu thi công.

Vào tháng 8/2023, ACV công bố danh sách nhà thầu đáp ứng yêu cầu về kỹ thuật thi công gói thầu 5.10 thi công xây dựng và lắp đặt thiết bị công trình nhà ga hành khách. Đây là gói thầu có giá trị lớn nhất của dự án sân bay Long Thành, với tổng giá trị hơn 35.200 tỷ đồng và thời gian thi công 39 tháng.

Liên danh Vietur là đơn vị duy nhất được nêu trong danh sách nhà thầu đáp ứng điều kiện. Liên danh này bao gồm 10 nhà thầu thành viên, đứng đầu là Tập đoàn Công nghiệp và Thương mại Xây dựng IC (ICTAS) - nhà thầu xây dựng Top 3 của Thổ Nhĩ Kỳ.

Vinaconex cũng có mặt trong liên danh này, cùng với những cái tên quen thuộc khác như CTCP Đầu tư Xây dựng Ricons, CTCP Đầu tư Xây dựng Newtecons, CTCP Đầu tư Xây dựng SOL E&C, Tổng Công ty Xây dựng Số 1, CTCP Xây dựng Phục Hưng Holdings, Tổng Công ty Xây dựng Hà Nội, CTCP Kết cấu Thép ATAD, CTCP Hawee Cơ điện.

Tại thời điểm cạnh tranh gói thầu 5.10 có thêm sự xuất hiện của 2 liên danh là Liên danh Hoa Lư (đứng đầu là Coteccons) và CHEC-BCEG-Vietnam Contractors (đứng đầu là phía Trung Quốc). Việc công bố Vietur trúng thầu thời điểm đó đã nhận phải sự phản ứng từ Hoa Lư.

Liên danh này cho biết có bằng chứng cho thấy thành viên đứng đầu của liên danh Vietur đã vi phạm quy định về đấu thầu và không đủ tiêu chuẩn để đáp ứng yêu cầu kỹ thuật gói thầu 5.10. “Chúng tôi cho rằng IC không đủ tiêu chuẩn kỹ thuật để trúng thầu và việc để IC trúng thầu có thể ảnh hưởng đến uy tín của Chính phủ Việt Nam và chất lượng công trình”, liên doanh Hoa Lư khẳng định.

Khi đó, ACV phản hồi rằng việc đánh giá hồ sơ dự thầu được thực hiện đúng trình tự, thủ tục của pháp luật về đấu thầu. Bên mời thầu khẳng định việc đánh giá hồ sơ kỹ thuật của nhà thầu kỹ lưỡng, công tâm và trung thực.

Về tiến độ dự án, gói thầu 5.10 hiện đạt khoảng 79% sản lượng.

Còn với Gói thầu 4.7 có giá trị 6.368 tỷ đồng, tháng 8/2024, ACV công bố liên danh ACC trúng gói thầu này gồm thi công xây dựng và lắp đặt thiết bị công trình sân đỗ tàu bay, nhà ga hành khách và các hạng mục khác thuộc Dự án thành phần 3 của Cảng Hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1.

Liên danh ACC đứng đầu bởi Tổng công ty xây dựng công trình hàng không ACC, gồm các thành viên: Tổng CTCP Xây dựng Trường Sơn, Vinaconex, CTCP Phát triển Đầu tư Xây dựng Việt Nam, Tập đoàn Cienco4 và CTCP Xây dựng Công trình Hàng không Sáu Bốn Bảy.

Đối thủ của ACC khi đó là liên danh Đèo Cả, gồm các thành viên CTCP Tập đoàn Đèo Cả, CTCP Xây dựng Đèo Cả, CTCP Đầu tư hạ tầng giao thông Đèo Cả, CTCP Lizen, Tổng công ty Thăng Long, Tổng công ty Đầu tư xây dựng Hoàng Long, Công ty TNHH Hòa Hiệp, Công ty TNHH Tập đoàn Sơn Hải.

ACV cho biết lý do liên danh Đèo Cả bị loại do hồ sơ dự thầu của nhà thầu liên danh không đáp ứng điều kiện về tư cách hợp lệ vì thành viên liên danh là Tổng công ty Đầu tư xây dựng Hoàng Long - CTCP (số hiệu trên mạng đấu thầu quốc gia là VN2800177056) bị tạm ngưng trên hệ thống từ ngày 30/6/2024 đến thời điểm phê duyệt danh sách nhà thầu đáp ứng yêu cầu về kỹ thuật.

Về vấn đề trên, liên danh Đèo Cả đã có 2 văn bản kiến nghị đến ACV đề nghị tiếp tục được xem xét về kỹ thuật, tuy nhiên, phía chủ đầu tư không chấp thuận. Sau đó, liên danh nhà thầu tiếp tục có văn bản kiến nghị lần 3 đến chủ đầu tư về tư cách hợp lệ của nhà thầu.

Theo ACV, hồ sơ mời thầu gói thầu 4.7 đã được chủ đầu tư phê duyệt, đăng tải trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia đảm bảo công khai, minh bạch và công bằng trong đấu thầu.

Về tiến độ dự án, ACV cho biết tính đến giữa tháng 1/2026, khối lượng thi công đạt khoảng 87,13% so với giá trị hợp đồng.

Đối với Gói thầu số 4.8 thi công xây dựng, lắp đặt thiết bị, lập thiết kế bản vẽ thi công công trình giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật cảng hàng không thuộc dự án thành phần 3 các công trình thiết yếu trong cảng hàng không thuộc dự án sân bay Long Thành, tháng 10/2024, ACV công bố đơn vị trúng thầu là Liên danh Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn, CTCP Đầu tư và Xây dựng giao thông Phương Thành, Vinaconex, Tổng công ty Xây dựng số 1, CTCP Kỹ thuật công nghiệp Á Châu, CTCP Ứng dụng và Phát triển công nghệ thông tin, CTCP Phát triển đầu tư xây dựng Việt Nam, Công ty TNHH Đầu tư xây dựng Dacinco, CTCP Xây lắp 368.

Giá trúng thầu là 11.067 tỷ đồng (giá dự toán 11.440 tỷ đồng). Thời gian thực hiện hợp đồng 685 ngày. Gói thầu được đóng thầu ngày 12/8/2024 với 2 nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu.

Đơn vị trượt thầu là Liên danh CTCP Xây dựng và Lắp máy Trung Nam, CTCP Xây dựng hạ tầng Bắc Trung Nam, CTCP Tập đoàn Đèo Cả, CTCP Xây dựng Đèo Cả, CTCP Lizen, CTCP Hải Đăng, Công ty TNHH Hòa Hiệp, Tổng công ty Thăng Long vì có tổng điểm kỹ thuật là 731,91/1.000 điểm - không đáp ứng yêu cầu về tổng điểm kỹ thuật tối thiểu 800 điểm.

Không đồng ý với kết quả ACV đưa ra, liên danh này khẳng định ACV có sự mâu thuẫn về giá trúng thầu. Trong đó, đơn vị mời thầu từng công bố liên danh trúng thầu với giá 11.370 tỉ đồng, giảm giá dự thầu với tỷ lệ là 0%. Tuy nhiên, sau đó, đơn vị này lại công bố giá trúng thầu giảm hơn 303 tỷ đồng (còn 11.067 tỷ đồng) mà không nêu rõ nguyên nhân.

Đáng chú ý, liên danh cho biết giá đấu thầu của họ thấp hơn 1.000 tỷ đồng so với giá của liên danh trúng thầu, nhưng vẫn bị đánh trượt, điều này gây lãng phí rất lớn.

Thời điểm đó, ACV khẳng định công tác lựa chọn nhà thầu Gói thầu 4.8 đã được đơn vị triển khai tuân thủ chặt chẽ các quy định pháp luật về đấu thầu và lựa chọn được nhà thầu đáp ứng năng lực, kinh nghiệm theo các tiêu chí, yêu cầu của gói thầu.

Sau đó, gói thầu 4.8 được khởi công vào tháng 11/2024 với nhà thầu được chọn. Theo thông tin từ ACV, đến nay, khối lượng thi công hoàn thành mới đạt khoảng 45%, chỉ tăng nhẹ so với mức 41,33% của kỳ báo cáo tháng 12/2025.

Vinaconex “phủ sóng” ở những gói thầu nào tại siêu dự án Sân bay quốc tế Long Thành?

Cổ phiếu VCG của Vinaconex bất ngờ “rơi tự do”, làn sóng bán tháo ồ ạt xuất hiện

Vì sao loạt ‘ông lớn’ PV GAS, BSR, ACV có nguy cơ mất tư cách đại chúng?