Phiên bản hai chỗ ngồi của tiêm kích tàng hình Sukhoi Su-57 lần đầu tiên lộ diện trong các bức ảnh chạy thử trên đường băng, đánh dấu bước ngoặt đáng chú ý với chương trình chiến đấu cơ thế hệ 5 của Nga trong bối cảnh Moscow đang đẩy mạnh tham vọng xuất khẩu vũ khí giữa cuộc cạnh tranh quân sự ngày càng nóng lên ở châu Á và Trung Đông.
Những hình ảnh mới cho thấy chiếc Su-57 biến thể kép được kéo dài phần thân để bố trí thêm khoang lái thứ hai, trong khi vẫn giữ thiết kế tàng hình đặc trưng. Dù phía Nga chưa công bố tên chính thức, nhiều chuyên gia quân sự cho rằng đây có thể là bước đi chiến lược nhằm biến Su-57 thành “máy bay chỉ huy bầy drone” trên không – xu hướng đang định hình chiến tranh hiện đại.
Trong nhiều năm qua, Nga gần như liên tục úp mở về kế hoạch phát triển Su-57 hai chỗ ngồi. Từ năm 2021, Phó Thủ tướng Nga khi đó là ông Yuri Borisov từng xác nhận Moscow muốn tạo ra phiên bản đặc biệt để phục vụ khách hàng nước ngoài. Ông nhấn mạnh nhu cầu đối với Su-57 sẽ tăng mạnh khi chiến đấu cơ này được biên chế sâu hơn trong quân đội Nga và chứng minh hiệu quả thực chiến.
Theo ông Borisov, các khách hàng quốc tế luôn quan sát rất kỹ cách quân đội Nga sử dụng khí tài trước khi quyết định mua sắm. Chính vì vậy, việc phát triển bản hai chỗ ngồi không chỉ nhằm đào tạo phi công mà còn để tăng sức hút xuất khẩu.
Giới phân tích cho rằng ý tưởng này không đơn thuần là thêm một ghế ngồi. Trong chiến tranh tương lai, các tiêm kích thế hệ 5 được kỳ vọng đóng vai trò “bộ não trên không”, điều khiển hàng loạt UAV cảm tử, drone trinh sát hoặc máy bay không người lái hộ tống. Khi khối lượng dữ liệu chiến trường tăng khủng khiếp, việc có thêm một sĩ quan điều phối tác chiến phía sau được xem là lợi thế lớn.
Cho tới nay, chỉ có Trung Quốc từng công khai phát triển tiêm kích thế hệ 5 hai chỗ ngồi với biến thể của Chengdu J-20. Trong khi đó, Mỹ từng nghiên cứu phiên bản kép của Lockheed Martin F-22 Raptor nhưng dự án bị hủy bỏ sau Chiến tranh Lạnh vì chi phí quá lớn.
Điều đáng chú ý là Su-57 hai chỗ ngồi có thể không phải sản phẩm “phụ”. Một số chuyên gia Nga nhận định biến thể này thậm chí có khả năng được sản xuất nhiều hơn bản tiêu chuẩn một chỗ ngồi.
Lịch sử ngành hàng không quân sự Nga từng chứng kiến điều tương tự với dòng Sukhoi Su-27. Biến thể huấn luyện hai chỗ Su-27UB sau đó trở thành nền tảng phát triển các dòng Sukhoi Su-30MKI và Sukhoi Su-30MKK nổi tiếng, được sản xuất với số lượng vượt xa Su-27 nguyên bản.
Nhiều nguồn tin quân sự cho rằng Ấn Độ có thể là một trong những quốc gia thúc đẩy Nga tăng tốc chương trình Su-57 hai chỗ ngồi. New Delhi từ lâu muốn sở hữu tiêm kích tàng hình nhưng cũng yêu cầu khả năng tác chiến đa nhiệm và điều phối chiến trường tốt hơn. Bộ Quốc phòng Ấn Độ hồi đầu năm nay xác nhận các cuộc đàm phán về sản xuất Su-57 theo giấy phép đã bước vào giai đoạn kỹ thuật nâng cao.
Ngoài Ấn Độ, Iran cũng được xem là ứng viên tiềm năng. Hồi tháng 4, tập đoàn xuất khẩu vũ khí Nga Rosoboronexport xác nhận đã nhận được nhiều đơn đặt hàng Su-57 từ nước ngoài. Trước đó, Bộ Công thương Nga nói rằng các hợp đồng xuất khẩu đã được ký với khách hàng ở Trung Đông, làm dấy lên đồn đoán Tehran có thể là bên mua đầu tiên.
Sự xuất hiện của Su-57 hai chỗ ngồi diễn ra đúng thời điểm Nga đang cố gắng chứng minh họ vẫn duy trì được năng lực công nghệ quân sự bất chấp các lệnh trừng phạt phương Tây. Sau hơn hai năm chiến sự ở Ukraine, Moscow ngày càng coi xuất khẩu quốc phòng là nguồn sống chiến lược để duy trì ngành công nghiệp quân sự.
Tuy nhiên, vẫn còn nhiều câu hỏi lớn quanh biến thể mới. Việc bổ sung khoang lái thứ hai có thể khiến máy bay giảm dung tích nhiên liệu hoặc tầm hoạt động – điều từng xảy ra với Su-27UB trước đây. Nga hiện chưa công bố liệu Su-57 bản kép có phải hy sinh tốc độ, khả năng tàng hình hay tải trọng vũ khí để đổi lấy không gian bổ sung hay không.
Dù vậy, giới quan sát cho rằng thông điệp Moscow muốn gửi đi đã rất rõ ràng: Nga không chỉ muốn bán một tiêm kích tàng hình, mà còn muốn biến Su-57 thành “trung tâm điều phối chiến tranh không người lái” trong kỷ nguyên tác chiến mới – nơi drone và trí tuệ nhân tạo đang dần thay đổi toàn bộ cục diện không chiến thế giới.
Theo MW, TASS
